Ký sinh trùng sốt rét dùng mRNA “đánh lạc hướng” hệ miễn dịch

Mới đây, nhóm nghiên cứu thuộc Viện Khoa học Weizmann (Israel) phát hiện rằng ký sinh trùng sốt rét sử dụng chính các phân tử mRNA của mình để làm rối loạn hệ miễn dịch của vật chủ, qua đó tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình nhân lên và lây lan trong cơ thể người.

Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, nhóm nghiên cứu do Giáo sư Neta Regev Rudzki đứng đầu, cho thấy ký sinh trùng Plasmodium falciparum – tác nhân gây sốt rét – có cơ chế giao tiếp và thao túng tế bào phức tạp hơn nhiều so với nhận thức trước đây.

Trước đó, nhóm nghiên cứu đã phát hiện ký sinh trùng này có thể gửi các túi nano (vesicle) mang vật chất di truyền sang các tế bào khác. Trong nghiên cứu mới, họ tiếp tục xác định các túi này còn chứa mRNA – các phân tử mang thông tin để sản xuất protein.

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng những túi nano này không chỉ xâm nhập vào hồng cầu mà còn đi vào các tế bào miễn dịch như bạch cầu đơn nhân (monocyte). Đáng chú ý, thay vì hoạt động trong tế bào chất như thông thường, các phân tử mRNA của ký sinh trùng lại xâm nhập vào nhân tế bào – khu vực được bảo vệ nghiêm ngặt và được coi là “trung tâm điều khiển” của tế bào.

Tại đây, mRNA của ký sinh trùng liên kết với các protein quan trọng của con người như ACIN1 và PNN – những thành phần chủ chốt trong quá trình “cắt nối” (splicing) RNA. Quá trình này có vai trò chỉnh sửa RNA trước khi tạo ra protein. Khi bị can thiệp, các RNA miễn dịch của cơ thể bị cắt nối sai lệch, dẫn tới việc chúng bị phân hủy và không thể tạo ra các protein bảo vệ chống nhiễm trùng.

Hệ quả là toàn bộ các nhóm protein miễn dịch quan trọng bị “tắt”, khiến hệ miễn dịch suy yếu. Đồng thời, các tế bào miễn dịch bị thao túng lại phát tín hiệu cảnh báo, thu hút thêm các tế bào khác tới xử lý “khủng hoảng giả”. Trong khi đó, ký sinh trùng tiếp tục âm thầm sinh sôi trong hồng cầu mà không bị phát hiện.

Theo các nhà nghiên cứu, đây là một cơ chế “đánh lạc hướng” tinh vi, giúp ký sinh trùng kéo dài thời gian tồn tại và lan rộng trong cơ thể vật chủ. Phát hiện này mở ra hướng mới trong phát triển thuốc điều trị sốt rét, tập trung vào việc ngăn chặn mRNA của ký sinh trùng can thiệp vào hệ thống xử lý RNA của tế bào người.

Ngoài ra, nghiên cứu cũng cho thấy tiềm năng ứng dụng rộng hơn trong chẩn đoán bệnh, khi các phân tử RNA trong túi nano có thể trở thành dấu hiệu sinh học giúp phát hiện sớm các bệnh truyền nhiễm và các bệnh thoái hóa thần kinh và ung thư.

Theo ước tính, sốt rét vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất hiện nay, với trung bình cứ mỗi phút lại có một trẻ em tử vong trên toàn cầu.

Kết quả nghiên cứu đươc công bố trên tạp chí Cell Reports.