Mở khóa chuỗi giá trị năng lượng mới

Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) năm 2026 với nhiều điểm đột phá, được kỳ vọng sẽ là đòn bẩy giúp đảm bảo an ninh năng lượng, đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời thúc đẩy chuyển dịch năng lượng  tại Việt Nam. Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập-Chủ tịch Hội Dầu khí Việt Nam đã chia sẻ với phóng viên TTXVN xung quanh vấn đề này.

Phóng viên: Luật Dầu khí năm 2022 được đánh giá đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí. Vậy đâu là lý do khiến Luật này tiếp tục phải sửa đổi thưa ông?

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập: Luật Dầu khí năm 2022 đã có những nội dung tiến bộ và tác động tích cực đến hoạt động dầu khí nói chung, bức tranh năng lượng của Việt Nam. Theo đó, các hợp đồng dầu khí được ký kết nhiều trong giai đoạn vừa qua trong khi trước đó nhiều năm không thể thực hiện được; số lượng các cái công trình dầu khí đưa vào hoạt động cũng nhiều hơn; các hoạt động điều tra cơ bản cũng được tái khởi động trở lại.

Đặc biệt, sản lượng khai thác dầu khô đã được phục hồi và theo chiều hướng tăng bắt đầu từ năm 2025 vừa qua và năm 2026 sẽ vẫn tăng so với năm 2025 trong khi những năm trước đều ở trạng thái suy giảm.

Tuy nhiên, với yêu cầu phát triển của đất nước, với tiềm năng của ngành dầu khí và khả năng thu hút đầu tư vào lĩnh vực dầu khí, việc sửa đổi Luật lần này nhằm mục tiêu tăng cường hoạt động dầu khí, đưa thêm các công trình/ mỏ mới vào khai thác, gia tăng số lượng các dự án hoạt động.... Điều này sẽ giúp cho hiện thực hoá các mục tiêu tăng trưởng quốc gia. Vì vậy, Hội Dầu khí cho rằng việc sửa đổi Luật Dầu khí lần này là một yêu cầu tất yếu, khách quan.

Phóng viên: Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) đề xuất mở rộng phạm vi sang chuỗi giá trị năng lượng, bổ sung năng lượng ngoài khơi và công nghệ lưu trữ carbon. Ông nhìn nhận như thế nào về đề xuất này?

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập: Đây là một đề xuất tích cực vì khi nói đến chuỗi giá trị năng lượng và các hoạt động ngoài khơi thường gắn liền với lĩnh vực dầu khí. Hơn thế nữa, việc triển khai một số hoạt động như chôn lấp CO2, lưu trữ năng lượng thì cũng gắn liền với các hợp đồng dầu khí. Vì vậy, việc tích hợp các nội dung này vào trong Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này chính là điểm rất tiến bộ.

Phóng viên: Ngoài đề xuất trên, vậy đâu là những điểm mới khác của Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này, thưa ông?

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập: Thứ nhất là Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường, phân cấp, phân quyền trong thẩm định, phê duyệt các bước triển khai dự án và các hoạt động dầu khí.

Thứ hai là bổ sung và hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí. Thứ ba là bổ sung hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí.

Thứ tư là các quy định về cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí bao gồm: Dịch vụ kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi. Thứ 5 là quy định các khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí. Đây là các nội dung rất quan trọng đã được đề cập trong Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này.

Phóng viên: Hội Dầu khí Việt Nam đã có các đóng góp gì trong Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này, thưa ông?

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập: Hội Dầu Khí Việt Nam và cá nhân tôi đã được tham gia từ quá trình khởi thảo, đến nay đã có Dự thảo sửa đổi khá hoàn chỉnh.

Tuy nhiên, Hội Dầu Khí Việt Nam vẫn tiếp tục xem xét nội dung Dự thảo lần cuối và nhận thấy rằng vẫn có một số đề xuất chưa đầy đủ, cần phải tiếp tục đóng góp ý kiến cho các nội dung được đề cập nhằm đảm bảo tính khả thi.

Cụ thể, Hội Dầu khí Việt Nam mong muốn vấn đề cấp phép cho các dự án năng lượng ngoài khơi, các dự án chôn lấp CO2 (CCS) cần được bổ sung vào trong Dự thảo Luật lần này.

Nội dung thứ hai cần bổ sung vào dự thảo Luật liên quan đến việc rút ngắn quá trình đàm phán và ký kết hợp đồng dầu khí trong hoạt động đấu thầu hoặc chỉ định thầu. Theo đó, các hợp đồng dầu khí mẫu khi phê duyệt kế hoạch đấu thầu hoặc chỉ định thầu phải được thiết kế riêng, tránh tình trạng mẫu hợp đồng chung khiến việc đàm phán mất nhiều thời gian.

Nội dung thứ ba liên quan đến vấn đề lựa chọn nhà đầu tư. Hiện nay, Dự thảo Luật đã khá tiến bộ nhưng trong quá trình triển khai, Hội Dầu khí nhận thấy vẫn có điểm có thể rút ngắn được thời gian cấp phép, cũng như thời gian lựa chọn nhà đầu tư hoặc những nhà đầu tư cũ tái ký hợp đồng đầu tư mới để tiếp tục triển khai các hợp đồng hiện hữu.

Phóng viên: Nếu Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) được thông qua thì theo ông sẽ tạo thuận lợi như thế nào đối với hoạt động của Tập đoàn Công nghiệp-Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) trong giai đoạn phát triển mới?

Tiến sỹ Nguyễn Quốc Thập: Theo lộ trình dự kiến, trong kỳ họp thứ hai tới đây, Quốc hội khóa XVI sẽ xem xét thông qua Luật Dầu khí (sửa đổi), từ đó thúc đẩy hoạt động đầu tư dầu khí và năng lượng.  

Đặc biệt, Luật Dầu khí (sửa đổi) được thông qua sẽ ảnh hưởng nhiều nhất đến hoạt động của Petrovietnam bởi Tập đoàn được chính phủ, Bộ Công Thương ủy quyền cho thực hiện các chức năng quản lý nhà nước trong khi việc phân cấp phân quyền theo Dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi) lần này rất lớn. Vì vậy, chức trách và nhiệm vụ của Petrovietnam sẽ lớn hơn rất nhiều so với giai đoạn trước đây. Bên cạnh đó, với tư cách là nhà đầu tư, Petrovietnam và các đơn vị thành viên như Liên doanh Dầu khí Việt Nga-Vietsovpetro, Tổng Công ty Thăm dò và Khai thác Dầu khí (PVEP) cũng như các nhà đầu tư nước ngoài sẽ có nhiều cơ hội để tham gia vào các hoạt động dầu khí và năng lượng nói chung ở ngoài khơi Việt Nam.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông!