Ngân hàng số trong kỷ nguyên AI: Cơ hội tăng trưởng và bài toán rủi ro

Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là trong quản trị rủi ro, bảo mật và tuân thủ pháp lý.

Tại Diễn đàn Ngân hàng Bán lẻ Việt Nam 2025, tổ chức ở TP. Hồ Chí Minh ngày 18/9, ông Phan Xuân Dũng, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhận định, những công nghệ như AI, blockchain và sự trỗi dậy mạnh mẽ của fintech đang tạo nên một hệ sinh thái tài chính linh hoạt, đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Theo ông Dũng, sự kết hợp giữa ngân hàng truyền thống và các công ty công nghệ đã hình thành nên một hệ sinh thái tài chính đa dạng, linh hoạt và ngày càng đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Fiin Group cho biết, các ngân hàng Việt Nam đang chuyển dịch từ mô hình truyền thống sang nền tảng số, tuy nhiên việc hình thành các ngân hàng thuần số (Neobank) vẫn gặp trở ngại do hạ tầng số và khung pháp lý chưa đồng bộ. Hầu hết các ngân hàng hiện vẫn đang ở giai đoạn số hóa cấp độ 3/5 – cho phép ứng dụng phân tích dữ liệu nâng cao trong chấm điểm tín dụng và quản lý khách hàng.

Các nhà băng hiện tập trung vào số hóa quy trình nội bộ, triển khai dịch vụ ngân hàng số và tích hợp công nghệ mới như AI, Big Data, Blockchain, điện toán đám mây nhằm tạo trải nghiệm liền mạch và tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Tuy nhiên, hoạt động chuyển đổi số trong ngành ngân hàng cũng gặp nhiều khó khăn, thách thức. Dẫn khảo sát năm 2023 của McKinsey, ông Lê Thanh Tùng, Chủ nhiệm Ủy ban Quản lý rủi ro (Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam), cho biết có tới 70% các dự án chuyển đổi số thất bại, chủ yếu do thách thức trong chiến lược, dữ liệu, nhân sự và quản trị thay đổi.Ông Tùng, hiện là Thành viên HĐQT Ngân hàng VietinBank chia sẻ thêm: “Tại VietinBank, dù có quyết tâm cao trong chuyển đổi số, nhưng việc triển khai vẫn gặp nhiều rào cản, đặc biệt ở 5 trụ cột chính này.”

Việc chuyển đổi từ mô hình hoạt động truyền thống sang mô hình số đòi hỏi sự thay đổi toàn diện, từ tư duy sản phẩm sang khách hàng, từ chi nhánh vật lý sang hệ sinh thái số, từ cơ cấu phân cấp sang mô hình liên chức năng, từ công nghệ cũ sang thế hệ công nghệ mới.

Mặt khác, đi kèm với cơ hội trong chuyển đổi số là những thách thức ngày càng lớn về bảo mật, an toàn thông tin và quản trị rủi ro. Trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng tinh vi và khó lường, các ngân hàng buộc phải không ngừng nâng cao năng lực công nghệ, tuân thủ pháp lý và chủ động bảo vệ quyền lợi người dùng một cách toàn diện.Theo Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, rủi ro an ninh mạng được đánh giá là một trong những rủi ro trọng yếu nhất từ năm 2016 đến nay. Các hình thức tấn công như mã độc, tống tiền, tấn công từ chối dịch vụ, lộ lọt dữ liệu… ngày càng tinh vi, gây ra thiệt hại lớn không chỉ về tài chính mà cả uy tín và tuân thủ pháp lý. Đầu tư vào bảo mật mạng là "cuộc chơi tốn kém" và tùy theo mức độ rủi ro chấp nhận được, các tổ chức phải phân bổ nguồn lực tương xứng.

Ông Nguyễn Khắc Trung, Trưởng Ban Ngân hàng số, Ngân hàng Agribank cho rằng, an toàn bảo mật là yếu tố sống còn trong kỷ nguyên số. Ngân hàng này đã đầu tư xây dựng hệ sinh thái an ninh đa lớp, tích hợp các công nghệ xác thực đa yếu tố (MFA), sinh trắc học, mã hóa dữ liệu đầu cuối và giám sát giao dịch theo thời gian thực.

Bên cạnh đó, Agribank cũng đẩy mạnh ứng dụng AI và Machine Learning trong quản trị rủi ro, cho phép phân tích hành vi người dùng, phát hiện bất thường và dự báo nguy cơ gian lận. Big Data được sử dụng để xây dựng chân dung khách hàng toàn diện, từ đó cá nhân hóa sản phẩm dịch vụ.

Các chuyên gia nhận định, trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, các ngân hàng không chỉ cần đổi mới mô hình kinh doanh mà còn phải tăng cường khả năng phòng vệ nội tại. Quản trị rủi ro và an toàn thông tin sẽ là trụ cột chiến lược, đảm bảo sự phát triển bền vững và lấy khách hàng làm trung tâm trong thời đại số.