Lúa Đông Xuân được mùa nhưng nông dân Cà Mau kém vui

Nông dân trên địa bàn tỉnh Cà Mau đang khẩn trương thu hoạch dứt điểm lúa vụ Đông Xuân. So với các niên vụ trước, vụ lúa năm nay được nông dân kỳ vọng về một vụ sản xuất thắng đậm cả về năng suất lẫn giá bán. Nhưng thực tế, dù năng suất tăng, nhưng do chi phí sản xuất tăng, giá bán lại không được cao như kỳ vọng, khiến cho lợi nhuận thấp, bà con đều mất vui.

Ghi nhận tại xã Phước Long, vụ Đông Xuân 2025-2026, nông dân xuống giống khoảng 5.100 ha. Đến thời điểm này, toàn xã đã thu hoạch được trên 4.000 ha. Năm nay, nhờ thời tiết thuận lợi, sâu bệnh được kiểm soát nên lúa phát triển đồng đều, bông dài, hạt chắc. Bà con ai cũng kỳ vọng vụ mùa bội thu. Thế nhưng, sát ngày thu hoạch, giá lúa giảm sâu khiến ai nấy cũng buồn khi lợi nhuận giảm.

Đến nay, không khó để bắt gặp các trà lúa đã quá ngày thu hoạch nhưng vẫn chưa kịp thu hoạch. Lúa quá ngày, lái mua chậm khiến cho nông dân như ngồi trên đống lửa. Với cái nắng gay gắt của mùa hạn, nhiệt độ cao, khô hanh, các trà lúa đến ngày thu hoạch chỉ cần chậm sẽ mất năng suất là điều khó tránh khỏi.

Ông Trần Văn Bưởi ở ấp Mỹ 1, xã Phước Long cho biết, vụ này gia đình sản xuất được trên 1ha lúa Đài Thơm, nhưng theo tính toán, trừ tất cả chi phí, vụ Đông Xuân này chẳng thu lãi được bao nhiêu.

“Giá lúa năm nay biến động khó lường, giá không cao bằng những vụ trước. Với năng suất ước đạt 800kg cho mỗi công (1.000m2), sau khi trừ chi phí là hòa vốn”, ông Trần Văn Bưởi chia sẻ. 

Cách đó không xa, ông Phạm Hiệp Phong cũng đang thu hoạch các trà lúa OM18 của gia đình. Theo ông Phong, vụ sản xuất này, thời tiết thuận lợi nên các trà lúa phát triển tốt, ít sâu bệnh, dự kiến năng suất sẽ đạt trên 800kg trên mỗi công. Cùng với các chi phí khác tăng, nên sau khi trừ chi phí, nông dân có lợi nhuận thấp hơn các niên vụ trước.

Nếu như những năm trước, vào thời điểm trước ngày thu hoạch, thương lái đã vào tận ruộng để xem lúa và đặt cọc, bao tiêu, ghe thu mua cũng tấp nập neo đậu chờ vận chuyển, thì năm nay, không khí trở nên trầm lắng. Bà con rất lo lắng.

Đứng trên bờ bao, nhìn ruộng lúa sắp thu hoạch mà chưa có người mua, ông Danh Thoại (ấp Mỹ Tường) không giấu được nét buồn bã cho biết, vụ Hè Thu thì lo lúa đổ, ngã, giảm năng suất, khó thu hoạch. Nông dân ai chẳng kỳ vọng vào vụ Đông Xuân nhờ sản xuất thuận lợi, năng suất khá. Nhưng trái với kỳ vọng, vụ này, lúa giảm giá khi cận ngày thu hoạch, chi phí sản xuất lại tăng, nhất là chi phí thuê máy gặt đập liên hợp tăng mỗi công vài trăm nghìn khiến phần lợi nhuận của nông dân giảm sâu, dự kiến chỉ được khoảng 1 triệu đồng/công.

Theo chia sẻ của nhiều nông dân, vụ Đông Xuân này việc thu hoạch bị ảnh hưởng do giá nhiên liệu tăng, khiến cho nhiều máy gặt đập liên hợp cũng tăng giá thu hoạch lên 450.000-500.000 đồng/công, tăng hơn 150.000 đồng/công so với niên vụ trước. Chi phí thu hoạch lúa tăng cũng khiến nhiều khoảnh ruộng của người dân thu hoạch chậm lại do giữa người dân và thương lái chưa thống nhất được giá cả.

Ông Trần Công Sơn (ấp Bình Lễ, xã Vĩnh Phước) chia sẻ: “Giá lúa giảm, nhưng chi phí thu hoạch tăng, chưa kể giá vật tư nông nghiệp trong vụ vừa qua cũng tăng nhanh chóng nhưng tới kỳ thu hoạch thì giá lúa lại giảm”.

Trước áp lực của chi phí gia tăng, lợi nhuận giảm, áp lực thị trường tiêu thụ không ổn định, nhiều nông dân chấp nhận cho đất “nghỉ ngơi”, tạm dừng sản xuất trong các vụ sản xuất được dự báo là khó mang lại lợi nhuận và nhiều rủi ro, nhất là trong vụ Hè Thu khi thời tiết cực đoan, mưa nhiều, dễ làm lúa đổ ngã, thất thoát và giảm năng suất…

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau, vụ Đông Xuân 2025-2026, toàn tỉnh xuống giống trên 93.000 ha, tính đến thời điểm này đã thu hoạch trên 50.000 ha, năng suất bình quân gần 6,5 tấn/ha. Hiện giá lúa tươi dao động từ 5.500-6.100 đồng/kg, tùy loại giống.

Trước tình hình trên, ông Nguyễn Thanh Hoàng, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Phước cho biết, địa phương đã chủ động liên hệ với doanh nghiệp, hợp tác xã trong và ngoài tỉnh để kết nối thu mua lúa cho bà con. Đồng thời, xây dựng đề án kho chứa, chế biến lúa gạo nhằm giải quyết hiệu quả vấn đề tiêu thụ. Song song đó, các ngành chuyên môn cũng tổ chức tập huấn, hướng dẫn nông dân điều chỉnh quy trình canh tác, giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả qua từng vụ.