Mô hình lúa sếu: Khi nông dân Đồng Tháp rủ nhau làm nhà cho sếu ở

Tiếp tục thực hiện mô hình sản xuất lúa sinh thái, giảm vụ lúa, tạo môi trường sống quanh năm cho sếu đầu đỏ là đề xuất được các nhà khoa học, nông dân đưa ra nhằm thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên tại tọa đàm chuyên đề: Sản xuất lúa sinh thái kết hợp bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại xã Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp diễn ra sáng 27/5.

Tại tọa đàm, cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân cùng thảo luận các giải pháp thúc đẩy phát triển nông nghiệp sinh thái gắn với bảo tồn thiên nhiên, đặc biệt là bảo tồn sếu đầu đỏ.

Theo Tiến sĩ Trần Triết, Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), muốn đàn sếu ở quanh năm, phải tạo môi trường sống cho sếu đầu đỏ quanh năm, tức đảm bảo nhu cầu mùa sinh sản và mùa tăng trưởng của sếu. Qua quan sát ở các nước có sếu đầu đỏ như, Ấn Độ, Nepal, Thái Lan, vào mùa sinh sản, sếu chủ yếu sinh đẻ trong ruộng lúa. Do đó, ruộng lúa rất quan trọng cho mục tiêu phục hồi đàn sếu đầu đỏ. Mô hình lúa sinh thái phải đi theo hướng không những tạo nông sản mà còn duy trì môi trường trong sạch để duy trì các loài sinh vật sinh sống trong ruộng lúa, đồng thời, không làm ảnh hưởng tới năng suất lúa, giảm thu nhập của nông dân để phát triển bền vững.

Trao đổi tại tọa đàm, nhiều nông dân cho rằng, mô hình lúa sinh thái kết hợp bảo tồn sếu đầu đỏ cần sự chung tay của người dân trong khu vực để đảm bảo hiệu quả.

Ông Bùi Quang Sang, Tổ trưởng Tổ hợp tác Lúa Sếu (xã Tràm Chim) cho biết, gia đình đang trồng lúa theo mô hình lúa sinh thái. Sau hơn 20 ngày gieo sạ, chăm sóc theo quy trình, sử dụng phân hữu cơ, vi sinh để phân hủy rơm rạ, đến nay, lúa đang phát triển rất tốt. Gia đình đang thí điểm mô hình trên 4,5 ha. Trước hiệu quả ban đầu, vụ Đông Xuân tới, gia đình sẽ mở rộng diện tích lên 13 ha. Do đó, ông mong muốn bà con chung tay thực hiện mô hình, không đốt đồng sau mỗi vụ tránh ô nhiễm môi trường, hạn chế sử dụng thuốc trừ sâu, nâng cao chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường tiêu thụ, mang lại sự phát triển bền vững cho thế hệ sau.

Cùng ý kiến với ông Sang, ông Nguyễn Văn Mẫn, nông dân ấp Phú Xuân, xã Tam Nông cho rằng, việc bảo tồn, phát triển đàn sếu trên địa bàn không thể do một hộ nông dân nào làm được mà cộng đồng cùng tham gia. Khi thực hiện mô hình, ông giảm được lượng giống gieo sạ, giảm lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Qua thực tế sản xuất, để thực hiện tốt mô hình, ngành nông nghiệp cần tuyên truyền tiêu chí, hướng dẫn quy trình cụ thể về việc sử dụng phân, thuốc đến nông dân, để bà con thấy được ưu điểm của mô hình. Đồng thời, nghiên cứu hướng sản xuất "2 năm 5 vụ" để có thời gian vùi rơm rạ, bảo vệ môi trường, ông Mẫn đề xuất.

Ông Lý Văn Giàu, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tam Nông nhấn mạnh, các ý kiến nêu tại tọa đàm rất cần thiết, sát thực tiễn và đã gợi mở những việc cần làm để xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, nông nghiệp xanh, nông nghiệp sinh thái, ứng dụng công nghệ cao gắn với bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước của xã Tam Nông. Khi thực hiện các mô hình cần có bước thí điểm với quy mô phù hợp, đánh giá hiệu quả, tháo gỡ khó khăn và nhân rộng.

Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tam Nông mong muốn, các chuyên gia, nhà khoa học, nông dân tiếp tục quan tâm đóng góp thêm ý kiến tháo gỡ vướng mắc, khó khăn trong quá trình thực hiện mô hình lúa sinh thái và mô hình trồng trọt, chăn nuôi khác, đặc biệt về xây dựng thương hiệu, đầu ra.

UBND xã, các cơ quan chuyên môn quan tâm, hỗ trợ định hướng, đề xuất chính sách, trang thiết bị, vật tư để hỗ trợ tốt nhất cho bà con về chuyên môn, đảm bảo chính sách hỗ trợ phải đến được với bà con.

Theo Đề án Bảo tồn và phát triển sếu đầu đỏ tại Vườn Quốc gia Tràm Chim giai đoạn 2022 - 2032, tỉnh Đồng Tháp đặt mục tiêu phục hồi và phát triển sếu đầu đỏ tại Tràm Chim bằng biện pháp nuôi và thả lại tự nhiên; trong vòng 10 năm (2022 - 2032), ngành chức năng nuôi thả 100 cá thể sếu với tối thiểu 50 cá thể sống sót, đàn sếu thả ra sẽ có thể tự sinh sản và tự tồn tại ngoài tự nhiên, có thể sinh sống quanh năm ở Tràm Chim.

Để thực hiện mục tiêu trên, tỉnh đề ra 5 nhiệm vụ: Nhận, nuôi dưỡng sếu chuyển giao, nghiên cứu sinh sản và tái thả sếu đầu đỏ về tự nhiên tại Vườn Quốc gia Tràm Chim; cải tạo, phục hồi hệ sinh thái và sinh cảnh sống của sếu; xây dựng mô hình sản xuất nông nghiệp sinh thái bền vững kết hợp tốt giữa việc đảm bảo sinh kế người dân và môi trường xung quanh vùng nuôi thả sếu; truyền thông, tuyên truyền nâng cao nhận thức của cộng đồng về các giá trị của chương trình bảo tồn và phát triển sếu; đầu tư trang thiết bị cơ sở hạ tầng cho giai đoạn tiếp theo.

Thực hiện đề án, tháng 4/2025, Vườn Quốc gia Tràm Chim tiếp nhận 6 cá thể sếu đầu đỏ 6 tháng tuổi từ Thái Lan để chăm sóc, nuôi dưỡng theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt. Đến nay, còn 5 cá thể phát triển khỏe mạnh, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng. Tính đến tháng 11/2025, các cá thể đạt trọng lượng từ 5,4 - 7,2 kg/con và đã được ghép đôi sinh sản từ đầu năm 2026.

Trong năm 2026, Vườn Quốc gia Tràm Chim dự kiến tiếp nhận thêm 6 cá thể sếu đầu đỏ non. Hiện các thủ tục cơ bản đã hoàn tất, đàn sếu sẽ được Vườn Quốc gia Tràm Chim phối hợp với phía Thái Lan đưa về Việt Nam trong thời gian tới.