Các doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm cơ hội tăng trưởng mới tại Việt Nam

Theo Nikkei Asia, Việt Nam - một nền kinh tế đang tăng trưởng nhanh chóng, đã nổi lên như một điểm đến lý tưởng để các nhà sản xuất vừa và nhỏ của Nhật Bản tìm kiếm khởi đầu mới, trong bối cảnh hoạt động kinh doanh của họ với hãng ô tô Nissan ngày càng suy giảm.

Tại thành phố cảng Yokohama (tỉnh Kanagawa, giáp thủ đô Tokyo) - nơi đặt trụ sở của Nissan, sự suy giảm của hãng xe này đã ảnh hưởng nặng nề đến các nhà cung cấp.

Ông Kouichi Masuda, Chủ tịch của Okaya Seiken, một nhà sản xuất các bộ phận cắt chính xác cho biết: “Riêng doanh số bán hàng cho Nissan hiện chỉ còn một nửa so với trước đây”. Số lượng đơn đặt hàng đã giảm kể từ năm ngoái và công ty không kỳ vọng sẽ sớm phục hồi hoàn toàn.

Nhờ một phần vào hoạt động kinh doanh với các nhà sản xuất ô tô lớn khác, Okaya Seiken đang trên đà đạt lợi nhuận trong năm tài chính kết thúc vào ngày 31/3/2026. Tuy nhiên, lợi nhuận trước thuế hàng năm dự kiến sẽ giảm khoảng 30% xuống còn khoảng 200 triệu yen (1,26 triệu USD).

Việc giảm đơn đặt hàng đã gây ảnh hưởng nặng nề đến nhà máy của Okaya Seiken tại Việt Nam. Khoảng 90% doanh thu của nhà máy đến từ ngành ô tô, riêng Nissan chiếm khoảng 60%.

Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Masuda đã tìm kiếm khách hàng mới, nhắm mục tiêu vào các công ty Nhật Bản có nhà máy tại Việt Nam. Trước tiên, Okaya Seiken sẽ hướng đến cộng đồng doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam.

Ông Masuda cho biết: “Các lãnh đạo của những công ty lớn - những người mà ở Nhật Bản rất khó để sắp xếp được một cuộc gặp - lại dễ tiếp cận hơn khi họ được cử sang công tác tại Việt Nam”. Công ty đã mở thêm các tài khoản kinh doanh mới với ba công ty Nhật Bản.

Một nhà sản xuất thiết bị điều khiển khí nén đã ký hợp đồng với Okaya Seiken để chế tạo khoảng 40 nguyên mẫu. Nhằm mở rộng kinh doanh, Okaya Seiken đã đầu tư khoảng 100 triệu yen vào việc lắp đặt các máy công cụ hiện đại nhất tại nhà máy ở Việt Nam.

Quá trình tái cấu trúc đầy khó khăn của Nissan đã gây tổn hại cho các nhà cung cấp nhỏ hơn trong chuỗi cung ứng của hãng xe này ở mức độ chưa từng thấy kể từ cuối những năm 1990, khi cựu Giám đốc Carlos Ghosn dẫn dắt các đợt cắt giảm chi phí sâu rộng.

Qua nhiều năm, nhiều nhà cung cấp đã đa dạng hóa để giảm sự phụ thuộc vào Nissan. Nhưng tại Yokohama, hãng sản xuất ô tô này vẫn là trụ cột đối với một số nhà sản xuất.

Các tổ chức như Tập đoàn Phát triển Công nghiệp Yokohama (IDEC Yokohama), một tổ chức công lập, đang hỗ trợ các công ty này.

Yokohama Zoki, nhà sản xuất các thiết bị kiểm tra dùng trong các nhà máy ô tô, đang bắt đầu kinh doanh thời trang với sự hợp tác của một cựu nhân viên người Việt Nam, từng làm kỹ sư thiết kế hỗ trợ tại công ty cho đến năm 2021.

Đối với dự án đầu tiên, Yokohama Zoki dự định sản xuất và bán 1.000 chiếc mũ có khả năng chống tia cực tím cao khi dự đoán mùa Hè tới sẽ nắng nóng gay gắt.

Yokohama Zoki sẽ thiết kế và sản xuất những chiếc mũ này với sự hợp tác của một nhà máy may được giới thiệu bởi cựu nhân viên người Việt Nam, cũng như với một công ty vải của Nhật Bản. Các đối tác đang xem xét việc bán mũ thông qua một trang web gọi vốn cộng đồng.

Shota Masanoya, một Giám đốc điều hành tại Yokohama Zoki cho biết: “Chúng tôi có những công nghệ muốn bảo tồn và đang bắt đầu một dự án kinh doanh mới”. Doanh số bán hàng cho Nissan, từng là khách hàng quan trọng nhất của công ty, đã giảm hơn 50%.

Việt Nam có nhiều điểm hấp dẫn đối với các nhà sản xuất Nhật Bản. Theo báo cáo tháng 12/2025 của Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam ước tăng 7,4% vào năm 2025, mức cao nhất Đông Nam Á, và dự kiến tốc độ tăng trưởng này cũng sẽ duy trì ở mức cao trong năm nay.

Hơn 2.100 công ty Nhật Bản đang hoạt động tại Việt Nam, tăng 50% so với 10 năm trước. Nhiều doanh nghiệp coi sự ổn định chính trị của Việt Nam là một lợi thế. Các nước láng giềng đã trải qua nhiều biến động, chẳng hạn như căng thẳng giữa Thái Lan và Campuchia và các cuộc bạo loạn ở Indonesia.

Ngoài ra, còn có những mối liên hệ cá nhân quan trọng, với nhiều người Việt Nam từng làm việc tại Nhật Bản theo chương trình đào tạo kỹ thuật dành cho người nước ngoài của nước này.

Ông Takeshi Omika, Phó Tổng giám đốc Khu công nghiệp Amata City Hạ Long cho biết: “Kỳ vọng đối với các công ty Nhật Bản là cực kỳ cao”.

Ông Motoyoshi Otsuka, Chủ tịch công ty sản xuất phụ tùng ghế ô tô Ohtsuka Sangyo Material cho biết công ty đã mở ba nhà máy kể từ năm 2017. Tuy nhiên, chi phí lao động cho người lao động Việt Nam đang tăng với tốc độ hơn 10% mỗi năm.

Ông nói thêm các nhân viên người Việt Nam “có trình độ học vấn cao và nhanh chóng tiếp thu những gì chúng tôi đào tạo”, đồng thời đánh giá các nhà máy của công ty tại Việt Nam hiện đại, ngang tầm với các nhà máy ở Nhật Bản.