Kinh tế Nhật đối mặt rủi ro mới từ địa chính trị

Quang cảnh cảng hàng hóa tại Tokyo, Nhật Bản. Ảnh: Kyodo/TTXVN

Theo báo Nikkei, mặc dù có quan điểm cho rằng đà tăng trưởng tích cực của nền kinh tế Nhật Bản sẽ được duy trì nhờ các yếu tố như đầu tư vào trí tuệ nhân tạo, có những thách thức mới đã nổi lên trong bối cảnh địa chính trị thế giới không ngừng biến động.

Văn phòng Nội các Nhật Bản ngày 10/3 đã thông báo tổng sản phẩm quốc nội (GDP) trong quý IV/2025 của nước này được điều chỉnh tăng mạnh so với ước tính ban đầu, chủ yếu nhờ tăng đầu tư vốn và tiêu dùng cá nhân. GDP tính theo giá thực (đã điều chỉnh lạm phát) trong quý IV/2025 tăng 1,3% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là sự điều chỉnh tăng đáng kể so với con số 0,2% được công bố vào tháng trước.

Nhiều người tin rằng tốc độ tăng trưởng đó sẽ được duy trì trong quý I/2026, khi tác động của thuế quan do chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump áp đặt dự kiến sẽ giảm bớt và tiêu dùng cá nhân sẽ cải thiện khi đầu tư vốn tiếp tục và lạm phát hạ nhiệt.

Tuy nhiên, đòn mạnh giáng vào ngành sản xuất Nhật Bản đầu năm nay là việc Trung Quốc siết chặt các hạn chế xuất khẩu đối với Nhật Bản. Ông Kumagai Ryomaru thuộc Viện Nghiên cứu Daiwa ước tính rằng, nếu việc nhập khẩu đất hiếm từ Trung Quốc bị gián đoạn và tình trạng thiếu hụt linh kiện tiếp diễn trong một năm, GDP thực tế của Nhật Bản sẽ giảm khoảng 1,3% (tương đương 7.000 tỷ yen), chưa tính đến lượng hàng tồn kho trong nước.

Trong khi đó, nếu giá dầu thô trên thị trường thế giới tiếp tục xu hướng tăng cao do xung đột tại Trung Đông, điều này sẽ ảnh hưởng không chỉ đến hoạt động sản xuất của các doanh nghiệp mà còn đến tiêu dùng cá nhân do tác động dây chuyền đến hầu hết các loại hình hàng hóa, dịch vụ khác. Nếu giá dầu vẫn cao, tăng trưởng tiền lương thực tế có thể chỉ mang tính ngắn hạn, và các hộ gia đình có thể tăng xu hướng tiết kiệm, giảm chi tiêu.

Sau khi vượt mức mục tiêu 2% trong 4 năm liên tiếp tính đến năm 2025, lạm phát tại Nhật Bản đã cuối cùng cũng bắt đầu cho thấy dấu hiệu chậm lại. Ông Taro Saito thuộc Viện Nghiên cứu Nikkei ước tính rằng nếu giá dầu duy trì ở mức 100 USD/thùng, chỉ số giá tiêu dùng của Nhật Bản sẽ tăng 0,54%.

Trước Ủy ban Ngân sách Hạ viện, Thủ tướng Sanae Takaichi vừa qua cho biết chính phủ đang xem xét các biện pháp để giải quyết tình trạng giá xăng, điện và khí đốt tăng cao trong bối cảnh căng thẳng tại Trung Đông. Tuy nhiên, bà nói thêm rằng nếu phải tăng thêm chi tiêu tài khóa trong bối cảnh tình hình tài chính vốn đã đáng lo ngại, lãi suất dài hạn có thể tăng mạnh và đồng yen có nguy cơ tiếp tục mất giá.