Mở rộng không gian hợp tác Việt - Pháp

Tiến sĩ Benoît de Tréglodé, Giám đốc phụ trách khu vực châu Phi, châu Á và Trung Đông thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Trường Quân sự Pháp (IRSEM). Ảnh: TTXVN phát

Theo Tiến sĩ Benoît de Tréglodé, trong bối cảnh cán cân quyền lực tại châu Á đang có những chuyển dịch sâu sắc, Việt Nam đang tìm kiếm thế cân bằng nhằm củng cố quyền tự chủ chiến lược, đồng thời đa dạng hóa quan hệ với các đối tác lớn, trong đó quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện với Pháp mở ra những không gian hợp tác mới hướng tới tương lai.

Trao đổi với phóng viên TTXVN tại Paris về vị thế của Việt Nam tại Đông Nam Á và Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, cũng như triển vọng quan hệ Việt - Pháp nhân chuyến thăm chính thức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đến Pháp, Tiến sĩ Benoît de Tréglodé, Giám đốc phụ trách khu vực châu Phi, châu Á và Trung Đông thuộc Viện Nghiên cứu Chiến lược thuộc Trường Quân sự Pháp (IRSEM), cho rằng Việt Nam đang cho thấy các lựa chọn chiến lược của mình không bị giới hạn trong khuôn khổ cạnh tranh giữa các cường quốc.

Theo ông, chiến lược của Việt Nam dựa trên sự nhận thức thận trọng về những ràng buộc địa lý và nhu cầu mạnh mẽ về độc lập. Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã tăng cường quan hệ với các cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới. Việc Việt Nam và Pháp nâng cấp quan hệ lên tầm Đối tác chiến lược toàn diện cần được nhìn nhận trong bối cảnh này, phản ánh quyết tâm đa dạng hóa chiến lược của Việt Nam.

Tiến sĩ Benoît de Tréglodé nhận định với cách tiếp cận thực tế, trong khoảng 30 năm qua, Việt Nam đã tái định hướng mạnh mẽ về châu Á, tập trung các ưu tiên vào khu vực và những nền kinh tế có vai trò quan trọng đối với động lực phát triển của châu Á như Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore và Nhật Bản.

Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là trọng tâm trong quá trình Việt Nam tái gắn kết kinh tế với châu Á, khi khu vực với khoảng 680 triệu dân này hiện là khối kinh tế lớn thứ năm thế giới. Song song với quá trình này, Việt Nam cũng xây dựng một mạng lưới rộng lớn các quan hệ đối tác chính trị và chiến lược trên trường quốc tế.

Theo chuyên gia Pháp, trong bối cảnh Việt Nam ngày càng mở rộng mạng lưới đối tác, vị trí của Pháp trong quan hệ kinh tế với Việt Nam đang chịu sự cạnh tranh ngày càng lớn. Khi số lượng đối tác tăng lên, cơ hội hợp tác được mở rộng cho nhiều bên hơn. Theo ông, thực tế này đặt ra yêu cầu hai nước cần tiếp tục củng cố và làm sâu sắc hơn quan hệ kinh tế, qua đó tạo nền tảng thuận lợi cho hợp tác chính trị và chiến lược giữa hai nước.

Dù vậy, Tiến sĩ Benoît de Tréglodé đánh giá Pháp vẫn là một đối tác quan trọng đối với Việt Nam nhờ vị thế Ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc và chủ trương “tự chủ chiến lược”, qua đó tạo thêm dư địa để Việt Nam cân bằng quan hệ với các cường quốc. Ở chiều ngược lại, Việt Nam giữ một vị trí đặc biệt tại châu Á đối với Pháp do những mối liên hệ lịch sử, đồng thời gắn với những lợi ích kinh tế và địa chính trị của Paris trong khuôn khổ chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Đề cập triển vọng hợp tác quốc phòng và an ninh, chuyên gia IRSEM lưu ý đây là một trong những lĩnh vực của Đối tác chiến lược toàn diện Việt - Pháp, song trên thực tế hợp tác quốc phòng giữa hai nước hiện vẫn khá khiêm tốn. Vì vậy, hai bên còn nhiều dư địa để tăng cường hợp tác.

Pháp là nước phương Tây đầu tiên thiết lập quan hệ quốc phòng với Việt Nam từ năm 1991, khi đưa tùy viên quốc phòng trở lại Việt Nam. Kể từ đó, quan hệ Paris - Hà Nội chủ yếu tập trung vào hợp tác quân y, đào tạo tiếng Pháp cho sĩ quan Việt Nam, huấn luyện các đơn vị Việt Nam tham gia hoạt động gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc và trao đổi trong lĩnh vực ngoại giao quốc phòng, trong đó có việc tàu chiến Pháp thực hiện các chuyến thăm, cập cảng Việt Nam và các cuộc đối thoại chiến lược giữa bộ quốc phòng hai nước.

Theo Tiến sĩ Benoît de Tréglodé, quan hệ quốc phòng hiện nay giữa hai nước vẫn chủ yếu mang tính nghi thức và còn khá xa mức độ hợp tác tác chiến. Khuôn khổ đối tác chiến lược toàn diện đã đặt ra mục tiêu mở rộng hợp tác sang lĩnh vực công nghiệp quốc phòng, song những tiến triển trên phương diện này đến nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng.

Trong khi đó, việc Việt Nam đa dạng hóa nguồn cung vũ khí trong những năm gần đây đang mở ra những không gian mới để hai nước tăng cường trao đổi và phát triển các hình thức hợp tác thực chất hơn trong những lĩnh vực có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai bên.

Theo chuyên gia Pháp, một trong những vấn đề hai nước cần sớm vượt qua là chuyển trọng tâm sang những thách thức chiến lược tương lai của Việt Nam tại châu Á.

Tiến sĩ Benoît de Tréglodé cho rằng tương lai quan hệ chiến lược Việt Nam - Pháp cần tập trung nhiều hơn vào tham vấn về những vấn đề toàn cầu lớn như chủ nghĩa đa phương và môi trường, đồng thời tăng cường một cách cụ thể các trao đổi kinh tế và công nghiệp.

Quốc phòng cũng là một trong những lĩnh vực quan trọng đối với tương lai quan hệ hai nước. Theo nhà nghiên cứu này, Việt Nam và Pháp cần xây dựng mối quan hệ hướng tới tương lai trên cơ sở cùng có lợi, trong đó tăng cường quan hệ kinh tế và công nghiệp là một yếu tố không thể thiếu.