Lãi suất huy động giảm trên diện rộng, lãi suất cho vay điều chỉnh còn "nhỏ giọt"

Tuần qua, mặt bằng lãi suất tiền gửi đã được điều chỉnh giảm. Gần 30 ngân hàng niêm yết biểu lãi suất mới ngay sau cuộc họp ngày 9/4 giữa Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại. Động thái này được kỳ vọng sẽ kéo giảm chi phí vốn, qua đó tạo dư địa hạ lãi suất cho vay, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn rẻ hơn.

Tuy nhiên, thực tế thị trường lại cho thấy một bức tranh chưa đồng bộ. Trong khi lãi suất huy động giảm trên diện rộng, lãi suất cho vay vẫn điều chỉnh khá "nhỏ giọt". 

*Chủ động tạo dư địa

Danh sách các ngân hàng đã giảm lãi suất huy động trải dài từ nhóm “Big 4” như Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV), Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank), Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam (Agribank) đến các ngân hàng thương mại như Ngân hàng TMCP Việt Nam Thịnh Vượng (VPBank), Ngân hàng TMCP Kỹ thương Việt Nam (Techcombank), Ngân hàng TMCP Quân đội (MB), Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín (Sacombank), Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), Ngân hàng TMCP Sài Gòn - Hà Nội (SHB), Ngân hàng TMCP Tiên Phong (TPBank)… Thậm chí, một số ngân hàng như Ngân hàng TMCP Đông Nam Á (SeABank) hay Agribank còn điều chỉnh giảm lãi suất hai lần chỉ trong thời gian ngắn.

Mức giảm phổ biến dao động từ 0,1 đến 0,5%/năm, tập trung chủ yếu ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Ở nhóm kỳ hạn ngắn dưới 6 tháng, lãi suất nhìn chung ổn định quanh mức trần phổ biến khoảng 4,75%/năm, trong khi các kỳ hạn dài sau điều chỉnh dao động phổ biến quanh mức từ 5 đến 7%/năm. Động thái này được xem là tín hiệu rõ ràng cho thấy áp lực huy động vốn đã dịu bớt, đồng thời phản ánh định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước nhằm kéo giảm mặt bằng lãi suất chung.

Dù vậy, thị trường vẫn ghi nhận sự tồn tại của các “gói lãi suất đặc biệt” ở mức cao, từ 7 đến 10%/năm, áp dụng với điều kiện số dư tiền gửi lớn. Điều này cho thấy cạnh tranh huy động vẫn chưa hoàn toàn chấm dứt, đặc biệt ở nhóm khách hàng tổ chức và khách hàng ưu tiên.

Trái với diễn biến sôi động ở thị trường tiền gửi, lãi suất cho vay lại có xu hướng điều chỉnh chậm và thận trọng hơn. Hiện mới chỉ có một số ngân hàng tiên phong giảm lãi suất cho vay với mức giảm đáng kể.

Ngân hàng TMCP Nam Á (Nam A Bank) là một trong những đơn vị có động thái mạnh tay khi giảm tới 3%/năm đối với khách hàng cá nhân, đồng thời giảm thêm từ 1 đến 1,5%/năm cho doanh nghiệp nhỏ và vừa. Agribank cũng giảm khoảng 0,5%/năm, áp dụng cho các khoản vay đến kỳ điều chỉnh.

Một số ngân hàng khác như Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank), Sacombank triển khai các chương trình tín dụng ưu đãi, tập trung vào lĩnh vực sản xuất, chế biến và xuất khẩu, với mức giảm khoảng 1%/năm. Tuy nhiên, số lượng ngân hàng tham gia xu hướng này vẫn còn hạn chế, chưa tạo thành làn sóng rộng khắp.

Đáng chú ý, những ngân hàng vẫn duy trì lãi suất huy động trên 8,5%/năm gần như chưa có dư địa để giảm mạnh lãi suất cho vay, do chi phí vốn đầu vào vẫn ở mức cao.

Dù còn nhiều thách thức, một số ngân hàng lớn đã chủ động triển khai các giải pháp nhằm kéo giảm mặt bằng lãi suất cho vay.

Ông Lại Tiến Quân, Phó Tổng Giám đốc BIDV cho biết ngân hàng đã giảm 0,5%/năm lãi suất huy động kỳ hạn dài từ ngày 13/4/2026, đồng thời điều chỉnh giảm tương ứng lãi suất cho vay. Trong quý I/2026, BIDV triển khai các gói tín dụng quy mô hơn 700.000 tỷ đồng với lãi suất thấp hơn 0,5–1,5%/năm so với thông thường.

Dòng vốn được ưu tiên cho các lĩnh vực then chốt như công nghiệp chế biến, xuất khẩu, nông nghiệp công nghệ cao, hạ tầng và logistics. Không chỉ dừng ở lãi suất, BIDV còn đẩy mạnh cải cách thủ tục, giảm 45% số bước xử lý hồ sơ và rút ngắn 54% thời gian giải quyết, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận vốn.

Tương tự, bà Phùng Thị Bình, Phó Tổng Giám đốc Agribank cũng kiên định mục tiêu duy trì mặt bằng lãi suất thấp, đồng thời tái cơ cấu nguồn vốn theo hướng tăng tỷ trọng tiền gửi không kỳ hạn - nguồn vốn có chi phí thấp hơn. Ngân hàng này hiện dành tới 64% dư nợ cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, qua đó hỗ trợ trực tiếp khu vực sản xuất.

Theo các chuyên gia, việc lãi suất cho vay giảm chậm hơn lãi suất huy động là hiện tượng có tính quy luật. Nguyên nhân nằm ở đặc thù hoạt động ngân hàng, chi phí vốn không chỉ phụ thuộc vào lãi suất huy động hiện tại mà còn chịu ảnh hưởng của các khoản tiền gửi đã huy động trước đó với mức lãi suất cao.

Bên cạnh đó, ngân hàng còn phải đối mặt với nhiều áp lực chi phí khác như chi phí vận hành, trích lập dự phòng rủi ro và yêu cầu đảm bảo lợi nhuận. Trong bối cảnh lợi nhuận ngành ngân hàng có dấu hiệu thu hẹp, việc giảm lãi suất cho vay sâu và nhanh là bài toán không đơn giản.

*Kỳ vọng lan tỏa

Việc điều hành lãi suất hiện nay không chỉ phụ thuộc vào yếu tố trong nước mà còn chịu tác động từ môi trường quốc tế. 

Theo đánh giá của các chuyên gia đến từ Ngân hàng UOB (Singapore), rủi ro lạm phát toàn cầu vẫn hiện hữu do cú sốc giá năng lượng và gián đoạn chuỗi cung ứng. Giá dầu duy trì ở mức cao khiến chi phí sản xuất, vận tải và logistics gia tăng, tạo áp lực chi phí đẩy lên nền kinh tế. Trong bối cảnh đó, việc nới lỏng tiền tệ quá nhanh có thể tiềm ẩn rủi ro, buộc cơ quan điều hành phải thận trọng.

UOB dự báo Ngân hàng Nhà nước nhiều khả năng sẽ giữ nguyên các mức lãi suất điều hành, bao gồm lãi suất tái cấp vốn ở mức 4,5% trong năm nay. Thay vì sử dụng công cụ tiền tệ, trọng tâm ứng phó với lạm phát sẽ nghiêng về phía chính sách tài khóa và các biện pháp điều hành giá. Chính phủ sẽ đóng vai trò chủ đạo trong việc giảm thiểu tác động của chi phí đầu vào tăng cao, đồng thời đảm bảo nguồn cung hàng hóa thiết yếu.

Dù lãi suất cho vay chưa giảm mạnh, nhưng tín hiệu từ thị trường cho thấy xu hướng đi xuống đã hình thành. Ngân hàng Nhà nước khẳng định sẽ tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ nền kinh tế.

Theo ông Phạm Chí Quang, Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ - Ngân hàng Nhà nước, sự lan tỏa của việc giảm lãi suất huy động sẽ dần tạo điều kiện để các ngân hàng hạ lãi suất cho vay trong thời gian tới. Dù thách thức lớn, nhưng hệ thống vẫn còn dư địa để điều chỉnh.

Cập nhật mới nhất từ Ngân hàng Nhà nước, tính đến hết quý I/2026, tín dụng toàn hệ thống tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với quy mô dư nợ vượt 19,18 triệu tỷ đồng, tăng hơn 3% so với cuối năm trước. Dòng vốn được định hướng rõ nét vào khu vực sản xuất kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và những động lực tăng trưởng then chốt, qua đó góp phần giữ nhịp phục hồi của nền kinh tế.

Cùng với đó, các chương trình tín dụng theo định hướng của Chính phủ ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Gói tín dụng dành cho nông, lâm, thủy sản đã hoàn thành mục tiêu quy mô 185.000 tỷ đồng với mức giải ngân tương ứng. Ở lĩnh vực nhà ở xã hội, nguồn vốn cam kết đạt gần 22.000 tỷ đồng, trong đó đã giải ngân khoảng 9.600 tỷ đồng, từng bước cải thiện khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân. Trong khi đó, các dự án hạ tầng trọng điểm như điện, giao thông và công nghệ chiến lược cũng đã được ký kết tài trợ với tổng vốn lên tới khoảng 71.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, xu hướng chuyển dịch dòng vốn theo hướng bền vững ngày càng rõ rệt khi tín dụng xanh tiếp tục mở rộng, đạt gần 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, tăng hơn 14% so với năm trước.

Những kết quả này cho thấy dòng vốn tín dụng đang được khơi thông theo hướng có chọn lọc, vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa đảm bảo an toàn hệ thống. Trong bối cảnh lãi suất huy động đã hạ nhiệt, dư địa giảm chi phí vốn đang dần hình thành, tạo nền tảng để lãi suất cho vay có thể điều chỉnh sâu hơn trong thời gian tới.

Dù môi trường kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, bài toán cân bằng giữa ổn định vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng vẫn đặt ra không ít thách thức. Tuy nhiên, với định hướng điều hành nhất quán và sự chủ động từ hệ thống ngân hàng, dòng vốn được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng vai trò “mạch dẫn” quan trọng, tiếp sức cho nền kinh tế hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao trong năm 2026.