"Lá chắn" của thị trường dầu mỏ

Giữa cuộc khủng hoảng năng lượng bùng phát từ xung đột tại Trung Đông làm tê liệt eo biển Hormuz, Saudi Arabia nổi lên như một trụ cột ổn định hiếm có trên thị trường dầu mỏ toàn cầu.

Trong khi các dự báo bi quan cảnh báo giá dầu có thể vọt lên 200 USD/thùng, Riyadh có hành động quyết đoán ghìm giá ở mức khoảng 112 USD/thùng, củng cố thêm danh tiếng của nước này với tư cách là "ngân hàng trung ương dầu mỏ" của thế giới.Theo các chuyên gia trao đổi với tờ Asharq Al-Awsat, vai trò then chốt trong cuộc khủng hoảng thuộc về đường ống dẫn dầu chiến lược Đông-Tây của Saudi Arabia, còn gọi là Petroline.

Thành viên Hội đồng Shura kiêm cố vấn kinh tế Fadl bin Saad al-Buainain cho biết Riyadh đã chuyển hướng xuất khẩu dầu từ vùng Vịnh sang Biển Đỏ thông qua tuyến đường này, bơm khoảng 7 triệu thùng mỗi ngày đến cảng Yanbu để phục vụ cả nhu cầu lọc dầu trong nước lẫn xuất khẩu ra nước ngoài.

Ông al-Buainain nhấn mạnh rằng khả năng khai thác các tuyến xuất khẩu thay thế an toàn đã giúp Saudi Aramco vượt qua khủng hoảng và trấn an thị trường.

Ông cho rằng sự đáng tin cậy này là kết quả của những khoản đầu tư dài hạn vào sản xuất, vận chuyển và kho chứa dầu ở nước ngoài — vốn đóng vai trò như lớp đệm chống lại các cú sốc gián đoạn nguồn cung. Đặc biệt, quyết định không tuyên bố tình trạng bất khả kháng với khách hàng được ông đánh giá là chìa khóa để ngăn giá dầu vượt ngưỡng 150 USD/thùng.

Ông cũng cảnh báo rằng nếu không tìm ra giải pháp bảo đảm an ninh hàng hải tại eo biển, cuộc khủng hoảng có thể lan rộng sang các lĩnh vực trọng yếu như nông nghiệp và hóa dầu.

Abdulrahman Baashen, người đứng đầu Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế Shurooq, nhận định Saudi Arabia đã tận dụng thành công vị trí địa lý của mình khi kích hoạt các tuyến xuất khẩu thay thế do Saudi Aramco quản lý, từ đó củng cố niềm tin của thị trường toàn cầu bất chấp căng thẳng khu vực leo thang.

Theo ông, Biển Đỏ đã trở thành lựa chọn chiến lược thay thế hiệu quả cho eo biển Hormuz, giúp Aramco duy trì dòng chảy ổn định và thực hiện đúng các cam kết với đối tác trong điều kiện hết sức khó khăn. Chính sách xuất khẩu liên tục qua tuyến đường này được ông đánh giá là nhân tố quan trọng giúp ngăn chặn kịch bản xấu nhất xảy ra.

Nhà kinh tế Ibrahim Alomar, Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Kinh tế Sharah, cho biết, lưu lượng dầu qua đường ống Đông-Tây đã tăng vọt từ mức trung bình 770.000 thùng/ngày trong tháng 1 và tháng 2 lên khoảng 2,9 triệu thùng, rồi vượt 5 triệu thùng/ngày chỉ trong vài tuần ngắn ngủi.

Ông cho rằng đây phản ánh tính linh hoạt trong vận hành mà chỉ một quốc gia giữ vai trò "ngân hàng trung ương dầu mỏ" mới có thể đáp ứng được. Nhờ đó, Saudi Arabia đã bảo toàn được khoảng 85% lượng xuất khẩu của mình, biến đường ống Petroline thành lá chắn quan trọng trước các cú sốc nguồn cung nghiêm trọng. Ông Alomar cũng cảnh báo rằng nếu 20% nguồn cung dầu toàn cầu qua eo biển Hormuz bị gián đoạn hoàn toàn, giá dầu có thể tăng lên mức 230-300 USD/thùng, gây ra cú sốc kinh tế toàn cầu thảm khốc.

Giám đốc Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) Fatih Birol khẳng định việc chuyển hướng khoảng 2/3 lượng xuất khẩu đã ngăn cuộc khủng hoảng leo thang vượt tầm kiểm soát.

Ông Alomar còn mô tả Saudi Arabia là động lực của nền kinh tế vùng Vịnh, nhờ vào năng lực sản xuất vượt trội, cơ sở hạ tầng nằm ngoài các vùng xung đột và hệ thống logistíc đủ sức cung ứng hàng hóa thiết yếu cho toàn khu vực qua cả đường biển, đường hàng không lẫn đường bộ.