Lưới điện thông minh - Nền tảng cho đô thị thông minh và kinh tế số

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành điện, đây là một trong những đặc trưng quan trọng của lưới điện thông minh thế hệ mới, khi hệ thống không chỉ giám sát trạng thái vận hành mà còn có khả năng tự động phân tích dữ liệu và thực hiện các phương án xử lý đã được lập trình sẵn.

Kết quả thử nghiệm trên lưới điện trung áp khu vực Từ Liêm cho thấy hệ thống đã xử lý thành công các tình huống mô phỏng, xác định chính xác vị trí sự cố và thực hiện các thao tác tái lập cấp điện theo đúng kịch bản vận hành.

Hiện EVNHANOI đang thực hiện giám sát và điều khiển từ xa 575 thiết bị Recloser, 1.467 RMU và 1.109 LBS trên toàn địa bàn thành phố. Đây là những thiết bị giữ vai trò quan trọng trong hệ thống điều khiển tự động của lưới điện thông minh, góp phần rút ngắn thời gian xử lý sự cố, thu hẹp phạm vi mất điện và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.

Quá trình chuyển đổi số cũng làm thay đổi đáng kể phương thức làm việc của đội ngũ cán bộ kỹ thuật và điều độ viên.

Ông Nông Ngọc Anh, Phó Giám đốc Trung tâm Điều độ Hệ thống điện thành phố Hà Nội, cho biết trước đây, mỗi khi xảy ra sự cố, đơn vị phải liên lạc với nhiều đầu mối, cử lực lượng đến hiện trường kiểm tra rồi mới xây dựng phương án xử lý. Hiện nay, hầu hết dữ liệu vận hành đều được cập nhật tức thời trên hệ thống giám sát; các công cụ phân tích và cảnh báo giúp điều độ viên đưa ra quyết định nhanh hơn, chính xác hơn, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian xử lý sự cố.

Theo ông Ngọc Anh, chuyển đổi số không làm giảm vai trò của con người mà đặt ra yêu cầu cao hơn về trình độ công nghệ, khả năng phân tích dữ liệu, làm chủ các hệ thống điều khiển hiện đại cũng như kiến thức về an ninh mạng. Vì vậy, công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực số được xác định là yếu tố quan trọng bảo đảm quá trình chuyển đổi số diễn ra hiệu quả và bền vững.

Kỹ thuật viên Lương Quý Kiên, Đội Quản lý vận hành 4, Công ty Lưới điện cao thế thành phố Hà Nội, cho biết việc ứng dụng các thiết bị thông minh, hệ thống giám sát trực tuyến và cảnh báo tự động giúp các thông số vận hành được cập nhật liên tục về trung tâm quản lý. Nhờ đó, đơn vị giảm đáng kể tần suất kiểm tra trực tiếp tại hiện trường, đồng thời có thể nhanh chóng khai thác dữ liệu sự cố từ xa để đánh giá nguyên nhân và khôi phục cấp điện trong thời gian ngắn.

*Nâng cao độ tin cậy cung cấp điện

Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và tự động hóa trong quản lý vận hành đã mang lại những kết quả rõ nét đối với hoạt động của EVNHANOI cũng như chất lượng cung cấp điện trên địa bàn Thủ đô.

Nếu như năm 2021, chỉ số thời gian mất điện trung bình của khách hàng (SAIDI) trên địa bàn Hà Nội ở mức 163,1 phút thì đến năm 2025 đã giảm xuống còn 29,81 phút, tương đương giảm hơn 80%. Chỉ số tần suất mất điện trung bình của khách hàng (SAIFI) giảm từ 0,98 lần xuống còn 0,48 lần; chỉ số mất điện thoáng qua (MAIFI) giảm từ 1,81 lần xuống còn 0,51 lần. Tổn thất điện năng trên lưới điện cũng giảm từ 3,5% xuống còn 3,07%.

Theo đánh giá của các chuyên gia trong ngành điện, những chỉ số trên phản ánh hiệu quả của quá trình hiện đại hóa hệ thống điện thông qua ứng dụng công nghệ số, tự động hóa và các giải pháp quản lý vận hành tiên tiến. Việc rút ngắn thời gian xử lý sự cố, giảm số lần mất điện và nâng cao độ ổn định của hệ thống không chỉ cải thiện chất lượng dịch vụ điện mà còn góp phần giảm thiểu thiệt hại cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và người dân.

Trong bối cảnh Hà Nội đang đẩy mạnh phát triển kinh tế số, kinh tế xanh và xây dựng đô thị thông minh, yêu cầu về một hệ thống điện có độ tin cậy cao, vận hành linh hoạt và khả năng đáp ứng nhanh trước các biến động ngày càng trở nên cấp thiết. Đây cũng là một trong những yếu tố quan trọng góp phần cải thiện môi trường đầu tư, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô và đáp ứng yêu cầu phát triển của các ngành công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, khu công nghiệp và các lĩnh vực dịch vụ hiện đại.

Theo bà Trần Cẩm Linh, tinh thần cốt lõi của Nghị quyết số 57-NQ/TW là lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực phát triển.

"Lưới điện thông minh là minh chứng cụ thể cho quá trình hiện thực hóa chủ trương đó trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của EVNHANOI. Chúng tôi hướng tới xây dựng hệ thống điện ngày càng hiện đại, an toàn, tin cậy và thông minh, đáp ứng yêu cầu phát triển của Thủ đô trong giai đoạn mới", bà Linh khẳng định.

Từ một hệ thống vận hành chủ yếu dựa trên thao tác thủ công, ngành điện Thủ đô đang từng bước chuyển sang mô hình quản trị số với khả năng giám sát, điều khiển và xử lý sự cố theo thời gian thực. Quá trình này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý, tối ưu chi phí vận hành và chất lượng cung cấp điện mà còn góp phần hình thành hạ tầng số thiết yếu phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Trong tiến trình thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, việc xây dựng lưới điện thông minh không chỉ là bước tiến về công nghệ của ngành điện mà còn là nền tảng quan trọng để Hà Nội phát triển đô thị thông minh, kinh tế số và thu hút đầu tư chất lượng cao. Đây cũng là minh chứng cho thấy việc đưa khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo vào thực tiễn đang tạo ra những giá trị thiết thực, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bền vững của Thủ đô./.

Quốc Lũy