Mở rộng khả năng tiếp cận thị trường chứng khoán cho khối ngoại

TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch VFCA. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Phát biểu tại Diễn đàn Triển vọng thị trường vốn Việt Nam 2026 với chủ đề “Bứt phá trên nền tảng mới”, do Hiệp hội Tư vấn Tài chính Việt Nam (VFCA) và Tạp chí Đầu tư Tài chính – VietnamFinance phối hợp tổ chức chiều 12/12, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước khẳng định cam kết mạnh mẽ trong việc tiếp tục mở rộng khả năng tiếp cận thị trường cho nhà đầu tư nước ngoài. Các giải pháp bao gồm cho phép giao dịch trực tiếp thông qua các công ty môi giới toàn cầu và hoàn thiện cơ chế kết nối thông tin giữa các tổ chức hạ tầng thị trường.

“Chúng tôi không chỉ nói mà đang triển khai quyết liệt”, ông Hải nhấn mạnh khi cho biết mỗi tháng cơ quan quản lý làm việc với hàng chục nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế. Riêng 7 tháng gần đây, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đã tổ chức 7 cuộc họp chuyên sâu nhằm lắng nghe kỳ vọng của thị trường và kịp thời điều chỉnh chính sách.

Năm 2025 được xem là cột mốc quan trọng khi tổ chức FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp. Theo ông Hải, đây không chỉ là bước tiến về kỹ thuật mà còn là sự ghi nhận nỗ lực hơn hai thập kỷ của thị trường. “Việc nâng hạng khẳng định chất lượng, sức hấp dẫn và độ tin cậy của thị trường chứng khoán Việt Nam, đồng thời tạo động lực cho các cải cách sâu rộng hơn. Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước khởi đầu”, ông Hải nói.

Trong giai đoạn tới, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước và Bộ Tài chính sẽ triển khai quyết liệt các chính sách nhằm phát triển thị trường an toàn, bền vững và nâng cao vai trò kênh huy động vốn trung và dài hạn. “Chúng tôi sẽ tập trung tháo gỡ rào cản, gia tăng độ mở và đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn của FTSE Russell và MSCI”, ông Hải cho biết.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là triển khai cơ chế đối tác thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vận hành từ quý I/2027. Ông Hải nhấn mạnh CCP sẽ tăng cường niềm tin của nhà đầu tư nước ngoài và nâng cao sức chống chịu của hệ thống tài chính: “Chỉ khi có CCP, chúng ta mới kiểm soát hiệu quả rủi ro hệ thống và hạn chế nguy cơ lan truyền rủi ro”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thông tin.

Về hạ tầng giao dịch, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tiếp tục hiện đại hóa hệ thống để đáp ứng quy mô giao dịch tăng mạnh. Trước khi hệ thống KRX được vận hành, thanh khoản chỉ đạt 13.000 - 14.000 tỷ đồng/phiên với 500.000 - 700.000 lệnh/ngày. Sau triển khai, thanh khoản đã tăng bứt phá lên hơn 29.000 tỷ đồng/phiên và số lệnh đạt 3 triệu lệnh/ngày, đòi hỏi hệ thống phải tiếp tục nâng cấp.

Song song với nâng cấp hạ tầng, cơ quan quản lý thúc đẩy phát triển các sản phẩm tài chính mới như trái phiếu hạ tầng, trái phiếu xanh; đẩy mạnh chào bán gắn với niêm yết; đồng thời tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư theo hướng tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức. Theo ông Hải, sự phụ thuộc quá lớn vào nhà đầu tư cá nhân, chiếm 85 -95% giá trị giao dịch, khiến thị trường biến động mạnh và làm tăng chi phí huy động vốn.

Bộ Tài chính và Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cũng đặt mục tiêu nâng cao năng lực quản lý, giám sát, củng cố minh bạch và kỷ cương thị trường. Các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ được khuyến khích nâng chuẩn quản trị, đầu tư công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để cải thiện chất lượng dịch vụ.

Cùng với tiến trình nâng hạng, năm 2025 cũng đánh dấu việc hình thành nền móng cho thị trường tài sản mã hoá. Nghị quyết số 05/NQ-CP của Chính phủ về hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế quản lý và kiểm soát rủi ro đối với tài sản mã hoá tạo nền tảng pháp lý đầu tiên, giúp Việt Nam tiếp cận xu hướng tài chính mới một cách chủ động và an toàn. Bộ Tài chính đang phối hợp Bộ Công an, Ngân hàng Nhà nước cùng các cơ quan liên quan xây dựng văn bản hướng dẫn và cơ chế phối hợp quản lý.

Theo ông Hải, phát triển thị trường tài sản mã hoá không chỉ là xây dựng sàn giao dịch, mà là định hình một hệ sinh thái an toàn, nơi các tổ chức cung cấp dịch vụ phải đáp ứng chuẩn cao về công nghệ, tài chính và quản trị rủi ro; còn nhà đầu tư phải nâng cao trách nhiệm. Trước diễn biến gian lận gia tăng, Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước đã hoàn thiện dự thảo nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này, dự kiến trình Chính phủ trong 1 - 2 tháng tới.

Ông Hải nhấn mạnh năm 2026 sẽ mở ra giai đoạn phát triển mới khi tác động của việc nâng hạng và hoàn thiện pháp lý lan tỏa mạnh mẽ, thúc đẩy huy động vốn dài hạn cho nền kinh tế. Bộ Tài chính và Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước cam kết đồng hành cùng các định chế tài chính, doanh nghiệp và nhà đầu tư trong quá trình hoàn thiện thị trường.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước. Ảnh: Bnews/vnanet.vn

Năm 2025 là năm của ba dấu mốc nền tảng: nâng hạng thị trường chứng khoán, hình thành hành lang pháp lý cho tài sản số và hoàn thiện khung thể chế cho trung tâm tài chính quốc tế. Đây là cơ hội để thị trường vốn khẳng định vai trò trụ cột trong dẫn dắt dòng vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

Hướng tới Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, năm 2026 được kỳ vọng sẽ chuyển hóa các nền tảng này thành động lực thực chất, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và nâng vị thế thị trường tài chính Việt Nam trên trường quốc tế.

Diễn đàn là nơi quy tụ các góc nhìn chuyên sâu và sáng kiến hành động nhằm đưa thị trường vốn trở thành bệ đỡ cho tăng trưởng kinh tế bền vững. Các phiên thảo luận tập trung vào tác động của nâng hạng thị trường, tiềm năng của tài sản số trong mở rộng không gian huy động vốn và yêu cầu hoàn thiện thể chế cho trung tâm tài chính quốc tế.

TS. Lê Minh Nghĩa, Chủ tịch VFCA cho biết, diễn đàn mong muốn mang lại không chỉ một tuyên bố chung mà là một danh sách hành động cụ thể: “ai làm gì, làm khi nào, phối hợp với ai, đánh giá thế nào”, nhằm đáp ứng kỳ vọng của hàng triệu doanh nghiệp và nhà đầu tư về một thị trường vốn thực sự “bứt phá trên nền tảng mới”.

TS. Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho rằng từ năm 2026, thị trường vốn sẽ đứng trước cơ hội lớn khi các cải cách về cấu trúc, quản trị rủi ro, công nghệ và quy trình nghiệp vụ được triển khai đồng bộ, giúp Việt Nam tiến gần hơn tới các chuẩn mực của những thị trường phát triển.

Từ góc nhìn quỹ đầu tư, bà Lương Thị Mỹ Hạnh, Giám đốc Quản lý tài sản nội địa của Dragon Capital nhận định, kinh nghiệm quốc tế cho thấy thành công của thị trường vốn đến từ chính sách quyết đoán của Nhà nước nhằm tạo cơ chế khuyến khích khu vực tư nhân phát huy vai trò.

Bà Lương Thị Mỹ Hạnh cho rằng đây là thời điểm thuận lợi để ngành quản lý quỹ huy động nguồn vốn nhàn rỗi trong dân cư, giúp người dân tiếp cận thị trường vốn an toàn, đồng thời tạo nguồn lực dài hạn ổn định cho phát triển kinh tế và tiến tới một hệ thống tài chính đa trụ cột, hiện đại và tiệm cận chuẩn khu vực.