Lựa chọn tư vấn chuẩn bị đầu tư cho đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Cập nhật tiến độ triển khai Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam và Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Cục trưởng Lê Quyết Tiến, Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng (Bộ Xây  dựng) cho hay, hiện chủ đầu tư Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, đã ký hợp đồng gói thầu tư vấn hỗ trợ dự án; tư vấn hỗ trợ dự án đã lập nhiệm vụ, dự toán, hồ sơ yêu cầu gói thầu lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án.

Đồng thời, đang triển khai các thủ tục lựa chọn các tư vấn giai đoạn chuẩn bị đầu tư như: tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi; tư vấn giám sát khảo sát; tư vấn lập báo cáo đánh giá tác động môi trường.

Đối với Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, ngày 24/8/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Nghị quyết số 40/2026/QH16 về điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Về tình hình triển khai, dự án được chia thành các dự án thành phần, tiểu dự án; đến nay Dự án thành phần 1 về đầu tư hạ tầng kết nối các ga trên tuyến và quảng trường ga đã khởi công gói thầu XL01 gồm 5 vị trí ga ngày 19/12/2025.

Ban Quản lý Dự án Đường sắt đang triển khai thi công san lấp mặt bằng quảng trường tại 03 vị trí ga Lào Cai, Phú Thọ và Nam Hải Dương, còn 2 vị trí ga Bắc Hồng và Lương Tài do mặt bằng bàn giao nhỏ lẻ chưa đảm bảo công địa triển khai thi công đồng loạt. Với tuyến kết nối và quảng trường của 15 ga còn lại đang thực hiện khảo sát, thiết kế kỹ thuật, dự kiến hoàn thành để triển khai lựa chọn nhà thầu xây lắp, tổ chức thi công từ quý IV/2026.

Dự án thành phần 2 về đầu tư xây dựng công trình đường sắt) đang được tổng hợp hoàn thiện hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi theo quy định để trình Hội đồng thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi dự án. Các thủ tục pháp lý để phê duyệt Dự án thành phần 2 gồm: báo cáo đánh giá tác động môi trường, khả năng đảm bảo thoát lũ và đảm bảo an toàn đê điều, xác định cấp độ thông tin của hệ thống thông tin, xác định dự án thuộc danh mục dự án trọng yếu có yêu cầu về đảm bảo quốc phòng an ninh cũng đang được tích cực triển khai. Chủ đầu tư cũng đang thực hiện công tác lựa chọn tư vấn để lập, giám sát, thẩm tra công tác thiết kế kĩ thuật…

Về công tác thể chế, Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng cho biết, nhiều nhiệm vụ chung quan trọng đã triển khai thực hiện. Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật đã cơ bản hoàn thành. Cụ thể, Quốc hội đã ban hành 3 Luật, 2 Nghị quyết; Chính phủ ban hành 6 Nghị định, 4 Nghị quyết; Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt 2 Đề án. Ngoài ra, Bộ Công Thương đang tiếp tục rà soát hoàn thiện báo cáo Thủ tướng Chính phủ Đề án phát triển công nghiệp đường sắt.

"Về hệ thống quy chuẩn, tiêu chuẩn, đã rà soát, hoàn thiện, ban hành, công bố các tiêu chuẩn, quy chuẩn kĩ thuật. Các dự án được phép áp dụng trực tiếp tiêu chuẩn nước ngoài, đảm bảo tuân thủ các quy định của Luật Xây dựng, Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật và quy định của pháp luật khác có liên quan.

Vì vậy, cơ bản các dự án đường sắt không có vướng mắc trong việc áp dụng tiêu chuẩn trong triển khai dự án", Cục trưởng Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng khẳng định, đồng thời cho biết thêm: Bộ Xây dựng cũng đã ban hành các đơn giá, định mức liên quan đến triển khai các dự án. Cụ thể, ban hành 15.729 định mức chung và 13.585 định mức áp dụng riêng cho Dự án thành phần 2 thuộc Dự án đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Liên quan đến các nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, Bộ Xây dựng đã tổ chức xác định, hoàn thiện hồ sơ 8 nhiệm vụ, gửi Bộ Khoa học và Công nghệ. Hiện nay, Bộ Khoa học và Công nghệ đã có ý kiến 8/8 nhiệm vụ, trong đó đề nghị thực hiện 6/8 nhiệm vụ, 1 nhiệm vụ  không thẩm định và 1 nhiệm vụ đề nghị chưa thực hiện giai đoạn này.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh đánh giá, mặc dù công tác triển khai còn chậm chủ yếu do các nguyên nhân khách quan, nhưng với các dự án đường sắt quan trọng quốc gia, lần đầu triển khai tại Việt Nam, kết quả đạt được đến nay là tích cực.

Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan, các tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giá, định mức với khối lượng lớn đã cơ bản hoàn thành. Đây là tiền đề, cơ sở quan trọng để thời gian tới các dự án triển khai thuận lợi, giảm thiểu vướng mắc.

Để thúc đẩy tiến độ triển khai các dự án thời gian tới, Bộ trưởng Bộ Xây dựng yêu cầu Ban Quản lý dự án Thăng Long, Ban Quản lý dự án Đường sắt xây dựng kế hoạch chi tiết triển khai dự án, rõ hạng mục công việc, tiến độ từ công tác giải phóng mặt bằng, tư vấn, khảo sát, thi công…; phân công nhiệm vụ cụ thể rõ người, rõ việc.

Đối với việc phân chia các gói thầu, bao gồm kết cấu hạ tầng đoạn tuyến, nhà ga, phương tiện, thiết bị, vật tư, cần nghiên cứu kĩ, trong đó lưu ý đảm bảo chủ trương về sử dụng sản phẩm, dịch vụ trong nước để kích thích sản xuất, nền kinh tế.

"Đối với hai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam và đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng phải cố gắng triển khai theo các mốc tiến độ đã đề ra. Riêng với dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam phải nỗ lực để khởi công dự án vào tháng 12/2027", Bộ trưởng Trần Hồng Minh chỉ đạo.

Các đơn vị đồng thời triển khai các nhiệm vụ về khoa học công nghệ lĩnh vực đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị; đào tạo nhân lực. Riêng với đào tạo nguồn nhân lực, cần rà soát, xác định rõ nhu cầu từng trình độ, nghề nghiệp theo lộ trình, đảm bảo vừa đáp ứng nhân lực triển khai dự án và vận hành sau này, vừa đáp ứng nhu cầu phát triển đường sắt, tránh đào tạo dàn trải, dẫn đến dư thừa nhân lực sau này khi các dự án đã hoàn thành đầu tư.