Một chính sách tiền tệ, ba thực tế lạm phát khác biệt ở châu Âu

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở Berlin, Đức. Ảnh: THX/TTXVN phát

Sự khác biệt này cho thấy cú sốc giá năng lượng tác động không đồng đều giữa các nền kinh tế, khiến việc điều hành chính sách tiền tệ chung trở nên phức tạp.

Theo số liệu của Cơ quan Thống kê châu Âu (Eurostat) công bố trong tháng 10, lạm phát hằng năm trong tháng 9 tại Phần Lan, Đức và Litva lần lượt là 2,7%, 3,3% và 6,1%, trong khi mức trung bình của Khu vực đồng euro (Eurozone) là 3,8%. Cả ba nước đều chịu mức lãi suất tiền gửi 2,5% của ECB.

Giá năng lượng là nguyên nhân chính đẩy lạm phát tăng. Trong tháng 9, giá năng lượng tại Eurozone tăng 18,9%, đóng góp 1,71 điểm phần trăm vào lạm phát chung. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng ở từng nước phụ thuộc vào cơ cấu năng lượng, chính sách thuế và sức ép giá trong nước.

Tại Litva, giá năng lượng tăng 33%, trong khi lạm phát dịch vụ lên tới 6,9%. Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho rằng giá năng lượng cao, nhu cầu nội địa mạnh và việc tăng thuế tiêu thụ đặc biệt cùng góp phần đẩy giá lên. Từ tháng 1, nước này cũng tăng thuế giá trị gia tăng đối với sưởi ấm nhà ở, nước nóng và củi từ 9% lên 21%. Tăng lương và lương tối thiểu tiếp tục tạo sức ép lên giá dịch vụ.

Người tiêu dùng mua sắm tại siêu thị ở Berlin, Đức. Ảnh: THX/TTXVN phát

Trong khi đó, Phần Lan ghi nhận lạm phát chỉ 2,7% dù giá năng lượng tăng 13,1%. Mức độ phụ thuộc thấp hơn vào nhiên liệu hóa thạch, cùng giá điện và chi phí nhà ở giảm, giúp kiềm chế đà tăng giá. Lạm phát cơ bản, không tính năng lượng, thực phẩm, rượu và thuốc lá, chỉ ở mức 1,4%. Tăng trưởng kinh tế yếu và tỷ lệ thất nghiệp cao cũng khiến việc tiếp tục nâng lãi suất có nguy cơ kìm hãm nhu cầu.

Tại Đức, giá năng lượng tăng 13,4%, chủ yếu do nhiên liệu giao thông và dầu sưởi tăng mạnh. Theo cơ quan thống kê Đức (Destatis), nếu loại trừ hai mặt hàng này, lạm phát chỉ ở mức 1,8%. Các biện pháp giảm giá điện, khí đốt và nhiên liệu của chính phủ cũng tác động đến diễn biến giá cả.

Sự chênh lệch đặt ECB trước bài toán khó: lãi suất cao hơn có thể giúp kiềm chế lạm phát tại Litva, nhưng lại gây thêm sức ép lên nền kinh tế tăng trưởng yếu như Phần Lan. Hơn nữa, lãi suất không thể trực tiếp đảo ngược việc tăng thuế hay hạ giá năng lượng nhập khẩu.

Tác động của chính sách còn khác nhau giữa các nước, tùy thuộc cơ cấu nợ và mức độ phổ biến của các khoản vay lãi suất thả nổi. Thực tế này cho thấy một mức lãi suất chung không thể đáp ứng hoàn toàn những điều kiện kinh tế khác biệt trong toàn Eurozone.