Ngân hàng Đầu tư châu Âu cấp khoản tài trợ kỷ lục 3 tỷ euro cho Airbus

Theo EIB, khoản tài trợ trên nhằm mục đích tăng cường lợi thế công nghệ của nhà sản xuất máy bay châu Âu trong các lĩnh vực hàng không thương mại, quốc phòng và vũ trụ. Thỏa thuận tài trợ này đạt được trong bối cảnh Liên minh châu Âu đang thúc đẩy việc cải tổ nền tảng công nghiệp của khu vực trước sự cạnh tranh mạnh mẽ từ Trung Quốc và Mỹ.

Phó Chủ tịch EIB Ambroise Fayolle nói khoản tài trợ chưa từng có trong lịch sử của ngân hàng này nhằm mục đích giúp Airbus nâng cao năng lực cũng như có được sự linh hoạt cần thiết để đầu tư vào nghiên cứu, phát triển và đổi mới dài hạn trong cả lĩnh vực hàng không thương mại cũng như an ninh và quốc phòng. Một phần số tiền cũng sẽ hỗ trợ nỗ lực của Airbus trong việc giảm lượng khí thải từ các máy bay.

Đầu tháng 6/2026, Giám đốc điều hành (CEO) của Airbus, Guillaume Faury, cho biết không có dấu hiệu cho thấy tình trạng huỷ đơn đặt hàng máy bay, dù những biến động giá nhiên liệu gần đây đã gây thiệt hại nặng nề cho ngành hàng không.

Ông Faury, người đứng đầu tập đoàn hàng không vũ trụ lớn nhất châu Âu, cho biết các hãng hàng không đã chịu những tổn thất lớn trong những năm gần đây nhưng vẫn duy trì các đơn đặt hàng, điều đang cho thấy nhu cầu dài hạn đối với máy bay mới vẫn ổn định.

Các hãng hàng không toàn cầu đang phải đối mặt với những áp lực lớn, khi xung đột tại Trung Đông làm giảm nguồn cung nhiên liệu máy bay khiến giá tăng cao và làm gián đoạn các hành lang hàng không quan trọng, buộc các hãng phải đi đường vòng tốn kém chi phí.

Chi phí nhiên liệu của các hãng hàng không Mỹ tăng mạnh trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông kéo dài hơn 100 ngày, gây thêm áp lực lên hoạt động và lợi nhuận của ngành. Theo Cơ quan Thống kê Giao thông Vận tải Mỹ (BTS), các hãng hàng không nước này đã chi gần 6,5 tỷ USD cho nhiên liệu trong tháng 4/2026, tăng hơn 26% so với tháng trước đó và tăng 78% so với cùng kỳ năm ngoái.

BTS cho biết giá nhiên liệu máy bay trong tháng 4/2026 đạt trung bình 4,11 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít), tăng 94 xu so với tháng 3/2026 và tăng 1,81 USD so với cùng kỳ năm trước. Giá nhiên liệu leo thang đang làm tăng đáng kể chi phí vận hành của các hãng hàng không.

Trong khi đó, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cũng vừa cảnh báo lợi nhuận của ngành hàng không toàn cầu trong năm 2026 có thể giảm mạnh do giá nhiên liệu tăng cao và những gián đoạn kéo dài trên thị trường năng lượng. Tổ chức này hiện dự báo lợi nhuận ròng của toàn ngành chỉ đạt khoảng 23 tỷ USD trong năm 2026, thấp hơn đáng kể so với dự báo trước đó là 41 tỷ USD và giảm mạnh so với mức khoảng 45 tỷ USD của năm 2025. Lợi nhuận bình quân trên mỗi hành khách cũng được dự báo giảm xuống còn khoảng 4,5 USD, so với mức 9,1 USD của năm 2025.

Trước đó, hãng hàng không AirAsia của Malaysia trong tháng 5/2026 đã ký thỏa thuận đặt mua 150 máy bay Airbus A220-300, trở thành khách hàng lớn nhất của dòng máy bay này tính đến nay. Thương vụ được đánh giá là một thắng lợi quan trọng đối với tập đoàn sản xuất máy bay châu Âu Airbus trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt.

Ông Tony Fernandes, đồng sáng lập AirAsia và Giám đốc điều hành tập đoàn mẹ Capital A, cho biết giá trị đơn hàng khoảng 19 tỷ USD. Ông đồng thời để ngỏ khả năng AirAsia sẽ tiếp tục đặt mua thêm 150 chiếc nữa nếu Airbus phát triển phiên bản A220 thân dài hơn trong tương lai.

Theo ông Lars Wagner, Giám đốc phụ trách mảng máy bay thương mại của Airbus, tập đoàn này sẽ phát triển riêng cho AirAsia phiên bản A220 có sức chứa 160 hành khách, nhiều hơn 10 chỗ so với cấu hình tối đa hiện tại. Các máy bay dự kiến bắt đầu được bàn giao từ năm 2028 và chủ yếu phục vụ các tuyến bay tại Đông Nam Á và Trung Á.

Dòng máy bay này sử dụng động cơ quạt phản lực hộp số do hãng Pratt & Whitney của Mỹ sản xuất, với sự tham gia của công ty công nghệ động cơ MTU tại Munich.

Thương vụ mang ý nghĩa chiến lược đối với Airbus, đặc biệt trong bối cảnh hãng này gần đây phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng mạnh từ nhà sản xuất máy bay Brazil Embraer ở phân khúc máy bay thân hẹp cỡ nhỏ.

A220 vốn được phát triển ban đầu bởi hãng Bombardier của Canada trước khi chương trình được chuyển giao cho Airbus vào năm 2018 do khó khăn tài chính. Kể từ khi về tay Airbus, dòng máy bay này ghi nhận tăng trưởng đơn hàng đáng kể nhờ mạng lưới bán hàng và dịch vụ toàn cầu của tập đoàn châu Âu.

Theo Airbus, tổng số đơn đặt hàng đối với A220 hiện đã vượt 1.000 chiếc, trong đó hơn 500 máy bay đã được bàn giao. Tuy nhiên, chương trình A220 hiện vẫn chưa đạt điểm hòa vốn. Việc AirAsia ký hợp đồng lớn lần này được kỳ vọng sẽ giúp Airbus cải thiện hiệu quả kinh tế và tăng sản lượng trong trung hạn.

AirAsia hiện là một trong những khách hàng lớn nhất của Airbus, với hơn 350 máy bay thuộc dòng A320 đã được đặt mua trước đó. Việc tiếp tục mở rộng đội bay cho thấy hãng hàng không Malaysia đang đặt cược vào sự phục hồi và tăng trưởng dài hạn của thị trường hàng không châu Á, đặc biệt ở phân khúc hàng không giá rẻ.

Theo báo cáo tài chính quý I/2026, lợi nhuận hoạt động điều chỉnh của Airbus chỉ đạt 300 triệu euro, giảm hơn 50% so với cùng kỳ năm trước. Doanh thu cũng giảm 7%, xuống còn 12,7 tỷ euro. Nguyên nhân chính được xác định là sự chậm trễ trong việc bàn giao máy bay, liên quan trực tiếp tới việc cung ứng động cơ từ đối tác Mỹ Pratt & Whitney không đáp ứng tiến độ.

Các vấn đề chuỗi cung ứng vẫn là thách thức lớn, song tập đoàn tiếp tục giữ nguyên các mục tiêu chiến lược cho năm 2026. Airbus dự kiến bàn giao khoảng 870 máy bay thương mại trong năm nay, đồng thời hướng tới lợi nhuận hoạt động điều chỉnh khoảng 7,5 tỷ euro.

Sự suy giảm lợi nhuận tập trung chủ yếu ở mảng kinh doanh máy bay dân dụng, lĩnh vực cốt lõi của Airbus, với mức giảm lên tới 84%. Ngược lại, các hoạt động trong lĩnh vực không gian vũ trụ và quốc phòng ghi nhận tăng trưởng tích cực, phần nào bù đắp cho sự suy yếu của mảng hàng không dân dụng.

Một điểm đáng chú ý là dòng tiền của Airbus tiếp tục chịu áp lực lớn. Trong quý I, tập đoàn ghi nhận mức dòng tiền âm gần 2,5 tỷ euro, cao hơn nhiều so với cùng kỳ năm trước, phản ánh chi phí vận hành tăng cao và tiến độ giao hàng bị kéo dài.