Lễ tảo mộ Tết cổ truyền Ramưwan của người Chăm ở Bình Thuận

Ramưwan của người Chăm thường được bắt đầu bằng nghi thức quan trọng nhất là lễ tảo mộ, cúng thỉnh tổ tiên, ông bà tại các động (nghĩa trang người Chăm). Ghi nhận tại động Trắng thuộc xã Phan Thanh, huyện Bắc Bình, từ sáng sớm 26/2, hàng nghìn người mặc quần áo truyền thống với mâm đồ cúng tươm tất trên tay nối tiếp nhau thành hàng dài đi vào sâu trong động để tảo mộ, cúng bái tổ tiên. Ai nấy đều hân hoan, vui tươi khi sau một năm được gặp nhau. Những câu chuyện về vụ lúa, vụ bắp (ngô) bội thu, sắm sửa Tết rôm rả, sinh động một đoạn đường quê.

Người Chăm sau khi mất được chôn tập trung theo dòng tộc. Điều độc đáo là mộ của người Chăm không xây kiên cố mà chỉ phủ cát bằng ngang mặt đất và được đánh dấu bằng một hòn đá tròn. Những hòn đá này xếp thành hàng dài rất đều đặn. Tại đây, sau khi người chủ lễ trong dòng tộc làm nghi thức vén cát, tưới nước tẩy uế các phần mộ, từng dòng họ sẽ bày biện đồ cúng và mặc trang phục truyền thống ngồi thành 2 hàng dài để đọc kinh, cúng tổ tiên...

Theo các vị sư cả, lễ tảo mộ cùng nghi thức cúng đi cùng là phong tục truyền thống được lưu truyền từ nhiều đời. Đồ cúng trong lễ tảo mộ khá đơn giản gồm trầu cau, thuốc lá, nước uống và bánh kẹo…

Trước đây, lễ tảo mộ nói riêng và Ramưwan nói chung chỉ là dịp để người Chăm xa quê trở về cúng bái tổ tiên, sum họp gia đình và người thân. Tuy nhiên, hiện nay, với những nét độc đáo mang màu sắc văn hóa riêng này, lễ tảo mộ của người Chăm đã thu hút nhiều khách tham quan du lịch và các nhà nghiên cứu văn hóa, nhiếp ảnh gia đến tìm hiểu, nghiên cứu.

Với ý nghĩa để con cháu tưởng nhớ đến tổ tiên, ông bà, đấng sinh thành và cầu nguyện cho làng xóm được bình yên, nhà nhà sung túc, mùa màng tươi tốt, Tết Ramưwan của người Chăm gồm nhiều nghi lễ truyền thống nối tiếp nhau. Sau lễ tảo mộ, các gia đình, dòng tộc sẽ trở về nhà cúng tổ tiên, đón Tết và sau đó các vị chức sắc, sư cả sẽ vào chùa thực hiện tháng chay niệm tại chùa.

Đồng bào Chăm ở Bình Thuận vui đón Tết Ramưwan năm 2025 trong không khí đầm ấm, no đủ. Khắp các thôn, làng Chăm, nhà nhà đều rộn ràng chuẩn bị đón Tết. Đàn ông sửa sang nhà cửa, hàng rào, phụ nữ lo nấu nướng, sửa soạn bánh trái…

Ông Lưu Văn Be, huyện Bắc Bình cho biết, nhờ sự quan tâm của chính quyền, làng xóm ngày càng phát triển, mùa màng năm nay thắng lợi nên bà con đón Tết đủ đầy hơn; sửa soạn cúng kính ông bà chu tất hơn mọi năm.

Bình Thuận hiện có 9.908 hộ với hơn 43.700 người Chăm sinh sống. Dân tộc Chăm cư trú tập trung tại 13 xã thuộc các huyện Bắc Bình, Tuy Phong, Hàm Thuận Bắc, Tánh Linh…

Để tạo điều kiện thuận lợi cho bà con, Chủ tịch UBND tỉnh Bình Thuận đã chỉ đạo các cấp chính quyền phối hợp, hướng dẫn đồng bào tổ chức Ramưwan vui tươi, an toàn, tiết kiệm, giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống; đồng thời động viên đồng bào Chăm đón Ramưwan gắn với phong trào thi đua phát triển sản xuất, góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.