Châu Âu trước nguy cơ “hụt hơi” trong cuộc đua tiền kỹ thuật số

Giới quan sát cảnh báo dự án đồng euro kỹ thuật số của châu Âu đang đứng trước nguy cơ bị tụt lại phía sau trong cuộc đua tiền tệ toàn cầu, đặc biệt sau khi chính Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde đã bày tỏ sự thất vọng về tiến độ chậm chạp của dự án vào cuối năm ngoái.

Với kế hoạch phát hành đồng tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) dự kiến sớm nhất vào năm 2029, cảm giác cấp bách đang ngày càng gia tăng trong giới chức châu Âu. Đây không chỉ là câu chuyện về việc chạy theo xu hướng công nghệ, mà là một nỗ lực địa chính trị rộng lớn hơn nhằm khẳng định sự độc lập và tự chủ của khối.

Giới quan sát chỉ ra sự chậm trễ của châu Âu đang tạo lợi thế lớn cho Mỹ trong việc củng cố vị thế của đồng USD. Chính quyền của Tổng thống Donald Trump đã dồn lực ủng hộ các đồng tiền ổn định (stablecoin) - loại tiền mã hóa được neo giá vào một loại tài sản cụ thể như vàng hay đồng USD. Và trong thế giới stablecoin trị giá 320 tỷ USD hiện nay, khoảng 99% đang được neo vào đồng USD.

Sự bùng nổ này đã được Mỹ chính thức hóa qua Đạo luật Genius năm ngoái. Về cơ bản, stablecoin cung cấp một hệ thống giao dịch dựa trên đồng USD nhanh chóng, chi phí thấp và hoạt động 24/7 trên toàn cầu. Ông Trump từng khẳng định đạo luật này sẽ "đảm bảo vị thế của đồng USD là đồng tiền dự trữ của thế giới cho nhiều thế hệ".

Sự thống trị của stablecoin bằng đồng USD cũng tạo ra nguồn cầu khổng lồ đối với nợ chính phủ Mỹ. Đơn cử như Tether, công ty phát hành stablecoin lớn nhất thế giới này hiện nắm giữ khoảng 117 tỷ USD trái phiếu kho bạc Mỹ.

Ông Piero Cipollone, người dẫn dắt dự án kỹ thuật số của ECB, cảnh báo nếu mất kiểm soát đối với tiền tệ, khối này sẽ mất kiểm soát vận mệnh kinh tế và xói mòn chủ quyền của mình.

Châu Âu hiện đang phụ thuộc vào các công ty Mỹ cho hệ thống thanh toán cốt lõi. Gần 2/3 các giao dịch thẻ tại đây được xử lý bởi các công ty ngoài châu Âu như Visa, Mastercard, hoặc qua các ví điện tử của Apple và Google.

Trước nguy cơ Mỹ độc chiếm thị trường CBDC, các ngân hàng châu Âu cũng đã bắt đầu tự hành động. Một số ngân hàng cho rằng đồng euro kỹ thuật số do ECB phát hành sẽ mất quá nhiều thời gian, do đó họ đang tự phát hành các stablecoin bằng đồng euro của riêng mình.

Ngân hàng Societe Generale của Pháp là một trong những người đi tiên phong. Gần đây, Qivalis - một liên danh bao gồm các ngân hàng lớn như ING và UniCredit - cũng đã ra đời với mục tiêu phát hành một đồng stablecoin mới vào cuối năm nay.

ECB hồi cuối tháng 4 cũng đã khởi động một sáng kiến quy mô lớn về đồng tiền kỹ thuật số nhằm hiện đại hóa hoạt động thanh toán liên ngân hàng, đồng thời hỗ trợ các tổ chức tài chính lớn sử dụng tiền mã hóa.

Tuy nhiên, dự án đồng euro kỹ thuật số vẫn đang phải vật lộn với các thủ tục hành chính phức tạp của EU và những bất đồng về quy định giữa các quốc gia thành viên.