Lý do Canada bất ngờ thay đổi chính sách nhập cư

Trang mạng The Conversation (Canada) vừa có bài phân tích về chính sách nhập cư của Canada, trong đó nhận định nước này luôn áp dụng việc điều chỉnh số lượng người nhập cư dựa trên nhu cầu lao động, với mục đích là lấp đầy vị trí việc làm.

Bài viết cho rằng khi tỷ lệ thất nghiệp thấp, Chính phủ Canada sẽ tăng số lượng người nhập cư để lấp đầy các vị trí công việc và ngược lại, khi tỷ lệ thất nghiệp cao, số lượng người nhập cư sẽ được điều chỉnh giảm bớt.

Chính phủ Canada sẽ sớm công bố kế hoạch nhập cư cho ba năm tới. Nhưng Đảng Tự do của Thủ tướng Justin Trudeau đã đưa ra tín hiệu rằng số lượng người nhập cư sẽ phải giảm đi so với những năm qua.

Chính phủ đang bị chỉ trích vì chính sách nhập cư nên họ phải hành động thận trọng, khi cuộc bầu cử liên bang có thể diễn ra vào năm tới. Những người chỉ trích cho rằng chi phí nhà ở tăng là hậu quả của việc có quá nhiều người nhập cư đến Canada trong một thời gian ngắn.

Việc tăng/giảm số lượng người nhập cư không phải là điều mới mẻ trong lịch sử của Canada. Theo truyền thống, chính sách nhập cư là sự điều chỉnh dân số. Nói cách khác, nhập cư luôn là chính sách của thị trường lao động được che đậy một cách sơ sài; có nghĩa chỉ là một cách để lấp đầy vị trí việc làm.

Làn sóng nhập cư

Năm 1913, ước tính có 400.900 người nhập cư đến Canada, chiếm 5% dân số của đất nước này. Vào thời điểm đó, chính phủ đã tìm kiếm những người nông dân để định cư ở khu vực Prairies của Canada, gồm tỉnh bang Manitoba, Saskatchewan và Alberta, đồng thời cho phép tiếp tục mở rộng về phía Tây.

Hơn một thế kỷ sau, đến năm 2021 dưới thời Thủ tướng Trudeau, Canada mới một lần nữa có số lượng lớn người nhập cư được chấp nhận như vậy trong một năm, khoảng 406.000 người. Tuy nhiên, số lượng này chỉ chiếm 1% dân số vốn đã lớn hơn nhiều ở quốc gia này, thay vì 5% hồi năm 1913.

Khi đảng Tự do lên nắm quyền vào cuối năm 2015, tỷ lệ thất nghiệp trên toàn Canada là 7% và đang giảm dần. Đến năm 2019, tỷ lệ này giảm xuống dưới 6%, mức chưa từng xảy ra trong gần nửa thế kỷ.

Nền kinh tế lúc đó phát triển mạnh mẽ, với tỷ lệ thất nghiệp và lạm phát thấp, cho phép “chiếc vòi” nhập cư được mở. Từ năm 2017 đến năm 2019, 300.000 người nhập cư đã được chấp nhận mỗi năm, nhưng từ năm 2021 đến 2023, con số này đã tăng lên mức cao kỷ lục, khoảng 430.000 người mỗi năm.

Trong thập kỷ qua, các nhà tuyển dụng đã được hưởng lợi từ mức nhập cư cao và ít phàn nàn. Các doanh nghiệp biết rằng chi phí lao động được giữ ở mức thấp khi người nhập cư tràn vào thị trường việc làm.

Sinh viên quốc tế

Điều làm nên sự khác biệt trong chính sách nhập cư của Canada dưới thời ông Trudeau là “chiếc vòi” nhập cư còn được mở cho sinh viên quốc tế. Trong nhiều thập kỷ qua, Canada, Australia, Vương quốc Anh và Mỹ đã trở thành những địa điểm cực kỳ hấp dẫn đối với sinh viên cao đẳng và đại học.

Các gia đình trung lưu ở Trung Quốc, Ấn Độ, Brazil và các quốc gia khác sẵn sàng chi những gì cần thiết để con cái họ đi du học. Các trường đại học và cao đẳng nhiệt tình đón sinh viên quốc tế như một nguồn thu nhập vì đối tượng này phải trả học phí gấp đôi, gấp ba hoặc nhiều hơn so với số tiền mà sinh viên bản địa phải trả để đi học.

Nguồn thu bổ sung mà các cơ sở sau trung học này kiếm được từ sinh viên quốc tế đã cho phép các chính quyền tỉnh bang hạn chế việc tăng học phí đối với sinh viên Canada. Ví dụ: tỉnh Ontario đã giảm 10% học phí vào năm 2019 và vẫn giữ nguyên mức học phí này đối với sinh viên bản địa kể từ đó.

Con đường nhập tịch vĩnh viễn

Khi đảng Tự do lên nắm quyền, có khoảng 300.000 sinh viên quốc tế tại Canada. Năm ngoái, con số này đã lên tới 1 triệu sinh viên. Các quy định về nhập cư đã được điều chỉnh trong thập kỷ qua để mở ra con đường trở thành công dân vĩnh viễn cho một số sinh viên quốc tế và gia đình của họ.

Một số người tin rằng sự kết hợp giữa tỷ lệ nhập cư cao và lượng lớn sinh viên quốc tế đã tạo ra một tình huống bất ổn, khi chi phí nhà ở tại nhiều nơi của Canada đã tăng đáng kể trong những năm qua. Vào đầu năm nay, Chính phủ Canada đã đặt giới hạn về số lượng thị thực sinh viên mà họ sẽ cấp hàng năm để giảm bớt dòng sinh viên quốc tế chảy vào quốc gia này. Các tỉnh và cơ sở giáo dục tỏ ra rất tức giận, đặc biệt là do họ không được thông báo trước và bị mất đi nguồn thu dự kiến.

Nhưng sự thay đổi nhanh chóng trong chính sách nhập cư chính là một đặc điểm từng xảy ra trong lịch sử của Canada. Sau khi chào đón 400.000 người nhập cư vào năm 1913, nước này chỉ cấp phép nhập cảnh cho khoảng 10% con số trên vào năm 1918, tức sau đó chỉ 5 năm.

Thay đổi đột ngột

Nguyên nhân dẫn đến sự thay đổi đột ngột gần đây về số lượng thị thực dành cho sinh viên quốc tế và việc hạn chế những cách để sinh viên cùng người phụ thuộc của họ trở thành người nhập cư, được rất nhiều người bàn tới, nhưng nhìn chung có thể được hiểu như sau:

Chính phủ Canada đã bỏ qua thực tế là các trường cao đẳng và đại học không được trang bị để ứng phó với sự gia tăng ồ ạt về số lượng sinh viên nước ngoài nhập học. Một số cơ sở giáo dục sau trung học, đặc biệt là những cơ sở hoạt động vì lợi nhuận, đã cung cấp các chương trình giáo dục kém chất lượng.

Việc giám sát chặt chẽ hơn những tác động của một số lượng lớn sinh viên quốc tế sẽ cho phép Chính phủ Canada điều chỉnh dần việc cấp thị thực du học. Việc tham vấn nhiều hơn với các cấp chính quyền, các nhà tuyển dụng và các bên liên quan sẽ mang đến sự điều chỉnh dần đối với số lượng người mới đến, những người luôn đóng vai trò quan trọng đối với thành công về kinh tế và văn hóa của Canada.