Làn sóng tăng giá lan rộng khắp châu Âu

Theo tờ La Tribune (Pháp) ngày 5/5, làn sóng tăng giá đang lan rộng trong các nền kinh tế châu Âu theo hiệu ứng “domino”, sau khi chi phí năng lượng tăng mạnh do xung đột tại Trung Đông, khiến hàng loạt lĩnh vực từ sản xuất đến tiêu dùng chịu tác động.

Số liệu của Cơ quan Thống kê châu Âu cho thấy lạm phát tại Khu vực đồng tiền chung châu Âu (Eurozone) đã tăng từ 1,9% trong tháng 2 lên 2,6% trong tháng 3 và 3% vào tháng 4. Tại Pháp, lạm phát cũng tăng từ 1,1% lên 2,5%, phản ánh áp lực gia tăng đối với sức mua của người dân và chi phí của doanh nghiệp.

Nguyên nhân chính đến từ việc giá khí đốt và dầu mỏ gần như tăng gấp đôi, tạo ra chuỗi tác động lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế. Ngành năng lượng là “mắt xích” đầu tiên, khi giá xăng tăng khoảng 19% và dầu diesel tăng 31% so với trước xung đột. Tiếp theo là ngành hóa dầu, khi BASF - tập đoàn hóa chất lớn nhất thế giới của Đức - đã tăng giá một số sản phẩm đầu vào tới 30%.

Hiệu ứng nhanh chóng lan sang ngành hóa chất, với việc tập đoàn hóa chất chuyên dụng Lanxess của Đức liên tiếp điều chỉnh giá, trong đó nhiều sản phẩm tăng từ 15% đến 50%. Chỉ trong vài tuần, tập đoàn này đã tiến hành 8 đợt tăng giá, cho thấy tốc độ phản ứng của thị trường nhanh hơn so với các cú sốc trước đây.

Ở khâu sản xuất, nhiều mặt hàng công nghiệp như vật liệu cách nhiệt ghi nhận mức tăng từ 5% đến 20%, theo phân tích của ngân hàng UBS. Đáng chú ý, các doanh nghiệp lần này tăng giá sớm hơn so với giai đoạn khủng hoảng năng lượng 2022–2023, cho thấy chi phí tăng đang nhanh chóng được chuyển vào giá bán.

Tác động cuối cùng thể hiện rõ ở lĩnh vực tiêu dùng. Ngành dệt may chịu ảnh hưởng từ chi phí vận chuyển tăng mạnh, đặc biệt là vận tải hàng không. Tập đoàn bán lẻ Next của Anh ước tính chi phí có thể tăng thêm 15 triệu bảng (khoảng 19 triệu USD) nếu xung đột kéo dài trong 3 tháng.

Ngành thực phẩm cũng không nằm ngoài xu hướng khi chi phí phân bón, nhiên liệu và vận chuyển tăng. Ông Emmanuel Besnier, Tổng Giám đốc tập đoàn sữa Lactalis của Pháp, cho biết doanh nghiệp buộc phải chuyển một phần chi phí tăng sang giá bán. Ngay cả các sản phẩm như bao cao su cũng bị ảnh hưởng, khi nhà sản xuất Karex thông báo tăng giá 20-30% do chi phí nguyên liệu từ dầu mỏ tăng.

Tuy nhiên, so với giai đoạn đỉnh điểm năm 2022, mức độ tăng giá hiện vẫn thấp hơn và được đánh giá là có thể kiểm soát. Ông Michel Martinez, chuyên gia của Ngân hàng Société Générale (Pháp), dự báo lạm phát tại Eurozone có thể đạt đỉnh khoảng 3,1% vào tháng 9, nhưng thừa nhận phải thường xuyên điều chỉnh dự báo do diễn biến xung đột khó lường. Nếu tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz bị gián đoạn trong thời gian dài, tác động có thể nghiêm trọng hơn.

Một yếu tố giúp hạn chế đà tăng giá là nhu cầu thị trường yếu. Tăng trưởng kinh tế Eurozone trong quý I/2026 chỉ đạt 0,1%, trong khi kinh tế Pháp gần như không tăng trưởng. Ông Alain Durré dự báo tăng trưởng khu vực có thể giảm xuống còn 0,8% trong năm nay, đồng thời lạm phát tăng thêm khoảng 0,5 điểm phần trăm.

Các chuyên gia nhận định nguy cơ lạm phát tăng vọt kéo dài chưa rõ rệt do thị trường lao động kém sôi động, khiến tiền lương khó tăng mạnh – yếu tố thường dẫn đến “vòng xoáy giá – lương”. Tuy vậy, triển vọng kinh tế vẫn phụ thuộc lớn vào diễn biến địa chính trị và khả năng khơi thông các tuyến vận tải năng lượng trọng yếu trong thời gian tới.