Lý giải nguyên nhân sét đánh liên hồi ở Hà Nội

Theo Tiến sỹ Trương Bá Kiên, Phó Giám đốc Trung tâm nghiên cứu khí tượng thủy văn, Viện Khoa học Khí tượng thủy văn và Biến đổi khí hậu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nguyên nhân chính là do hình thành vùng hội tụ gió mạnh từ thấp lên cao trên khu vực Hà Nội và vùng lân cận. Vùng hội tụ này được tạo bởi gió Đông và Đông Nam mang hơi ẩm từ biển và Vịnh Bắc Bộ vào, kết hợp với gió Nam và Tây Nam từ phía Nam. Trong khi đó, khí quyển lại ở trạng thái giàu ẩm, bất ổn định mạnh do ảnh hưởng hoàn lưu suy yếu từ bão số 10. Sự hội tụ của các điều kiện này khiến mây dông liên tục phát triển, gây mưa lớn kéo dài cùng hiện tượng sấm sét dồn dập.

Tiến sỹ Trương Bá Kiên cho biết thêm, sét đánh liên hồi thường xảy ra trong những cơn dông mạnh khi các đám mây dông phân cực điện mạnh, tạo nên trường điện thế lớn giữa mây và mặt đất. Quá trình phóng điện diễn ra liên tục có thể khiến sét xuất hiện dồn dập tại cùng một vị trí hoặc những khu vực lân cận. Sự phóng điện của các đám mây và phóng điện của đám mây xuống đất cũng tạo ra sét. Ngoài ra, sự tương tác giữa khối không khí nóng ẩm và không khí lạnh, cùng tốc độ hình thành nhanh của mây dông, càng làm gia tăng cường độ dông sét.

Các biện pháp phòng chống sét:

- Tìm kiếm nơi trú ẩn an toàn: Nên ưu tiên lựa chọn các công trình kiên cố có hệ thống chống sét đạt chuẩn. Ví dụ: trường học, bệnh viện, tòa nhà văn phòng hiện đại, các khu trung tâm thương mại lớn. Trường hợp di chuyển trên đường, nên tìm kiếm trú ẩn trong xe (tránh đậu xe dưới cây cao, gần biển quảng cáo, cột điện). Tuyệt đối không trú ẩn dưới mái hiên, cây cối, cột điện, trạm biến áp,... vì đây là những nơi dễ thu hút sét đánh.

- Tư thế an toàn khi không có nơi trú ẩn: Khi không kịp tìm nơi trú ẩn an toàn, hãy thực hiện tư thế "tọa chồn": ngồi chồm hổm, hai chân chụm lại, đầu cúi thấp, ôm sát hai tay vào hai gối. Tư thế này giúp giảm thiểu diện tích cơ thể tiếp xúc với mặt đất, hạn chế nguy cơ bị sét đánh trực tiếp. Tuyệt đối không nằm duỗi người, đứng nguyên một chỗ hoặc tụ tập thành nhóm đông người vì sẽ tạo ra mục tiêu lớn cho sét.

- Lưu ý về các vật dụng: Tránh sử dụng điện thoại di động, máy tính xách tay, các thiết bị điện tử cầm tay khi có giông sét. Nên tháo bỏ trang sức kim loại như dây chuyền, nhẫn, đồng hồ,... vì kim loại có khả năng dẫn điện cao. Nếu đang sử dụng ô che mưa, hãy chọn loại ô có cán nhựa hoặc gỗ thay vì kim loại.

Các biện pháp phòng chống sét cho gia đình và cộng đồng:

- Lắp đặt hệ thống chống sét: Việc lắp đặt hệ thống chống sét là biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ tài sản và con người khỏi sấm sét. Hệ thống chống sét bao gồm các cọc sét, đầu chống sét và đường dẫn sét để hướng sấm sét vào một điểm an toàn và đưa nó trực tiếp xuống mặt đất, tránh tiếp xúc với tài sản quan trọng.

- Đối với gia đình: Lắp đặt hệ thống chống sét cho nhà cửa theo tiêu chuẩn an toàn. Kiểm tra, bảo trì hệ thống điện định kỳ, đảm bảo hệ thống điện không bị rò rỉ, chập cháy. Hạn chế sử dụng các thiết bị điện khi trời mưa giông. Chuẩn bị sẵn sàng đèn pin, radio, thuốc men và các vật dụng cần thiết khác để đề phòng trường hợp mất điện hoặc gián đoạn giao thông.

- Đối với cộng đồng: Tổ chức tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức về phòng chống sét cho người dân. Phối hợp với các cơ quan chức năng để lắp đặt hệ thống chống sét cho các công trình công cộng như trường học, bệnh viện, nhà văn hóa,... Cắt tỉa cây cối, dọn dẹp chướng ngại vật xung quanh đường dây điện để đảm bảo an toàn.