Nền tảng tạo đà cho kinh tế tháng đầu năm 2026

Kinh tế tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực trên cơ sở nền tảng ổn định của năm 2025 cùng với nỗ lực cải cách môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tháo gỡ rào cản gia nhập thị trường, thêm vào đó là lực đẩy, cơ hội đầu tư, phát triển từ các lĩnh vực tăng trưởng mới.

*Tín hiệu tích cực

Bộ Tài chính cho biết, tính đến hết năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Riêng tháng 1/2026, ước tính có trên 54.000 doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường, tăng khoảng 62% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, gần 1.000 hộ kinh doanh đã chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp, tương đương khoảng 25% tổng số hộ chuyển đổi của cả năm 2025.

Diễn biến này cho thấy xu hướng "chính thức hóa" hoạt động kinh doanh đang được đẩy nhanh, trong bối cảnh các rào cản gia nhập thị trường tiếp tục được tháo gỡ và chi phí tuân thủ giảm dần.

Cơ quan hải quan cũng ghi nhận, trong 15 ngày đầu tháng 1/2026, xuất khẩu đạt 18,05 tỷ USD, tăng 9,6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhập khẩu đạt 21,29 tỷ USD, tăng tới 17,8%.

So với nửa cuối tháng 12/2025, trị giá xuất khẩu trong nửa đầu tháng 1/2026 giảm 24,2%. Nhiều nhóm hàng chủ lực ghi nhận mức sụt giảm lớn như máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện giảm 1,52 tỷ USD; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng giảm 1,03 tỷ USD; hàng dệt may giảm 647 triệu USD.

Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm 2025, xuất khẩu lại cho thấy xu hướng phục hồi rõ nét. Một số nhóm hàng có mức tăng trưởng cao gồm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện tăng 27,7%; điện thoại các loại và linh kiện tăng 21,5%; máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng tăng 12,7%.

Đáng chú ý, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) tiếp tục đóng vai trò chủ lực trong xuất khẩu. Trị giá xuất khẩu của khối này đạt 14,03 tỷ USD, chiếm khoảng 78% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Cục Hải quan ghi nhận, ở chiều nhập khẩu, trong 15 ngày đầu tháng 1/2026 đạt 21,29 tỷ USD. So với nửa cuối tháng 12/2025, kim ngạch nhập khẩu giảm 4,7%, chủ yếu do sụt giảm ở một số nhóm hàng như máy móc, thiết bị; dầu thô; sắt thép các loại. Tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu tăng mạnh 17,8%.

Bà Nguyễn Thị Hương, Cục trưởng Cục Thống kê, Bộ Tài chính cho biết, tăng trưởng kinh tế năm 2025 đạt là kết quả tích cực, cho thấy nội lực và khả năng thích ứng của nền kinh tế Việt Nam đang dần được củng cố. Đây là điểm tựa tốt cho tăng trưởng kinh tế trong năm 2026 và những năm sau. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn mới 2026-2030, kinh tế trong nước đứng trước nhiều thách thức bất định với nhiều cơ hội đan xen thách thức, việc duy trì và đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong những năm tiếp theo đòi hỏi sự nỗ lực vượt bực của cả nền kinh tế, đồng thời phải hội tụ đồng bộ nhiều điều kiện quan trọng, cả về nền tảng vĩ mô, nguồn lực tăng trưởng, chất lượng phát triển và năng lực điều hành chính sách.

* Nâng chất lượng và hiệu quả tăng trưởng.

"Để đạt được mục tiêu tăng trưởng, trước hết, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết. Việc kiểm soát lạm phát, bảo đảm an toàn nợ công, duy trì các cân đối lớn của nền kinh tế và điều hành chính sách tài khóa - tiền tệ theo hướng linh hoạt, thận trọng sẽ góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động đầu tư, sản xuất và kinh doanh, tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế, qua đó hỗ trợ tăng trưởng kinh tế bền vững", bà Nguyễn Thị Hương nhận định.Tiếp đến, các giải pháp được bà Hương nêu ra là huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho tăng trưởng giữ vai trò then chốt; đầu tư công cần tiếp tục phát huy vai trò dẫn dắt, tập trung vào các lĩnh vực hạ tầng then chốt, tăng cường giải ngân vốn đầu tư công đúng tiến độ, đặc biệt là các dự án trọng điểm quốc gia, nâng cao hiệu quả phân bổ vốn, tránh đầu tư giàn trải, lãng phí đồng thời, cần tạo điều kiện thuận lợi để khu vực đầu tư tư nhân phát triển, trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng.Việc thu hút đầu tư FDI cần được thực hiện theo hướng có chọn lọc, gắn với chuyển giao công nghệ, bảo vệ môi trường và tăng cường liên kết với khu vực kinh tế trong nước.

Cùng với đó, đặc biệt giải pháp cần có là nâng cao chất lượng và hiệu quả tăng trưởng. Tăng trưởng kinh tế cần chuyển dần từ mô hình dựa nhiều vào vốn và lao động sang mô hình dựa trên nâng cao năng suất, hiệu quả phân bổ nguồn lực và chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại, bền vững.

Mặt khác, tạo đột phá về năng suất lao động và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học – công nghệ và chuyển đổi số, nhất là trong các ngành, lĩnh vực có hàm lượng công nghệ cao, qua đó gia tăng giá trị gia tăng và nâng cao chất lượng tăng trưởng; tăng cường đào tạo gắn với nhu cầu thị trường, nhất là khu vực kinh tế tư nhân và các ngành giá trị cao, để tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc, ông Hong Sun, Chủ tịch danh dự KOCHAM Hàn Quốc cho biết, bức tranh kinh tế của Việt Nam trong năm 2025 đã cho thấy nội lực mạnh mẽ của nền kinh tế trong nước; đồng thời, cho thấy sự điều hành linh hoạt, hiệu quả của Đảng, Chính phủ Việt Nam. Mức tăng trưởng GDP 8,02% mà Việt Nam đạt được trong năm 2025 có ý nghĩa rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế trong nước và thế giới đối diện với nhiều thách thức. Kết quả này chính là "bệ phóng" tâm lý quan trọng để Việt Nam đạt mục tiêu tăng trưởng trong giai đoạn tới.

Đặc biệt, dù mục tiêu tăng trưởng hai con số (trên 10%) cho giai đoạn 2026 - 2030 là rất thách thức, nhưng kết quả năm 2025 cho thấy lộ trình này có tính khả thi. Và nếu Việt Nam tập trung vào các động lực mới tăng trưởng mới như kinh tế số, đầu tư cho khoa học công nghệ và chuyển đổi xanh… thì tốc độ tăng trưởng của Việt Nam có thể bứt phá khỏi những khuôn mẫu thông thường.

Tuy vậy, để “chạm” tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030, Việt Nam cần tập trung vào hạ tầng năng lượng, thủ tục hành chính số và ổn định vĩ mô.

Với những dự báo lạc quan về tốc độ tăng trưởng của Việt Nam trong giai đoạn 2026 - 2030, ông Hong Sun cho rằng: "Đà tăng trưởng GDP năm 2025 đã biến Việt Nam từ một "lựa chọn ưu tiên" trở thành một "địa điểm chiến lược bắt buộc" trong chuỗi cung ứng của các tập đoàn Hàn Quốc. Trong đó, về đầu tư mới, chúng tôi đang nhìn thấy làn sóng các doanh nghiệp vệ tinh trong lĩnh vực công nghệ cao và năng lượng tái tạo của Hàn Quốc đang đổ xô vào Việt Nam. Về quy mô, nhiều doanh nghiệp hiện hữu đã bắt đầu lập kế hoạch mở rộng nhà máy hoặc nâng cấp dây chuyền sản xuất lên tiêu chuẩn tự động hóa cao hơn.

“Từ thực tế trên, giai đoạn 2026 - 2030, doanh nghiệp Hàn Quốc sẽ chuyển dịch từ "gia công xuất khẩu" sang "sản xuất sâu và phát triển công nghệ" ngay tại Việt Nam, nhằm tận dụng lợi thế của một nền kinh tế đang bùng nổ”, ông Hong Sun khẳng định.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao trong năm 2026, chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho rằng, cần bảo đảm đồng thời ổn định kinh tế vĩ mô, huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, nâng cao chất lượng tăng trưởng, hoàn thiện thể chế và tăng cường khả năng thích ứng của nền kinh tế, qua đó, bảo đảm tăng trưởng cao gắn với ổn định và phát triển bền vững trong trung và dài hạn.