Nghị quyết 79: Kỳ vọng chuyển biến rõ nét trong khu vực doanh nghiệp Nhà nước

Phóng viên: Trong vai trò cơ quan quản lý nhà nước, Bà có thể cho biết đâu là những điểm mới mang tính đột phá của Nghị quyết 79? Và sau hơn 8 tháng thực thi Nghị quyết, bức tranh doanh nghiệp nhà nước đã biến chuyển như thế nào?

Phó Cục trưởng Nguyễn Thu Thủy: Ngày 16/1/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước; trong đó, xác định xây dựng, phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước, ngân hàng thương mại nhà nước lớn giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu hoặc các ngành, lĩnh vực thiết yếu.

Đối với khu vực doanh nghiệp Nhà nước, điểm mới mang tính đột phá của Nghị quyết 79 là thay đổi quan điểm về vai trò của doanh nghiệp Nhà nước. Nếu trước đây doanh nghiệp Nhà nước được xác định là lực lượng vật chất chủ yếu của kinh tế nhà nước, thực hiện vai trò chủ đạo trên diện rộng, thì nay doanh nghiệp Nhà nước là lực lượng vật chất quan trọng, tập trung vào một số ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, bảo đảm vai trò tiên phong, kiến tạo và dẫn dắt phát triển.

Nghị quyết cũng đề ra các giải pháp phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp Nhà nước mạnh, quy mô lớn; thúc đẩy đầu tư vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; đổi mới, nâng cao hiệu quả quản trị và tiếp tục cơ cấu lại vốn Nhà nước tại doanh nghiệp.

Hiện, Nghị quyết 79 đang được triển khai các nhiệm vụ được giao. Chính phủ đã ban hành Chương trình hành động tại Nghị quyết số 29/NQ-CP ngày 24/2/2026, tập trung hoàn thiện cơ chế, chính sách; nâng cao quản trị, chuyển đổi số, quản trị rủi ro, minh bạch thông tin; phát triển nhân lực chất lượng cao, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn nhà nước và phát huy vai trò dẫn dắt của doanh nghiệp Nhà nước trong đổi mới sáng tạo, các dự án chiến lược.

Tôi kỳ vọng đến cuối năm 2026, khu vực doanh nghiệp Nhà nước sẽ có những chuyển biến rõ rệt theo đúng định hướng của Đảng, Nhà nước.

Phóng viên: Nghị quyết 79 đặt ra yêu cầu doanh nghiệp nhà nước đổi mới quản trị trên nền tảng số, theo chuẩn mực quốc tế, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh làm động lực. Theo Bà, những yêu cầu này đặt ra thách thức gì đối với doanh nghiệp nhà nước?

Phó Cục trưởng Nguyễn Thu Thủy: Theo tôi, trước hết, cần đổi mới cách tiếp cận đối với cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước. Nếu trước đây trọng tâm là sắp xếp, cổ phần hóa, thoái vốn và giảm số lượng doanh nghiệp, thì giai đoạn tới phải đi vào thực chất hơn, gắn với phân bổ lại nguồn lực, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát huy vai trò dẫn dắt trong các ngành, lĩnh vực then chốt.

Cùng với đó, cơ cấu lại doanh nghiệp phải trở thành nhiệm vụ thường xuyên, liên tục, bao gồm cơ cấu tổ chức, lao động, vốn, tài sản và các giải pháp về quản trị doanh nghiệp, được cụ thể hóa trong kế hoạch sản xuất kinh doanh 5 năm và hằng năm.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp nhà nước phải tiếp tục đổi mới mô hình quản trị, đi đầu trong chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, nghiên cứu và phát triển, làm chủ hoặc tiếp nhận công nghệ lõi; từng bước tiệm cận các nguyên tắc OECD, chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế và các yêu cầu về môi trường, xã hội, quản trị. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả, tạo năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đồng thời, cần khắc phục hạn chế về quản trị đổi mới sáng tạo, nhân lực công nghệ cao, khai thác dữ liệu và hợp tác với khu vực tư nhân, viện nghiên cứu, trường đại học; thay đổi tâm lý thận trọng, e ngại đổi mới, mạnh dạn đầu tư vào công nghệ đột phá.

Điều này đồng nghĩa với việc doanh nghiệp nhà nước không chỉ phải hoàn thành các chỉ tiêu kinh doanh, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước, mà còn phải trở thành lực lượng dẫn dắt nền kinh tế, tiên phong đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao, hạ tầng trọng điểm và những ngành nghề mà khu vực tư nhân chưa đủ nguồn lực hoặc chưa sẵn sàng tham gia.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn phải đồng thời đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao về quản trị hiện đại, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững, minh bạch và tuân thủ các chuẩn mực ESG. Có thể thấy, áp lực hiện nay không đơn thuần là tăng trưởng nhanh hơn, mà là phải tăng trưởng trên nền tảng nâng cao năng suất, hiệu quả, năng lực cạnh tranh và chất lượng quản trị.

Phóng viên: Thưa bà, khu vực kinh tế tư nhân sẽ biến chuyển như thế nào dưới sự dẫn dắt của kinh tế Nhà nước?

Phó Cục trưởng Nguyễn Thu Thủy: Theo tinh thần của Nghị quyết số 79 và Nghị quyết số 68 về phát triển kinh tế tư nhân, khu vực doanh nghiệp Nhà nước và doanh nghiệp tư nhân sẽ có mối liên kết sâu hơn; trong đó, doanh nghiệp tư nhân tham gia theo theo hướng tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị và hệ sinh thái sản xuất quy mô lớn.

Nếu doanh nghiệp nhà nước thực hiện tốt vai trò dẫn dắt thông qua đầu tư vào hạ tầng chiến lược, năng lượng, logistics, chuyển đổi số, công nghệ cao và các ngành nền tảng, doanh nghiệp tư nhân sẽ có thêm không gian để đầu tư, đổi mới sáng tạo và mở rộng hoạt động trong các lĩnh vực phụ trợ, dịch vụ và sản xuất có giá trị gia tăng cao.

Nói cách khác, doanh nghiệp nhà nước không cạnh tranh trực tiếp với khu vực tư nhân ở những lĩnh vực thị trường có thể tự vận hành hiệu quả, mà đóng vai trò "mở đường", tạo lập thị trường, dẫn dắt công nghệ và kết nối chuỗi cung ứng để thu hút nguồn lực xã hội cùng tham gia phát triển.

Phóng viên: Theo Bà, để phát huy những cơ hội từ Nghị quyết số 79 và tạo bước đột phá trong đổi mới quản trị, sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp Nhà nước cần tập trung vào những giải pháp nào, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026–2030?

Phó Cục trưởng Nguyễn Thu Thủy: Để phát huy những cơ hội từ Nghị quyết số 79, doanh nghiệp Nhà nước cần tập trung triển khai các nhiệm vụ sau:

Trước hết, phát huy vai trò dẫn dắt trong nền kinh tế, chủ động tham gia các dự án quan trọng quốc gia, các ngành, lĩnh vực chiến lược; đầu tư vào lĩnh vực mới, có tính lan tỏa hoặc khu vực tư nhân chưa đủ điều kiện tham gia, qua đó tạo động lực thúc đẩy các thành phần kinh tế cùng phát triển.

Bên cạnh đó, đẩy mạnh đầu tư vào khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tăng đầu tư cho R&D, ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và công nghệ mới vào quản trị, sản xuất, kinh doanh; từng bước làm chủ công nghệ lõi, nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh.

Cùng với đó, thúc đẩy tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, thực hiện các tiêu chuẩn ESG, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải; tăng cường quản trị tài chính, phòng chống thất thoát, lãng phí và nâng cao tính minh bạch.

Mặt khác, cần xử lý dứt điểm các dự án, doanh nghiệp yếu kém, thua lỗ kéo dài, khắc phục đầu tư dàn trải, chậm tiến độ, thất thoát, lãng phí, qua đó nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động.

Cuối cùng, tăng cường liên kết và hợp tác phát triển với doanh nghiệp tư nhân, FDI, viện nghiên cứu, trường đại học và tổ chức khoa học công nghệ, hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu…

Phóng viên: Xin trân trọng cám ơn Bà!