Kinh tế tập thể Đồng Tháp: Từ lượng sang chất để nâng tầm nông sản

Định hướng này được thể hiện trong Kế hoạch phát triển kinh tế tập thể, hợp tác xã năm 2027 nhằm xây dựng khu vực hợp tác xã trở thành hạt nhân tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi giá trị và thúc đẩy phát triển nông nghiệp bền vững.

Theo kế hoạch, trong năm 2027, Đồng Tháp đặt mục tiêu thành lập thêm 20 hợp tác xã, nâng tổng số lên 550 hợp tác xã với số lượng thành viên là 164.178 thành viên và giải quyết việc làm thường xuyên cho 39.379 lao động. Tuy nhiên, điểm nhấn của kế hoạch không nằm ở việc tăng gần 2% về số lượng mà hướng đến nâng cao hiệu quả hoạt động. Tỉnh phấn đấu có 70% hợp tác xã hoạt động khá, tốt; xây dựng ít nhất 5 mô hình hợp tác xã kiểu mới gắn với chuỗi giá trị; doanh thu bình quân đạt gần 9,9 tỷ đồng/hợp tác xã, lợi nhuận bình quân khoảng 370 triệu đồng/hợp tác xã, đồng thời nâng tỷ lệ cán bộ quản lý được đào tạo chuyên môn, nghiệp vụ.

Việc chuyển trọng tâm này xuất phát từ thực tế khu vực kinh tế tập thể vẫn còn nhiều "điểm nghẽn". Theo đánh giá của UBND tỉnh, phần lớn hợp tác xã có quy mô nhỏ, vốn điều lệ thấp, năng lực tài chính hạn chế, khả năng huy động nguồn lực còn yếu. Nhiều hợp tác xã chưa xây dựng được phương án sản xuất, kinh doanh hiệu quả, chưa chủ động tìm kiếm thị trường, trong khi đội ngũ cán bộ quản lý còn thiếu kỹ năng quản trị, điều hành và chậm thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.

Bên cạnh đó, hoạt động của hợp tác xã còn chịu tác động từ biến động giá nông sản, chi phí vật tư đầu vào tăng, ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh. Mối liên kết giữa hợp tác xã với doanh nghiệp ở nhiều nơi chưa bền vững; việc ứng dụng công nghệ, truy xuất nguồn gốc, thương mại điện tử và xây dựng thương hiệu còn hạn chế, khiến năng lực cạnh tranh của nhiều hợp tác xã chưa cao.

Để tạo chuyển biến, Đồng Tháp xác định triển khai đồng bộ các giải pháp nâng cao chất lượng khu vực kinh tế tập thể; trong đó, trọng tâm là thực hiện hiệu quả Luật Hợp tác xã năm 2023 và các chính sách hỗ trợ phát triển hợp tác xã; đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản trị cho đội ngũ cán bộ; hỗ trợ hợp tác xã xây dựng phương án sản xuất, kinh doanh gắn với nhu cầu thị trường và chuỗi giá trị.

Tỉnh cũng ưu tiên tạo điều kiện để hợp tác xã tiếp cận tín dụng, khoa học-công nghệ, chuyển đổi số, thương mại điện tử, truy xuất nguồn gốc và xúc tiến thương mại; đồng thời phát triển các mô hình gắn với kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và thích ứng biến đổi khí hậu. Song song đó, tỉnh sẽ rà soát, củng cố hoặc giải thể các hợp tác xã ngừng hoạt động, hoàn thiện cơ sở dữ liệu số về kinh tế tập thể và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với lĩnh vực này.

Bên cạnh đó, Đồng Tháp định hướng phát triển hợp tác xã trở thành trung tâm liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và tổ chức tín dụng; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản trị, sản xuất, tiêu thụ nông sản và mở rộng thị trường. Đây được xem là nền tảng để các hợp tác xã tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị, nâng cao giá trị gia tăng cho nông sản và góp phần thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp sinh thái, hiện đại của tỉnh.

Việc chuyển từ tư duy phát triển theo số lượng sang nâng cao chất lượng được kỳ vọng sẽ giúp khu vực kinh tế tập thể phát huy vai trò là một trong những động lực quan trọng của nền kinh tế địa phương, nâng cao thu nhập cho thành viên, tăng sức cạnh tranh của nông sản Đồng Tháp và đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế bền vững trong giai đoạn mới.

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, đến cuối tháng 6/2026, toàn tỉnh có 541 hợp tác xã, với khoảng 161.050 thành viên. Tổng doanh thu 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 2.229 tỷ đồng; bình quân đạt 4,12 tỷ đồng/hợp tac xã; ước cả năm 2026, tổng doanh thu ước đạt hơn 4.212 tỷ đồng, đạt 100% mục tiêu kế hoạch năm 2026, doanh thu bình quân ước đạt 7,78 tỷ đồng/hợp tác xã/năm. Tuy nhiên, chỉ khoảng 69,8% hợp tác xã được xếp loại khá và tốt, phản ánh chất lượng hoạt động chưa theo kịp tốc độ phát triển về số lượng.

Theo ông Lê Minh Khánh, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã tỉnh Đồng Tháp, liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm theo chuỗi giá trị là hướng đi tất yếu và bền vững cho ngành nông nghiệp giúp nâng cao giá trị nông sản, giảm rủi ro thị trường và tăng thu nhập cho nông dân. Trong số đó, hợp tác xã đóng vai trò là "cầu nối" then chốt, tập hợp các hộ sản xuất nhỏ lẻ, tạo ra vùng nguyên liệu tập trung, đủ quy mô để kết nối với các doanh nghiệp và thị trường lớn.

Đến nay, toàn tỉnh có 273 hợp tác xã nông nghiệp liên kết với doanh nghiệp thông qua hợp đồng, gồm 168 hợp tác xã liên kết sản xuất gắn với tiêu thụ sản phẩm, 101 hợp tác xã liên kết tiêu thụ đầu ra và 4 hợp tác xã liên kết cung ứng dịch vụ đầu vào. Các mô hình liên kết tập trung chủ yếu ở các ngành hàng chủ lực như lúa gạo, cây ăn trái, rau màu và chăn nuôi; góp phần hình thành vùng nguyên liệu tập trung, nâng cao chất lượng sản phẩm, mở rộng thị trường tiêu thụ và tăng thu nhập cho thành viên.

Qua thực hiện liên kết đã làm cho nông dân ngày càng nhận thức và thấy được lợi ích của việc sản xuất theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp và nhu cầu của thị trường, hướng đến sản xuất an toàn và chất lượng cao. Quá trình liên doanh, liên kết đã tạo điều kiện cho các hợp tác xã tổ chức sản xuất theo quy hoạch và kế hoạch; giảm chi phí sản xuất, giảm giá thành sản phẩm; tăng khả năng cạnh tranh để thúc đẩy sản xuất phát triển. Với vai trò là đầu mối liên kết, các hợp tác xã đã đóng vai trò tích cực trong việc giúp đỡ các hộ thành viên tiến hành tổ chức lại sản xuất, hình thành những vùng sản xuất tập trung theo hướng sản xuất hàng hoá, tăng giá trị sản phẩm và hiệu quả trên một đơn vị diện tích, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, xóa đói giảm nghèo, ổn định chính trị, xã hội ở nông thôn.