Lý do Mỹ điều chỉnh danh sách các mặt hàng bị áp thuế của Canada

Một đợt áp thuế mới của Mỹ đối với hàng hóa Canada đã có hiệu lực ngay sau nửa đêm ngày 14/9, bổ sung mức thuế 50% cho 110 sản phẩm, từ các loại phô mai cụ thể đến thuyền máy, xe địa hình (ATV) và đồ nội thất.

Theo mạng tin “cbc.ca”, các mức thuế mới này là một phần trong chuỗi các biện pháp bổ sung và dỡ bỏ thuế quan do Chính quyền của Tổng thống Donald Trump công bố vào tuần trước. Các nhóm hàng hóa được thêm vào danh sách chịu thuế bao gồm sản phẩm nhôm, sản phẩm giấy và gỗ, dầm sắt hoặc thép, đèn điện và nệm.

Nhà Trắng cho biết, họ sẽ đồng thời dỡ bỏ thuế quan đối với 10 mặt hàng, bao gồm muối, đường, xi măng, bảng điều khiển điện và giấy vệ sinh, nhằm nỗ lực "giảm bớt gánh nặng cho hoạt động thương mại của Mỹ đồng thời phục vụ tốt hơn lợi ích công cộng".

Trong năm 2024, Canada đã xuất khẩu lượng giấy vệ sinh trị giá khoảng 328 triệu USD sang Mỹ, trở thành nhà cung cấp quốc tế lớn nhất của Mỹ đối với mặt hàng này. Canada cũng là một trong những nhà cung cấp muối lớn nhất cho thị trường Mỹ; theo dữ liệu thương mại của UN Comtrade và Ngân hàng Thế giới, Mỹ đã nhập khẩu lượng muối trị giá khoảng 159,2 triệu USD từ Canada trong năm 2025.

Các chuyên gia cho rằng, việc Chính quyền Mỹ dỡ bỏ và bổ sung thuế quan có giá trị kinh tế gần như tương đương nhau, về cơ bản là triệt tiêu lẫn nhau. Wolfgang Alschner, Giáo sư về Luật Kinh doanh và Thương mại tại Đại học Ottawa, nói: "Xét về giá trị tiền tệ, về cơ bản chúng là ngang bằng nhau”.

Theo phân tích của ông Alschner, các nhóm hàng hóa được dỡ bỏ thuế quan có giá trị khoảng 2,41 tỷ USD, trong khi các mặt hàng bị áp thuế mới có giá trị khoảng 2,56 tỷ USD dựa trên số liệu thương mại năm 2025. Điều này cho thấy phạm vi áp thuế chỉ tăng nhẹ và chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng kim ngạch thương mại giữa hai nước. Ông Alschner cho biết, nhóm hàng có giá trị lớn nhất là các bộ thiết bị đóng cắt và tủ điện — Mỹ đã nhập khẩu lượng hàng trị giá khoảng 750 triệu USD từ Canada trong năm 2025; các sản phẩm này có ứng dụng đa dạng, từ ô tô cho đến máy bay.

Ông Alschner cũng nhận định rằng, quyết định dỡ bỏ một số loại thuế quan cho thấy Mỹ đang quan tâm đến việc những chi phí nào sẽ bị chuyển sang người tiêu dùng trong nước, đồng thời sẵn sàng điều chỉnh chính sách để giảm bớt những khó khăn kinh tế cho chính mình. Ông nói: “Mỹ cần muối để rải lên đường vào mùa Đông. Vì vậy, đây không phải là thứ dễ dàng thay thế bằng sản phẩm khác. Xi măng cũng tương tự như vậy".

Ngoài các mức thuế mới áp dụng có hiệu lực từ ngày 15/9, ông Trump còn thông báo về lệnh cấm nhập khẩu sắp tới đối với đồ uống có cồn, xe máy và một số mặt hàng khác của Canada. Lệnh cấm nhập khẩu này sẽ có hiệu lực từ ngày 29 tháng 9. Các chuyên gia nhận định rằng, phạm vi của cuộc chiến thương mại đã mở rộng và hệ quả là những gián đoạn trong khu vực có thể dẫn đến tình trạng mất việc làm cũng như việc đóng cửa các doanh nghiệp nhỏ.

Ông Alschner cho rằng, các mức thuế mới nhất sẽ hạn chế khả năng chuyển hướng kinh doanh của một số công ty Canada. Ví dụ, một công ty nhôm trước đây có thể đã chuyển dịch sản xuất sang các loại nhôm không bị đánh thuế. Tuy nhiên, với việc bổ sung thêm các mức thuế nhắm vào những mặt hàng rất cụ thể, "một số kẽ hở này đã bị bịt lại".

Thủ tướng Mark Carney mới đây đã nói rằng, Chính phủ liên bang đang xem xét các biện pháp của Mỹ, bao gồm lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa Canada và mức thuế mới 50% đối với hàng loạt sản phẩm khác.

Theo chuyên gia kinh tế Andrew Dicapua, phản ứng có phần dè dặt của Mỹ trước các biện pháp thuế quan đáp trả từ Canada, cùng với việc lùi thời điểm áp dụng lệnh cấm nhập khẩu, có thể là dấu hiệu cho thấy hai bên đang tiến gần hơn tới một thỏa thuận. Ông Dicapua cũng lưu ý rằng, trong cuộc gặp với Thủ tướng Ireland Micheál Martin tại Dublin vào cuối tuần qua, Tổng thống Trump đã nhận định rằng một thỏa thuận thương mại với Canada có thể đạt được "khá sớm".