Mỹ: Các nhà máy lọc dầu chạy công suất cao nhất kể từ tháng 12/2019

Khó có thể dự đoán được liệu giá xăng cao kỷ lục tại Mỹ có thể làm giảm nhu cầu tiêu thụ trong mùa Hè này hay không, song điều chắc chắn là các nhà máy lọc dầu sẽ khó có thể tăng mạnh nguồn cung trong ngắn hạn.

Nguyên nhân là một số nhà máy lọc dầu của Mỹ đã ngừng hoạt động trong những năm gần đây hoặc chuyển sang sản xuất nhiên liệu khác. Điều này làm suy giảm công suất lọc dầu của Mỹ và làm trầm trọng thêm những tác động mà giá dầu thô cao gây ra trong cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay.

Các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã hoạt động với công suất ở mức khoảng 93,2% trong tuần trước, mức cao nhất kể từ tháng 12/2019. Đây cũng là mức đặc biệt cao trong giai đoạn mà các nhà máy thường tiến hành bảo trì.

Tình hình này cho thấy hệ thống năng lượng của Mỹ đang rất “căng thẳng” trước cả mùa du lịch Hè - khi nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu thường tăng đột biến do người dân lái xe đi du lịch. 

Nhìn rộng hơn, công suất lọc dầu hạn chế cũng là một vấn đề mang tính toàn cầu, theo nhận định của tập đoàn Eurasia. Thị trường nhiên liệu đang thắt chặt với rất ít biện pháp phản ứng nhanh.

Các chuyên gia của Eurasia đánh giá nhu cầu gia tăng đang vượt xa khả năng lưu trữ và sản xuất, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nhiên liệu. Dự trữ đang giảm nhanh hơn nhiều so với sản xuất và khiến giá sản phẩm tinh chế tăng cao.

Mặc dù dữ liệu của Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho thấy công suất của các nhà máy lọc dầu toàn cầu đang tăng lên, nhưng con số này vẫn ở dưới mức trước đại dịch.

Bên cạnh đó, cuộc xung đột Nga-Ukraine cũng đẩy giá dầu thô tăng cao, đồng thời hạn chế nguồn cung của một số sản phẩm tinh chế xuất khẩu từ Nga.

* Thiếu cơ sở lọc dầu

Giá xăng tại Mỹ đã tăng hơn 70% trong năm 2021 lên mức cao kỷ lục, với giá xăng trung bình hiện nay vào khoảng 4,60 USD/gallon. Các nhà phân tích tại JPMorgan Chase dự đoán giá xăng sẽ cao hơn trong mùa Hè này, và vượt  6 USD/gallon.

Số lượng nhà máy lọc dầu đang hoạt động của Mỹ đã giảm 13% trong vòng 10 năm trở lại đây và hiện đang ở mức thấp nhất trong kỷ nguyên hiện đại. Trong danh sách các cơ sở đã đóng cửa có nhà máy Giải pháp Năng lượng Philadelphia, từng nhà máy lọc dầu lớn nhất ở Đông Bắc Mỹ trước khi bị đóng cửa vào tháng 6/2019 sau một vụ nổ.

Nhiều nhà máy lọc dầu đã buộc phải ngừng hoạt động do đại dịch COVID-19 khiến nhu cầu nhiên liệu giảm mạnh, và một số trong đó, chẳng hạn như nhà máy lọc dầu của Marathon Petroleum ở New Mexico, không bao giờ được khởi động lại.

Chuyên gia Andy Lipow của Lipow Oil Associates cho biết, vấn đề này đã trở thành mối quan tâm lớn hơn ở Mỹ khi các cơ sở bị đóng cửa có công suất lọc dầu lên đến 1 triệu thùng/ngày trong năm ngoái.

Các nhà máy lọc dầu lớn của Mỹ cũng đang chuyển một phần công suất sang sản xuất nhiên liệu sinh học và các nhiên liệu tái tạo khác, để phù hợp với chính sách khí hậu để thu hút nhà đầu tư ủng hộ các mục tiêu về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Nhà máy lọc dầu của công ty lọc dầu HollyFrontier tại Cheyenne, Wyoming đang chuyển đổi từ sản xuất xăng sang sản xuất dầu diesel tái tạo.

* Thị phần ngày càng giảm

Trong khi nguồn cung nhiên liệu đang thiếu hụt, các công ty trong ngành công nghiệp dầu mỏ lại không sẵn sàng đầu tư cho các dự án lọc dầu mới trong bối cảnh các “ông lớn” trong ngành sản xuất ô tô như General Motors và Ford đang mạnh tay rót vốn cho việc chế tạo xe điện. Xu hướng tương lai nhìn chung sẽ thu hẹp thị phần của xăng trong nhiên liệu vận tải nói chung.

Bên cạnh đó, các hãng hàng không lớn cũng đã cam kết sử dụng nhiều nhiên liệu tái tạo hơn, giảm nhu cầu đối với nhiên liệu máy bay - một sản phẩm khác của các nhà máy lọc dầu.

Các chuyên gia cũng chỉ ra các chính sách như cấm bán ô tô chạy bằng xăng mới sau năm 2035, hiện đang được Liên minh châu Âu (EU) xem xét. Nhà phân tích Bill O'Grady của Confluence Investment Management nhận xét: “Những quy định như vậy là một tín hiệu rõ ràng cho thấy nhu cầu đối với sản phẩm lọc dầu sẽ đi xuống vào một thời điểm nào đó, do đó các công ty có rất ít động lực để đầu tư vào lĩnh vực này.

Theo Richard Sweeney, Giáo sư kinh tế tại Đại học Boston, việc xây dựng một nhà máy lọc dầu mới đòi hỏi nhiều vốn, nhiều năm lập kế hoạch và phê duyệt theo quy định và sẽ không hoàn vốn ít nhất trong vòng 10-20 năm. Ông Sweeney cũng nói thêm: "Giá xăng đang rất rất cao và giá dầu diesel cũng rất rất cao”, nhưng dường như không ai nghĩ rằng tình trạng này sẽ kéo dài trong nhiều năm./.