Kỳ vọng mùa vàng từ vụ Đông Xuân 2025-2026

Tham dự hội nghị có lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, các cơ quan chuyên môn của Bộ và tỉnh, thành phố vùng đồng bằng sông Cửu Long, Đông Nam Bộ; đại diện một số Hiệp hội, doanh nghiệp cung ứng đầu vào, thu mua nông sản.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, năm 2025, sản xuất trồng trọt khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ đối mặt nhiều thách thức như: tác động của biến đổi khí hậu, hạn hán và xâm nhập mặn vẫn diễn ra phức tạp, trong khi giá vật tư nông nghiệp duy trì ở mức cao, thị trường tiêu thụ chịu sức ép lớn từ cạnh tranh và các quy định thương mại khắt khe. Bên cạnh đó, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp sau sáp nhập các tỉnh, thành phố đặt ra những khó khăn trong quản lý, điều hành sản xuất.

Báo cáo tại hội nghị, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật cho biết, Đồng bằng sông Cửu long và Đông Nam bộ là địa bàn quan trong trọng sản xuất lúa gạo, cây ăn trái và một số cây công nghiệp chủ lực của Việt Nam. Các tháng đầu năm 2025 và dự kiến cả năm 2025, sản xuất trồng trọtcơ bản đã hoàn thành được kế hoạch đề ra.

Đến nay, diện tích lúa ước đạt 4,1 triệu ha, sản lượng 26,12 triệu tấn, năng suất 63,43 tạ/ha (so với năm 2024 diện tích tăng 2,74 nghìn ha, sản lượng tăng 183,0 nghìn tấn, năng suất tăng 0,40 tạ/ha). Đặc biệt, vụ Đông Xuân 2024-2025 ghi nhận diện tích và năng suất đều tăng, góp phần bù đắp sự sụt giảm nhẹ ở các vụ Hè Thu, Thu Đông và Mùa.

Cơ cấu giống tiếp tục dịch chuyển theo hướng chất lượng cao và lúa thơm đặc sản. Sản xuất cây trồng ngắn ngày đạt nhiều tín hiệu tích cực, đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa tiếp tục được đẩy mạnh với khoảng 38,7 nghìn ha, chủ yếu sang cây hàng năm, cây lâu năm và mô hình lúa kết hợp thủy sản.

Đối với cây ăn quả, năm 2025, sản lượng các loại cây ăn quả chính của vùng ĐBSCL và Đông Nam Bộ ước đạt 7,3 triệu tấn. Trong đó, sản lượng sầu riêng ước đạt 915.000 tấn, xoài 799.000 tấn...Mặc dù sản lượng tăng, xuất khẩu trái cây, đặc biệt là sầu riêng sang Trung Quốc gặp nhiều thách thức do yêu cầu kiểm soát chặt chẽ về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc trong các tháng đầu năm 2025. Các mô hình rải vụ tiếp tục được mở rộng, giúp cân đối cung cầu. Riêng sầu riêng có hơn 15.000 ha rải vụ, chiếm 64,5% diện tích thu hoạch, sản lượng rải vụ đạt gần 365.000 tấn.

Đáng chú ý, ngành lúa gạo tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột với diện tích, năng suất và sản lượng tăng nhẹ so với năm 2024. Cơ cấu giống đã dịch chuyển mạnh mẽ sang nhóm lúa thơm, đặc sản và chất lượng cao, đáp ứng tốt nhu cầu xuất khẩu. Bên cạnh đó, các cây ăn quả chủ lực duy trì đà tăng trưởng, nhiều mô hình rải vụ đã được mở rộng, giúp cân đối cung cầu trong năm. Các loại cây trồng ngắn ngày như ngô, rau màu, khoai... đều ghi nhận sự phát triển tích cực, góp phần bảo đảm nguồn cung cho tiêu dùng và xuất khẩu.

Tại hội nghị, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: Sau khi hợp nhất địa giới, tỉnh có thêm điều kiện thuận lợi trong việc tổ chức sản xuất quy mô lớn, hình thành các vùng chuyên canh gắn với chế biến và tiêu thụ, nhất là cây ăn quả. Tỉnh hiện có trên 134.000 ha, sản lượng 2,5 triệu tấn, chiếm 34,29% vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Đến nay, tỉnh có 3.415 mã số (1.467 vùng trồng) với diện tích 98.397 ha, phục vụ xuất khẩu sang-nhiều thị trường như Hoa Kỳ, Trung Quốc, Úc, New Zealand, EU, Nhật Bản, Malaysia, Singapore...

Tuy nhiên, theo ông Luân, hiện nay chưa có chế tài xử lý nghiêm các vi phạm về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói. Do đó, đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm ban hành thông tư hướng dẫn quản lý mã số vùng trồng và mã số cơ sở đóng gói; tham mưu trình Chính phủ ban hành Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, thời gian tới, các tỉnh phía Nam ổn định diện tích lúa, nâng cao tỷ lệ sử dụng giống lúa chất lượng cao, lúa đặc sản từ đó nâng cao giá trị cho người sản xuất. Các địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng, trong đó ưu tiên cây ăn quả, đồng thời tăng cường chế biến sâu các sản phẩm trái cây, tăng cường công tác kiểm tra chất lượng giống, vật tư nông nghiệp, kiểm soát tốt mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói.

Cụ thể, vụ Thu Đông và Mùa năm 2025, dự kiến sản xuất lúa đạt 900.000 ha, sản lượng 5,56 triệu tấn. Vụ Đông Xuân 2025-2026, dự kiến sản xuất lúa đạt gần 1,6 triệu ha, sản lượng 11,51 triệu tấn. Các tỉnh duy trì diện tích cây ăn quả, đẩy mạnh rải vụ, liên kết sản xuất, đảm bảo nước tưới trong mùa khô, không để phát triển nóng diện tích; chủ động sản xuất rau màu phục vụ tiêu dùng cuối năm và Tết Nguyên đán năm 2026.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung nhấn mạnh, kết quả sản xuất năm 2025 không những đảm bảo an ninh lương thực quốc gia, duy trì nguồn gạo xuất khẩu mà còn góp phần ổn định đời sống nông dân trong bối cảnh thiên tại, biến động thị trường. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn những hạn chế cần khắc phục như liên kết chuỗi giá trị còn lỏng lẻo; một số địa phương lúng túng sau sáp nhập; lượng giống gieo sạ còn cao, quản lý mã số vùng trông và cơ sở đóng gói chưa đồng bộ.

Trước những thách thức dự báo trong thời gian tới, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị thuộc Bộ, thường xuyên theo dõi chất lượng nguồn nước, dự báo hạn hán, xâm nhập mặn và khuyến cáo kịp thời; hướng dẫn thời vụ, cơ cấu giống, biện pháp sản xuất thích ứng biến đổi khí hậu; kiểm tra, giám sát chất lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật.

Cùng với đó, các đơn vị thuộc Bộ hỗ trợ các địa phương mở rộng diện tích lúa trong Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và phát thải thấp. Đồng thời, đẩy mạnh đàm phán, mở rộng thị trường nông sản, tháo gỡ rào cản thương mại. Đối với các địa phương, khẩn trương thu hoạch lúa chín, hạn chế thiệt hại do mưa lũ. Rà soát, điều chỉnh kế hoạch vụ Đông Xuân 2025- 2026, xuống giống sớm và tập trung theo khuyến cáo, né rầy và hạn mặn.

Các địa phương chủ động tích trữ nước ngọt, củng cố công trình thủy lợi, phối hợp chặt chẽ với Đài Khí tượng Thủy văn để cập nhật và phổ biến bản tin nông vụ; quản lý chặt diện tích cây ăn quả theo quy hoạch, đẩy mạnh rải vụ, áp dụng tưới tiết kiệm, bảo vệ môi trường.

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hàng, đồng hành cùng nông dân trong cung ứng vật tư đầu vào, liên kết sản xuất tiêu thụ sản phẩm. Mặt khác, tích cực đầu tư vào các vùng sản xuất tập trung, xây dựng chuỗi giá trị bền vững; phối hợp triển khai các đề án lớn của Bộ về phát triển cây ăn quả, lúa gạo và nông nghiệp xanh, bền vững.