Kinh tế Việt Nam 2025 tăng trưởng trên 8%, đối mặt thách thức năm 2026

Hàng hóa xuất nhập khẩu qua Cảng Chu Lai. Ảnh: BNEWS/TTXVN phát

Năm 2025 được ghi nhận là một năm đột phá về tăng trưởng kinh tế của Việt Nam, bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu nhiều biến động và những tác động kéo dài từ căng thẳng địa chính trị. Số liệu thống kê chính thức cho thấy Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của Việt Nam trong năm 2025 tăng trưởng vượt mốc 8%, cao hơn đáng kể so với kỳ vọng ban đầu, qua đó đưa Việt Nam vào nhóm các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất Đông Nam Á và thuộc nhóm năng động hàng đầu trong năm qua. 

Các tổ chức tài chính quốc tế và định chế kinh tế lớn đều đưa ra đánh giá tích cực về bức tranh tăng trưởng này, song đồng thời cũng lưu ý về những rào cản và rủi ro tiềm ẩn có thể ảnh hưởng tới triển vọng kinh tế trong năm 2026.

Ông Shantanu Chakraborty, Giám đốc quốc gia Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam, cho rằng mức tăng trưởng vượt 8% là minh chứng cho sự kết hợp hiệu quả giữa nỗ lực cải cách thể chế trong nước và khả năng tận dụng cơ hội từ sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo ông, Chính phủ Việt Nam đã thể hiện năng lực điều hành nhất quán, từ việc đẩy nhanh giải ngân đầu tư công cho tới việc từng bước hoàn thiện khung khổ pháp lý nhằm tạo dư địa phát triển cho khu vực tư nhân và kinh tế số.

Cùng quan điểm, chuyên gia Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB, nhận định Việt Nam hiện là một trong những “đầu tàu tăng trưởng” của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN). Phân tích của UOB cho thấy sản xuất công nghiệp tiếp tục giữ vai trò là động lực then chốt, giúp Việt Nam củng cố vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu. Bên cạnh đó, sự phục hồi rõ nét của tiêu dùng nội địa và đà tăng trưởng mạnh của du lịch trong năm 2025 cũng tạo thêm lực đỡ quan trọng cho tổng cầu, cùng với vai trò dẫn dắt của đầu tư công.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác trong năm 2025 là khả năng chống chịu của xuất khẩu Việt Nam trước những thay đổi trong chính sách thương mại của Mỹ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam lần đầu tiên đạt mốc 900 tỷ USD. Đây là mức cao nhất từ trước đến nay, đánh dấu dấu mốc quan trọng của nền kinh tế trong tiến trình hội nhập quốc tế.

Giới quan sát quốc tế mô tả đây là “sức bật trong nghịch cảnh”, phản ánh sự cải thiện đáng kể về năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam. Thay vì chỉ dựa vào lợi thế chi phí thấp, nhiều doanh nghiệp đã từng bước đáp ứng tốt hơn các tiêu chuẩn khắt khe về xanh hóa, truy xuất nguồn gốc và tuân thủ quy tắc xuất xứ. Điều này giúp Việt Nam giảm bớt áp lực từ các hàng rào kỹ thuật và thuế quan mới, đồng thời duy trì sự hiện diện tại các thị trường lớn và khó tính.

Tuy nhiên, các tổ chức quốc tế cũng đồng thời cảnh báo về những rủi ro ngoại sinh có thể ảnh hưởng đáng kể tới triển vọng tăng trưởng năm 2026. Báo cáo Điều khoản IV của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố vào cuối năm 2025 nhận định rằng tăng trưởng năm qua của Việt Nam phần nào được hỗ trợ bởi việc doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu trước thời điểm các biện pháp thuế quan mới có hiệu lực. Do đó, tác động đầy đủ của xu hướng bảo hộ thương mại nhiều khả năng sẽ thể hiện rõ hơn trong năm 2026, tạo ra những lực cản nhất định đối với tăng trưởng. 

Dưới góc nhìn tài chính – tiền tệ, ông Jung Hyo Chang, Giám đốc Giao dịch Ngoại hối và Phái sinh của Ngân hàng Shinhan Việt Nam, bày tỏ lo ngại về các cú sốc từ môi trường quốc tế có thể gây áp lực lên tỷ giá và dòng vốn ngắn hạn. Theo ông, nếu việc quản lý dự trữ ngoại hối không đủ linh hoạt và thận trọng, Việt Nam có thể đối mặt với những đợt biến động tỷ giá mạnh, qua đó ảnh hưởng tới niềm tin của nhà đầu tư gián tiếp.

Một rào cản khác được chuyên gia Suan Teck Kin của UOB nhấn mạnh là độ mở rất lớn của nền kinh tế. Với tỷ trọng xuất khẩu trên GDP xấp xỉ 83%, Việt Nam hưởng lợi nhiều khi thương mại toàn cầu thuận lợi, nhưng cũng dễ chịu tác động tiêu cực khi nhu cầu tại các thị trường chủ chốt như Mỹ và châu Âu suy giảm do lạm phát kéo dài hoặc chính sách tiền tệ thắt chặt.

Trong bối cảnh đó, đa số chuyên gia quốc tế cho rằng mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho năm 2026 và các năm tiếp theo là một thách thức lớn, song không phải không khả thi, nếu các động lực tăng trưởng hiện hữu tiếp tục được củng cố và nâng cấp.

Theo Giám đốc quốc gia ADB, ba trụ cột then chốt có thể tạo đà cho tăng trưởng cao hơn bao gồm: cải cách cơ cấu nhằm cải thiện môi trường kinh doanh và hiệu quả vận hành của thị trường; thúc đẩy chuyển đổi số gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tận dụng lợi thế của lực lượng lao động trẻ và am hiểu công nghệ; và thu hút dòng vốn FDI chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ, sản xuất tiên tiến và công nghiệp xanh.

Những động lực này không chỉ hỗ trợ tăng trưởng trong ngắn hạn, mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững hơn trong trung và dài hạn. Chuyên gia Jung Hyo Chang cũng cho rằng, nếu Việt Nam kiên định với các cải cách mang tính thực chất, mục tiêu tăng trưởng hai chữ số có thể tiệm cận hơn trong trung hạn, mặc dù vẫn cần thời gian để tháo gỡ các nút thắt về ổn định vĩ mô và năng suất.

Khép lại năm 2025, kinh tế Việt Nam nổi lên như một trong những điểm sáng hiếm hoi của khu vực trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định. Những đánh giá tích cực từ các tổ chức quốc tế và định chế tài chính lớn không chỉ phản ánh kết quả tăng trưởng ấn tượng đã đạt được, mà còn cho thấy mức độ tin cậy ngày càng cao của cộng đồng quốc tế đối với năng lực điều hành và nền tảng vĩ mô của Việt Nam.

Bước sang năm 2026, bức tranh tăng trưởng được dự báo sẽ đối diện với nhiều yếu tố bất định từ bên ngoài, song các chuyên gia cho rằng dư địa chính sách và những cải cách đang được triển khai có thể giúp Việt Nam duy trì đà tăng trưởng ở mức tích cực.

Tại Hội nghị tổng kết công tác tài chính, ngân sách, đầu tư, phát triển kinh tế-xã hội năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của ngành tài chính, Thủ tướng Phạm Minh Chính chỉ rõ năm 2026 là năm có ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm 2026-2030 và thực hiện Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng.

Để đạt được mục tiêu phấn đấu tăng trưởng hai con số, phát triển đất nước nhanh và bền vững theo các Nghị quyết của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo các cấp, các ngành, các địa phương quán triệt, triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng trên tất cả các lĩnh vực; thực hiện quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả mục tiêu thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, thực hiện tốt các nhiệm vụ phát triển văn hoá, xã hội, môi trường, quốc phòng, an ninh, đối ngoại.

Theo các tổ chức quốc tế, việc tiếp tục củng cố ổn định vĩ mô, nâng cao chất lượng tăng trưởng và kiên định với các cải cách nền tảng sẽ là những yếu tố then chốt để Việt Nam chuyển hóa các đánh giá lạc quan thành kết quả thực chất, tạo tiền đề cho một chu kỳ phát triển bền vững hơn trong giai đoạn tới.