Mở rộng kênh dẫn vốn cho mục tiêu tăng trưởng - Bài 2: Bước chuyển về chất của thị trường chứng khoán

Thị trường chứng khoán ngày càng giữ vai trò quan trọng trong huy động vốn dài hạn. Ảnh minh họa: Trần Việt/TTXVN

Sau ba thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ mở rộng về quy mô mà còn từng bước nâng cao vị thế trong hệ thống tài chính. Việc thị trường được nâng hạng đã tạo thêm điều kiện tiếp cận dòng vốn quốc tế, đồng thời thúc đẩy cải thiện chất lượng vận hành, minh bạch thông tin và chuẩn mực quản trị. Trong bối cảnh nền kinh tế đặt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn tới, sự dịch chuyển của dòng vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn, đang mở ra dư địa mới để thị trường chứng khoán phát huy vai trò dẫn vốn cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

*Nâng hạng mở rộng cơ hội "hút" dòng vốn ngoại

Việc thị trường chứng khoán được nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về mặt kỹ thuật mà còn tạo chuyển biến về cấu trúc nhà đầu tư. Khi tiêu chuẩn thị trường được cải thiện, nhiều quỹ đầu tư dài hạn có thể gia tăng phân bổ vốn, qua đó góp phần nâng cao thanh khoản và ổn định thị trường.

Ông John Desmond Sheehy, Thành viên Hội đồng quản trị Công ty cổ phần Chứng khoán VPS cho rằng khi thị trường phát triển theo hướng minh bạch và nâng cao tiêu chuẩn, dòng vốn quốc tế sẽ quan tâm nhiều hơn. Theo ông, các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài thường chú trọng tính minh bạch, khả năng tiếp cận thông tin và tính ổn định của thị trường. Khi những yếu tố này được cải thiện, thị trường sẽ trở nên hấp dẫn hơn đối với dòng vốn dài hạn.

Nhận định này phản ánh xu hướng dịch chuyển cấu trúc nhà đầu tư. Trong giai đoạn đầu, thị trường phụ thuộc nhiều vào dòng tiền cá nhân trong nước. Tuy nhiên, khi quy mô thị trường mở rộng, vai trò của nhà đầu tư tổ chức, đặc biệt là các quỹ nước ngoài, ngày càng gia tăng. Sự tham gia của nhóm nhà đầu tư này không chỉ giúp cải thiện thanh khoản mà còn nâng cao tiêu chuẩn định giá, thúc đẩy doanh nghiệp cải thiện quản trị.

Bên cạnh dòng vốn nước ngoài, sự phát triển của nhà đầu tư tổ chức trong nước cũng đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định thị trường. Khi các quỹ đầu tư dài hạn tham gia nhiều hơn, biến động ngắn hạn có thể giảm, đồng thời tạo nền tảng cho dòng vốn trung và dài hạn.

Đại diện Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF) cho rằng, việc phát triển ngành quỹ là yếu tố quan trọng để hình thành nguồn vốn bền vững cho thị trường chứng khoán. Theo đơn vị này, các quỹ đầu tư có thể chuyển hóa dòng tiền tiết kiệm trong dân cư thành vốn đầu tư dài hạn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

Sự gia tăng của các quỹ đầu tư cũng giúp đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường. Các quỹ mở, quỹ ETF hay quỹ hưu trí có thể tạo thêm lựa chọn cho nhà đầu tư, đồng thời góp phần ổn định dòng vốn. Khi tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức tăng lên, thị trường sẽ giảm phụ thuộc vào dòng tiền ngắn hạn và tăng tính bền vững.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn dài hạn ngày càng lớn, sự phát triển của ngành quỹ được xem là một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng. Khi dòng vốn tổ chức gia tăng, doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn lực ổn định hơn để triển khai các dự án dài hạn.

Việc thu hút dòng vốn dài hạn không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng thị trường mà còn gắn với chất lượng doanh nghiệp niêm yết. Khi nhà đầu tư tổ chức gia tăng, yêu cầu về minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và chiến lược phát triển bền vững cũng trở nên khắt khe hơn.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup cho rằng để thu hút dòng vốn dài hạn, doanh nghiệp cần nâng cao chất lượng công bố thông tin và chuẩn mực quản trị. Theo ông, nhà đầu tư tổ chức thường đánh giá doanh nghiệp dựa trên nền tảng tài chính, chiến lược dài hạn và mức độ minh bạch. Khi doanh nghiệp đáp ứng các tiêu chí này, khả năng tiếp cận vốn sẽ thuận lợi hơn.

Ông Thuân cũng cho rằng việc cải thiện minh bạch không chỉ giúp thu hút vốn ngoại mà còn nâng cao chất lượng thị trường. Khi thông tin được công bố đầy đủ, nhà đầu tư có thể đánh giá rủi ro tốt hơn, từ đó góp phần giảm biến động và nâng cao hiệu quả định giá.

Thực tế cho thấy, nhiều doanh nghiệp niêm yết đã chủ động nâng chuẩn quản trị, áp dụng báo cáo theo tiêu chuẩn quốc tế và tăng cường công bố thông tin. Xu hướng này không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn mà còn góp phần nâng cao chất lượng toàn thị trường. Khi chất lượng doanh nghiệp được cải thiện, khả năng huy động vốn trung và dài hạn qua thị trường cũng được mở rộng, qua đó tác động trực tiếp đến cấu trúc cung ứng vốn của nền kinh tế.

Thị trường chứng khoán là kênh đầu tư hiệu quả, thu hút vốn để phát triển sản xất kinh doanh. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Sự phát triển của dòng vốn dài hạn thông qua thị trường chứng khoán góp phần điều chỉnh cấu trúc tài chính theo hướng cân bằng hơn. Khi doanh nghiệp huy động vốn qua cổ phiếu hoặc trái phiếu, áp lực lên hệ thống ngân hàng giảm, đồng thời tạo thêm dư địa cho tín dụng tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho biết, sau ba thập kỷ phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ mở rộng về quy mô mà còn từng bước nâng cao vị thế trong hệ thống tài chính. Tính đến ngày 15/3/2026, thị trường chứng khoán Việt Nam có 65 doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD; trong đó có 6 doanh nghiệp niêm yết sở hữu vốn hóa vượt mốc 10 tỷ USD. Số lượng tài khoản nhà đầu tư đã đạt hơn 11,6 triệu, vượt mục tiêu của Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cho rằng, thị trường chứng khoán cần tiếp tục phát huy vai trò huy động nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế. Việc mở rộng thị trường vốn không chỉ giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn lực mà còn góp phần nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, hỗ trợ tăng trưởng.

Quan điểm này cho thấy thị trường chứng khoán đang ngày càng tham gia sâu hơn vào cấu trúc tài chính quốc gia. Khi quy mô thị trường mở rộng, doanh nghiệp có thể đa dạng hóa nguồn vốn, trong khi nhà đầu tư có thêm cơ hội tham gia vào các dự án phát triển.

*Dư địa phát triển trong giai đoạn mới

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang bước vào giai đoạn mở rộng theo chiều sâu, với trọng tâm là nâng cao chất lượng dòng vốn và hiệu quả huy động vốn. Việc thị trường được nâng hạng, cùng với sự gia tăng của nhà đầu tư tổ chức, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn dài hạn cho nền kinh tế.

Khi doanh nghiệp nâng cao minh bạch, nhà đầu tư tổ chức gia tăng và thị trường tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, vai trò dẫn vốn của thị trường chứng khoán được kỳ vọng tiếp tục mở rộng. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cho phát triển hạ tầng, công nghiệp và chuyển đổi kinh tế ngày càng lớn, thị trường chứng khoán có thêm điều kiện để đóng góp tích cực hơn cho tăng trưởng.

Ba thập kỷ hình thành và phát triển đã tạo nền tảng quan trọng cho thị trường chứng khoán Việt Nam. Trong giai đoạn mới, việc nâng cao chất lượng dòng vốn và mở rộng vai trò dẫn vốn sẽ là yếu tố quan trọng giúp thị trường tiếp tục phát triển bền vững, đồng thời góp phần hoàn thiện cấu trúc tài chính quốc gia

Thu hút vốn ngoại qua thị trường chứng khoán. Ảnh minh họa: HNX

Việc thu hút dòng vốn quốc tế thông qua thị trường chứng khoán có ý nghĩa lớn đối với cấu trúc tài chính của nền kinh tế. Khi thị trường vốn phát triển, doanh nghiệp có thêm kênh huy động vốn dài hạn, giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh nhu cầu vốn cho hạ tầng và chuyển đổi kinh tế ngày càng lớn. Nguồn vốn từ thị trường chứng khoán giúp phân bổ rủi ro, đồng thời tạo điều kiện cho các dự án dài hạn được triển khai.

Ngoài ra, dòng vốn quốc tế cũng góp phần nâng cao chuẩn mực quản trị doanh nghiệp. Khi doanh nghiệp tuân thủ tiêu chuẩn quốc tế, chất lượng thị trường được cải thiện, từ đó thu hút thêm vốn đầu tư.

Bài cuối: Định hình giai đoạn phát triển chất lượng cao