Kiểm soát lạm phát 2026: Áp lực không cao nhưng vẫn tiềm ẩn rủi ro

Dựa vào kết quả kiểm soát lạm phát năm 2025, các chuyên gia kinh tế dự báo, lạm phát năm 2026 không quá lớn, chỉ khoảng 3,5%. Tuy nhiên, theo Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương, dù áp lực lạm phát trong năm 2026 không quá cao, nhưng vẫn tiềm ẩn một số rủi ro cần lưu ý do biến động giá năng lượng, nhiên liệu và hàng hóa trên thị trường thế giới vẫn khó lường. Chi phí logistics và vận tải quốc tế có thể tiếp tục ở mức cao, tác động tới chi phí sản xuất và giá thành hàng hóa.

Bên cạnh đó, xung đột địa chính trị, thiên tai và biến đổi khí hậu có thể gây gián đoạn nguồn cung, nhất là lương thực, thực phẩm. Nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và đầu tư công tăng tốc sẽ tạo sức cầu lớn, có thể khiến mặt bằng giá nhích lên. Do vậy, Chính phủ cần tiếp tục điều hành giá chủ động, thận trọng; bảo đảm cân đối cung - cầu; kiểm soát tốt tâm lý và kỳ vọng lạm phát để giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Năm 2026, theo Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội, mục tiêu kiểm soát Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) ở mức khoảng 4,5%. Đây được xem là định hướng quan trọng để củng cố ổn định kinh tế vĩ mô và tạo dư địa cho tăng trưởng.

Theo chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê (nay là Cục Thống kê, Bộ Tài chính), năm 2026, lạm phát chịu tác động mạnh từ độ trễ của các đợt điều chỉnh giá quan trọng trong giai đoạn 2024 - 2025. Giá điện đã hai lần tăng trong hai năm, kéo chi phí sản xuất, sinh hoạt lên cao và tiếp tục lan tỏa vào CPI trong nhiều quý tiếp theo. Giá dịch vụ y tế, giáo dục tăng theo lộ trình chi phí thực tế cũng tạo áp lực lớn lên nhóm dịch vụ công, vốn có trọng số lớn trong rổ tính CPI.

Cùng với đó, nhu cầu du lịch, giải trí, ăn uống ngoài gia đình phục hồi rõ rệt sau nhiều năm bị nén lại có thể đẩy giá các dịch vụ này tăng trong các thời điểm cao điểm; đồng thời, trên thị trường quốc tế, giá nhiều loại nguyên liệu đầu vào như kim loại, vật liệu xây dựng và hàng công nghiệp vẫn neo ở mức cao. Những biến động địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng cục bộ tiếp tục làm gia tăng tính bất định của thị trường.

Bên cạnh đó, tỷ giá USD/VND, dù giảm bớt áp lực so với các giai đoạn căng thẳng, vẫn có nguy cơ biến động mạnh trong bối cảnh đồng USD duy trì sức mạnh. Điều này khiến chi phí nhập khẩu nguyên vật liệu tăng, tạo thêm áp lực chi phí đẩy lên giá hàng hóa trong nước.

Trong bối cảnh đó, nhiều chuyên gia nhận định áp lực lạm phát năm 2026 chắc chắn cao hơn 2025 nhưng vẫn trong tầm kiểm soát. Kỳ vọng lạm phát vẫn thấp nhưng các yếu tố đẩy giá đang chiếm ưu thế.

Đồng quan điểm trên, PGS. TS Nguyễn Đào Tùng, Giám đốc Học viện Tài chính cho rằng, mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 đòi hỏi tổng cầu, từ tiêu dùng, đầu tư đến xuất khẩu, phải tăng rất mạnh. Các sức ép đối với chính sách tiền tệ và tài khóa, vì thế, cũng sẽ rất lớn.

Việc phải cân bằng mục tiêu tăng trưởng cao chưa từng đạt được trong lịch sử với mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô là vô cùng khó khăn. Đó là chưa kể môi trường kinh tế toàn cầu trong năm 2026 được dự báo không thực sự thuận lợi và vẫn còn nhiều bất định về thuế quan, nguy cơ tăng trưởng chậm tại các nền kinh tế lớn, cũng như sự dao động mạnh của thị trường tài chính, tiền tệ.

Từ phân tích trên, TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính (Học viện Tài chính) dự báo, áp lực lạm phát tiếp tục đến từ tác động trễ của tăng trưởng tín dụng. Tuy nhiên, do mức tăng của tín dụng trong năm 2025 không quá cao so với lịch sử 10 năm trở lại đây, nên tác động đến lạm phát có thể không quá lớn, khi một phần không nhỏ chảy vào thị trường tài sản.

Mục tiêu tăng trưởng GDP 10% trong năm 2026 cũng tạo sức ép lên giá cả, bởi tăng trưởng GDP cao đồng nghĩa với việc tổng cầu, bao gồm đầu tư và tiêu dùng, đều phải mạnh.

Tỷ giá được dự báo cũng sẽ tiếp tục tác động lên CPI trong năm 2026. Bên cạnh tác động trễ từ năm 2025, áp lực tỷ giá trong năm 2026 được dự báo sẽ đến từ việc đẩy mạnh đầu tư và tiêu dùng, dẫn đến nhập khẩu tăng theo, trong khi tăng trưởng xuất khẩu trong năm 2026 gặp thách thức từ tăng trưởng chậm của kinh tế thế giới.

“Về tổng thể, áp lực lạm phát trong năm 2026 sẽ cao hơn so với năm 2025, nhưng không nhiều. Tốc độ tăng CPI hàng tháng được dự báo vào khoảng 0,3%/tháng và lạm phát trung bình cả năm 2026 sẽ xoay quanh mức 3,5% (+/- 0,5%)", TS. Nguyễn Đức Độ phân tích.

Cục Thống kê cho biết, năm 2025, Việt Nam đã thành công trong việc thực hiện mục tiêu kép được Quốc hội thông qua, với tăng trưởng GDP đạt mức trên 8% trong khi lạm phát chỉ ở mức 3,3%. Đánh giá về kết quả trên, PGS. TS Nguyễn Đào Tùng, kết quả tăng trưởng GDP và kiểm soát lạm phát mà Việt Nam đạt được trong bối cảnh môi trường quốc tế có nhiều biến động lớn, điển hình là những thay đổi về thuế quan của Hoa Kỳ, tình hình căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, Nam Mỹ hay sự gia tăng dữ dội của giá vàng. Tuy nhiên, nhờ những chính sách đúng đắn và kịp thời của các ngành, các cấp, kinh tế Việt Nam vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng theo kế hoạch đề ra từ đầu năm.

Cùng quan điểm trên, TS. Nguyễn Đức Độ, Phó Viện trưởng phụ trách Viện Kinh tế - Tài chính nhận định, năm 2025, mặc dù lạm phát tại Việt Nam chịu áp lực từ tăng trưởng tín dụng và tỷ giá, nhưng chính sách tiền tệ thận trọng của Ngân hàng Nhà nước cùng với xu hướng giảm giá hàng hóa cơ bản trên thế giới đã giúp Việt Nam duy trì tốc độ tăng số giá tiêu dùng (CPI) trung bình ở mức 3,3%.

Theo số liệu được Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố, CPI của Việt Nam tháng 12/2025 đã tăng 3,48% so với cùng kỳ năm 2024, trung bình tăng 0,29%/tháng. Tính trung bình cả năm, CPI tăng 3,31%, cao hơn mức trung bình của giai đoạn 2016 - 2025 là 3,09%.

“Như vậy, đây là năm thứ 11 liên tiếp, Việt Nam thành công trong việc kiểm soát lạm phát ở mức dưới 4%. Hơn nữa, nếu tính trong 10 năm gần đây lạm phát khá ổn định”, TS. Nguyễn Đức Độ nêu rõ.

Thành công của Việt Nam trong kiểm soát lạm phát năm 2025 được bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê đánh giá là nhờ sự điều hành quyết liệt và linh hoạt của Chính phủ, các bộ, ngành và địa phương. Bên cạnh đó, nguồn cung hàng hóa trong nước được bảo đảm, đặc biệt là lương thực, thực phẩm và hàng hóa thiết yếu; tăng cường bình ổn thị trường, dự trữ hàng hóa, hạn chế tình trạng khan hiếm cục bộ. Công tác quản lý thị trường, chống đầu cơ, gian lận thương mại được tăng cường, giúp hạn chế việc đẩy giá bất hợp lý. Thị trường ngoại hối ổn định, tỷ giá được điều hành linh hoạt, góp phần giảm áp lực nhập khẩu lạm phát từ bên ngoài.

“Nhờ sự phối hợp chính sách hiệu quả, lạm phát năm 2025 tăng nhưng ở mức phù hợp, không gây biến động lớn đối với nền kinh tế và đời sống người dân và góp phần hỗ trợ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế” - bà Nguyễn Thị Hương thông tin.