Ngành nông nghiệp và môi trường giữ vững tăng trưởng, đẩy mạnh chuyển đổi xanh

Tham dự hội nghị có Ủy viên Bộ Chính trị, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà.

Phát biểu chỉ đạo tại hội nghị, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá, ngành nông nghiệp và môi trường có đóng góp toàn diện, quan trọng vào phát triển kinh tế – xã hội đất nước. Thủ tướng ghi nhận và đánh giá cao những nỗ lực của ngành trong chuyển đổi xanh, giảm phát thải, thúc đẩy các mô hình sản xuất bền vững, tiêu biểu như mô hình lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thủ tướng yêu cầu ngành tiếp tục đẩy mạnh cơ cấu lại nền nông nghiệp theo ba trục sản phẩm gồm sản phẩm quốc gia, sản phẩm chủ lực cấp tỉnh và sản phẩm đặc thù địa phương; gắn sản xuất với chỉ dẫn địa lý, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu nông sản. Đồng thời, cần tăng cường liên kết “năm nhà”: Nhà nước – nhà nông – nhà doanh nghiệp – nhà khoa học – nhà băng, nhằm bảo đảm sản xuất gắn với thị trường, nâng cao giá trị và hiệu quả.

Thủ tướng yêu cầu ngành tiếp tục triển khai hiệu quả Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Cửu Long; thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026-2035. Thủ tướng cũng yêu cầu quyết liệt chống khai thác IUU, đồng thời các địa phương khẩn trương xây dựng và triển khai các đề án chuyển đổi sinh kế cho ngư dân theo hướng tăng nuôi trồng, giảm khai thác.

Về lĩnh vực tài nguyên và môi trường, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu chuyển mạnh từ tư duy khai thác tối đa sang quản lý, bảo tồn và tái tạo tự nhiên, coi đây là nền tảng quan trọng cho phát triển bền vững.

Nhìn lại năm 2025, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng cho biết, ngành nông nghiệp và môi trường thực hiện kế hoạch trong bối cảnh: chiến tranh thương mại, chính sách thuế đối ứng của Hoa Kỳ…; toàn bộ hệ thống chính trị thực hiện chủ trương đổi mới, sắp xếp tinh gọn bộ máy và tình hình thời tiết bất lợi, “bão chồng bão, lũ chồng lũ”. Tuy nhiên, với phương châm “Kỷ cương trách nhiệm, chủ động kịp thời, tinh gọn hiệu quả, tăng tốc bứt phá”, ngành đã đạt được những thành tích quan trọng, tích cực.

Bộ nhanh chóng ổn định tổ chức bộ máy sau hợp nhất. Sau khi hợp nhất, cơ cấu tổ chức của Bộ đã được điều chỉnh và tinh gọn: giảm 25/55 đầu mối (giảm 45,45%), giảm 19/78 đơn vị sự nghiệp trực thuộc (giảm 24,36%); giảm 63/301 đầu mối cấp phòng trực thuộc các đơn vị (giảm 20,9%). Các đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Bộ đã giảm 30/80 đơn vị sự nghiệp công lập (giảm 37,5%).

Hệ thống cơ chế, chính sách, pháp luật về nông nghiệp và môi trường tiếp tục được hoàn thiện, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch cho hoạt động sản xuất, kinh doanh và quản lý nhà nước.

Tốc độ tăng trưởng toàn ngành khá cao, ước đạt 3,7-3,92%. Sản xuất nông lâm thủy sản phát triển ổn định, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu, bảo đảm an ninh lương thực, thực sự là trụ đỡ của nền kinh tế. Tổng kim ngạch xuất khẩu nông lâm thủy sản ước đạt 70,09 tỷ USD.

Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng cho biết, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo và an sinh xã hội tiếp tục được quan tâm thực hiện. Quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực tài nguyên đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Ngành đã và đang triển khai quyết liệt, đồng bộ các giải pháp bảo vệ môi trường nước, không khí, xử lý chất thải rắn sinh hoạt; chủ động kiểm soát chặt chẽ các nguy cơ ô nhiễm. Chất lượng công tác dự báo, cảnh báo, phòng chống thiên tai và quản lý đê điều, chuyển đổi xanh, giảm phát thải, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu được đẩy mạnh.

Đặc biệt, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường được mở rộng, đi vào chiều sâu, từ chỗ chủ yếu “mở rộng quan hệ, tranh thủ dự án” đã chuyển mạnh sang chủ động thiết kế khuôn khổ hợp tác, dẫn dắt sáng kiến, gắn chặt đối ngoại với các mục tiêu chiến lược về an ninh lương thực, an ninh nguồn nước, bảo vệ tài nguyên, ứng phó biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng công bằng, chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn.

Ở góc độ địa phương, ông Nguyễn Văn Công, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh chia sẻ, cụ thể hóa việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng phát triển xanh, bền vững, bao trùm, tỉnh Quảng Ninh xác định phát triển nông nghiệp đa giá trị gắn với du lịch nông nghiệp, nông thôn đang trở thành xu thế tất yếu, là hướng đi chiến lược nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của khu vực nông thôn, góp phần nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống người dân và tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo chiều sâu.

Quảng Ninh đã có 437 sản phẩm OCOP.  Các sản phẩm OCOP được gắn với các tour, tuyến du lịch nông nghiệp, lễ hội, điểm tham quan không chỉ góp phần gia tăng giá trị cho sản phẩm mà còn tạo dấu ấn riêng, giúp du khách “mang về” những trải nghiệm trọn vẹn sau mỗi hành trình, ông Nguyễn Văn Công cho biết.

Bên cạnh những kết quả đạt được, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cũng thẳng thắn nhìn nhận một số tồn tại, hạn chế của ngành như: công tác dự báo, phản ứng chính sách trước các vấn đề phát sinh còn có lúc bị động; một số giải pháp triển khai chưa quyết liệt, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Hệ thống pháp luật và thủ tục hành chính ở một số lĩnh vực còn chồng chéo, phức tạp; cơ chế, chính sách chưa đồng bộ, thiếu nguồn lực thực hiện. Kỷ luật, kỷ cương hành chính ở một số đơn vị chưa nghiêm. Ô nhiễm môi trường không khí vẫn diễn biến phức tạp; năng lực ứng phó thiên tai, biến đổi khí hậu còn hạn chế. Hạ tầng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu chưa theo kịp yêu cầu phát triển sản xuất hàng hóa lớn và cạnh tranh quốc tế.

Năm 2026 và giai đoạn 2026-2030, cùng với đất nước bước vào kỷ nguyên mới, Bộ trưởng Trần Đức Thắng cho biết, ngành nông nghiệp và môi trường xác định mục tiêu tăng cường quản lý tài nguyên, bảo vệ môi trường, nâng cao năng lực thích ứng với biến đổi khí hậu, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển nông nghiệp bền vững và kinh tế - xã hội.

Để thực hiện mục tiêu, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật; nâng cao năng lực quản lý, giám sát; tăng cường phối hợp liên ngành; huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, khoa học - công nghệ và hợp tác quốc tế.