Kinh tế Mỹ được nâng dự báo tăng trưởng sau cú sốc thuế quan

Quang cảnh cảng hàng hóa ở Los Angeles, Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Theo tờ The Wall Street Journal ngày 18/1, sau khi Tổng thống Donald Trump công bố các mức thuế nhập khẩu trong khuôn khổ cái gọi là “Ngày Giải phóng” vào tháng 4/2025, một nhóm các nhà kinh tế được tờ báo khảo sát định kỳ đã cắt giảm mạnh dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ năm 2025 từ mức trên 2% xuống chỉ còn 0,8%, tính theo tăng trưởng từ quý IV của năm trước đó. 

Tuy nhiên, khi nhiều mức thuế được thu hẹp lại và tác động của những mức thuế còn lại tỏ ra nhẹ hơn so với dự kiến, các nhà dự báo đã nâng trở lại những ước tính của mình. Việc gia tăng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong năm ngoái cũng góp phần thúc đẩy tăng trưởng và năng suất. Theo khảo sát hàng quý của tờ báo, các nhà dự báo hiện cho rằng Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Mỹ tăng 2,3% trong năm 2025 sau khi điều chỉnh theo lạm phát.

Câu chuyện tương tự cũng diễn ra với năm 2026. Vào tháng 10/2024, trước cuộc bầu cử, họ dự báo tăng trưởng năm 2026 ở mức 2,1%. Sau thông báo áp thuế vào tháng 4/2025, con số này bị cắt giảm xuống 1,8%. Hiện tại, dự báo trung bình đã quay trở lại mức 2,2%.

Các dự báo này dựa trên 74 cuộc khảo sát các nhà kinh tế học trong giới học thuật và doanh nghiệp do tờ The Wall Street Journal thu thập từ ngày 9-15/1, trước khi Tổng thống Trump đưa ra lời cảnh báo mới nhất về việc áp thuế đối với các quốc gia phản đối yêu cầu của ông liên quan đến việc giành quyền kiểm soát Greenland. Không phải tất cả các nhà dự báo đều trả lời mọi câu hỏi. 

Theo nhà kinh tế trưởng của KPMG, Diane Swonk, “tỷ lệ thuế hiệu quả nhiều khả năng sẽ đạt đỉnh ở mức hơi trên 13% trong quý I, và mức này chỉ bằng gần một nửa so với ngày 2/4—nhưng vẫn cao gấp hơn 4 lần so với một năm trước”. Điều này không tệ như mức có thể đã xảy ra.

Chi tiêu của các hộ gia đình có thu nhập cao được nâng đỡ nhờ giá trị thị trường chứng khoán ở mức cao. Xu hướng này được kỳ vọng sẽ tiếp diễn trong năm 2026 nhờ các đợt cắt giảm lãi suất của Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) trong năm ngoái, cũng như tình trạng thất nghiệp tiếp tục ở mức thấp. 

Một lý do khác khiến các nhà kinh tế lạc quan hơn là các khoản cắt giảm thuế từ Đạo luật “To và Đẹp”, được cho là sẽ dẫn tới mức hoàn thuế cao hơn vào mùa Xuân năm nay, qua đó thúc đẩy chi tiêu tiêu dùng. Mười chín bang cũng đã tăng mức lương tối thiểu kể từ tháng này, mang lại lợi ích cho các hộ gia đình thu nhập thấp.

Phần duy nhất của nền kinh tế có kết quả kém trong năm ngoái là thị trường lao động. Tăng trưởng việc làm hàng tháng trung bình chỉ đạt 49.000 việc làm, giảm mạnh so với mức 168.000 của năm 2024, trong khi tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,4% vào tháng 12/2025, so với 4,1% một năm trước đó. Nguyên nhân là do các doanh nghiệp thắt chặt chi phí trở nên thận trọng hơn trong việc tuyển dụng lao động mới vì những bất định liên quan đến thuế quan, đồng thời sử dụng AI để nâng cao năng suất. Việc siết chặt nhập cư và làn sóng nghỉ hưu cũng làm suy giảm nguồn cung lao động.

Nhìn về phía trước, các nhà kinh tế cho rằng giai đoạn tồi tệ nhất của thị trường việc làm đã qua. Họ dự báo tỷ lệ thất nghiệp, kết thúc năm 2025 ở mức 4,4%, sẽ dao động quanh 4,5% trong năm 2026. Họ kỳ vọng tăng trưởng việc làm hàng tháng trong 4 quý tới đạt khoảng 65.000 việc làm, tăng so với mức 49.000 trong khảo sát trước đó. Điều này một phần là nhờ các đợt cắt giảm lãi suất của Fed vào cuối năm ngoái, vốn được cho là sẽ hỗ trợ tuyển dụng trong các ngành như bất động sản, đồng thời thúc đẩy hoạt động mua nhà.

Fed đã cắt giảm lãi suất điều hành tại 3 cuộc họp gần nhất, gần đây nhất là vào tháng 12/2025, đưa lãi suất xuống khoảng 3,5%–3,75%, mức thấp nhất trong 3 năm. Các nhà kinh tế tiếp tục kỳ vọng Fed sẽ thực hiện một đợt cắt giảm lãi suất 0,25 điểm phần trăm trước tháng 6 và một đợt cắt giảm lãi suất nữa trong nửa cuối năm, đưa mức trung bình của lãi suất liên bang xuống khoảng 3%.

Nhiệm kỳ của Chủ tịch Fed Jerome Powell sẽ kết thúc vào tháng 5/2026 và Tổng thống Trump cho biết ông kỳ vọng sẽ đề cử một người sẵn sàng cắt giảm lãi suất mạnh tay. Một số nhà kinh tế nói rằng họ dự đoán tốc độ cắt giảm lãi suất sẽ tăng lên sau khi người kế nhiệm ông Powell nhậm chức.

Nhà kinh tế trưởng quốc tế của ING, James Knightley, nhận định “rủi ro đang nghiêng về khả năng cắt giảm lãi suất thêm nữa trong năm nay do thị trường lao động yếu kém, lạm phát tiếp tục thấp hơn dự kiến và ban lãnh đạo Fed có xu hướng ôn hòa hơn”.  

Một bất ngờ khác là lạm phát đã kết thúc năm ngoái ở mức 2,7%, tính theo mức thay đổi 12 tháng của chỉ số giá tiêu dùng (CPI). Con số này thấp hơn đáng kể so với mức 3,6% được dự báo vào tháng 4/2025, thời điểm cao trào của các mức thuế.

Lạm phát được kỳ vọng sẽ tiếp tục giảm xuống 2,6% vào cuối năm 2026. Một thước đo lạm phát khác được Fed ưa chuộng, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE), được dự báo sẽ hạ nhiệt xuống 2,5% vào cuối năm 2026. Các nhà kinh tế cho rằng áp lực lạm phát đang hạ dần và dự báo lạm phát PCE đạt 2,3% vào cuối năm 2027, vẫn cao hơn mục tiêu 2% của Fed.

Một lý do khiến lạm phát hạ nhiệt là tác động nhỏ hơn từ thuế quan. Các mức thuế này được dự báo sẽ chỉ làm tăng thêm 0,2 điểm phần trăm đối với cả hai thước đo lạm phát trong năm nay, thấp hơn mức đóng góp 0,5 điểm phần trăm vào lạm phát PCE được ước tính trong khảo sát tháng 10/2025.

Dầu mỏ cũng là một yếu tố góp phần làm giảm lạm phát. Giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI), hiện giao dịch quanh mức 59 USD/thùng, được dự báo sẽ giảm xuống 57,15 USD/thùng vào tháng 6 và kết thúc năm ở mức 58,88 USD/thùng. Biến cố vừa qua ở Venezuela không được xem là yếu tố quan trọng: khoảng 70% số người tham gia khảo sát cho rằng sự kiện này chỉ đóng góp rất ít vào biến động giá dầu.

Các nhà kinh tế đánh giá xác suất xảy ra suy thoái trong 12 tháng tới là 27%, mức thấp nhất trong vòng một năm qua. Những rủi ro đối với triển vọng kinh tế bao gồm tranh cãi xoay quanh tính độc lập của Fed, tác động tiềm tàng của thuế quan đối với lạm phát, và tăng trưởng việc làm chậm chạp gây áp lực lên tài chính của các hộ gia đình có thu nhập thấp và trung bình.

Theo các phản hồi khảo sát, phán quyết sắp tới của Tòa án Tối cao về tính hợp pháp của những mức thuế do Tổng thống Trump áp đặt cũng làm gia tăng sự bất định đối với triển vọng kinh tế. 

Chủ tịch Naroff Economics, Joel Naroff, nhận xét “nếu các mức thuế của ông Trump được phán quyết là hợp pháp, các doanh nghiệp sẽ buộc phải tăng giá và Fed sẽ buộc phải ngừng cắt giảm lãi suất. Nếu những mức thuế bị coi là trái pháp luật, rủi ro suy thoái sẽ giảm xuống”.

Nhà kinh tế trưởng toàn cầu của Economic Outlook Group, Bernard Baumohl, nhận định: “Tăng trưởng kinh tế hiện nay đang được thúc đẩy bởi nhóm 20% người có thu nhập cao nhất, những người hưởng lợi từ thị trường chứng khoán tăng mạnh, được nuôi dưỡng bởi những khoản đầu tư khổng lồ vào AI và trung tâm dữ liệu. Điều đó ổn trong ngắn hạn. Nhưng nó khiến nền kinh tế trở nên rất dễ tổn thương trước bất kỳ sự sụt giảm đột ngột nào của giá trị cổ phiếu”.