Lũ quét tại Nepal và Trung Quốc: Tăng cường giám sát tình trạng sạt lở quanh khu vực

Lực lượng cứu hộ tìm kiếm nạn nhân sau thảm họa lũ quét tại Cát Long, Khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc. Ảnh: THX/TTXVN phát

Phóng viên TTXVN tại Trung Quốc dẫn nguồn truyền thông sở tại cho biết các chuyên gia nước này đã tăng cường giám sát tình trạng sạt lở đất, hồ chắn dòng, sông băng và hồ băng quanh khu vực bị ảnh hưởng bởi vụ lũ quét tại huyện Gyirong, Khu tự trị Tây Tạng, nhằm phòng ngừa các thảm họa thứ cấp và đảm bảo an toàn cho công tác cứu hộ đang diễn ra.

Một trong những ưu tiên hàng đầu là theo dõi sát sao những thay đổi của hồ chắn dòng hình thành sau thảm họa, nhằm ngăn chặn nguy cơ xả nước đột ngột đe dọa các khu vực hạ lưu.

Các cơ quan chức năng Trung Quốc cũng đã triển khai thiết bị giám sát chuyên dụng, bao gồm camera giám sát biến dạng sườn dốc từ xa, radar đo độ ổn định sườn dốc và hệ thống viễn thám vệ tinh, để liên tục đánh giá độ ổn định của các sườn dốc và khối lượng đất đá còn lại tại khu vực xảy ra thảm họa.

Các chuyên gia cũng tiến hành khảo sát toàn diện về các mối nguy hiểm địa chất xung quanh 5 ngôi làng trong lưu vực sông bị ảnh hưởng và dọc theo Quốc lộ G216 – tuyến đường cứu hộ khẩn cấp huyết mạch – nhằm xác định các nguy cơ tiềm ẩn và đảm bảo an toàn cho tuyến đường này.

Ngoài ra, công tác giám sát đã được mở rộng ra ngoài khu vực trọng điểm xảy ra thảm họa; công nghệ viễn thám vệ tinh và trên không được sử dụng để theo dõi những thay đổi của các sông băng và hồ băng xung quanh, vốn phân bố rộng khắp tại khu vực có độ cao lớn này.

Các chuyên gia cũng đang sử dụng hình ảnh thời gian thực truyền về từ thiết bị bay không người lái để đánh giá những thay đổi của tình hình. Các thông tin thu thập được sẽ nhanh chóng được chuyển đến các đội làm việc ở khu vực hạ lưu, giúp lực lượng tìm kiếm và cứu nạn điều chỉnh phương án tác nghiệp khi phát sinh rủi ro.

Ông Su Pengcheng, nhà nghiên cứu tại Viện Môi trường và Các mối nguy hiểm vùng núi thuộc Viện Khoa học Trung Quốc, cho biết các khu vực khởi phát sạt lở băng ở độ cao lớn cực kỳ khó tiếp cận do nhiệt độ thấp, nồng độ oxy thấp và địa hình hiểm trở. Các lưu vực sông xuyên biên giới cũng tồn tại những "điểm mù" trong quan trắc, trong khi các thiết bị đặt tại thực địa có thể gặp sự cố về nguồn điện và thông tin liên lạc. Các tín hiệu cảnh báo sớm thường rất khó nhận biết và khoảng thời gian từ lúc phát hiện tín hiệu đến khi xảy ra thảm họa có thể chỉ tính bằng phút - quá ngắn để phương pháp quan trắc tại một điểm cố định truyền thống có thể bao quát toàn bộ lưu vực sông.

Theo ông Su, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang làm gia tăng tần suất các hiện tượng hiếm gặp nhưng nghiêm trọng này, việc đánh giá rủi ro về sự mất ổn định của các sông băng, lấp đầy các khoảng trống quan trắc ở thượng nguồn và áp dụng các công nghệ phát hiện địa vật lý mới để giám sát động toàn diện là vô cùng cần thiết. Vì thiên tai không phân biệt biên giới, ông kêu gọi hợp tác khoa học xuyên biên giới và thiết lập các cơ chế cảnh báo sớm chung, trao đổi dữ liệu và chia sẻ kết quả đánh giá rủi ro với các quốc gia trong khu vực Himalaya thông qua các nền tảng quốc tế hiện có. Ông cũng thúc đẩy việc thiết lập các kênh thông báo nhanh để mở rộng phạm vi cảnh báo sớm ra toàn bộ lưu vực sông, từ thượng nguồn xuống hạ lưu.

Theo cơ quan chức năng Trung Quốc, nước này đã thiết lập các cơ chế liên lạc và chia sẻ thông tin với các quốc gia bị ảnh hưởng khi 261 công dân nước ngoài đến từ 23 quốc gia vẫn đang mất tích sau vụ lũ quét tại cửa khẩu Gyirong. Thông qua cơ chế trao đổi thông tin về thảm họa giữa Trung Quốc và Nepal, các dữ liệu về khí tượng, thủy văn, hồ băng và sông băng được truyền tải hằng ngày tới phía Nepal.

Ông Ren Wei, Phó chỉ huy trưởng thường trực Ban chỉ huy cứu hộ khẩn cấp kiêm Phó Chủ tịch thường trực Khu tự trị Tây Tạng, cho biết mọi thông tin liên quan đã được kịp thời thông báo tới các đại sứ quán tương ứng tại Trung Quốc thông qua các kênh ngoại giao. Một đường dây nóng chuyên biệt hoạt động 24/24 dành cho gia đình các công dân nước ngoài mất tích đã được thiết lập và đến nay đã tiếp nhận 509 cuộc gọi.

Bà Yang Lahong, quan chức Văn phòng Ngoại sự Khu tự trị Tây Tạng, cho biết vì lý do an toàn cũng như để đảm bảo công tác cứu hộ, cứu nạn diễn ra hiệu quả và trật tự, những người không có chuyên môn không được phép đi vào các khu vực trọng tâm bị ảnh hưởng cho đến khi mọi điều kiện đã được chuẩn bị đầy đủ. Hiện trọng tâm công tác vẫn là hoạt động cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả.

Sau khi chiến dịch tìm kiếm kết thúc, cơ quan chức năng sẽ xác nhận và thông báo tình trạng của các công dân nước ngoài đã tử vong, đồng thời hỗ trợ gia đình thực hiện các thủ tục tiếp theo. Đối với những trường hợp vẫn đang mất tích, các biện pháp hỗ trợ sẽ được triển khai trong khuôn khổ pháp luật Trung Quốc - bao gồm việc sắp xếp cho gia đình đến Tây Tạng và có sự phối hợp với các cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài có liên quan.

Theo cơ quan chức năng của Trung Quốc, tính đến 18h ngày 5/9, 43 người đã được xác nhận thiệt mạng và 519 người khác vẫn đang mất tích sau thảm họa tại Gyirong. Trung Quốc đã huy động hơn 2.500 nhân lực và hơn 500 phương tiện tham gia công tác cứu hộ. Các thiết bị bay không người lái đã thực hiện hơn 1.000 chuyến bay, và 5,43 tấn hàng cứu trợ đã được thả từ trên không xuống khu vực bị ảnh hưởng.

Chính quyền địa phương đã hỗ trợ 1.720 cư dân biên giới Nepal tại Gyirong. Chính phủ Trung Quốc cũng đã cử các chuyên gia về cứu hộ trong hầm và giám định ADN sang Nepal, đồng thời cung cấp hàng cứu trợ khẩn cấp cho nước này.