Ngành xây dựng phấn đấu đảm bảo thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt

Tại hội nghị tổng kết công tác năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Bộ Xây dựng tổ chức ngày 21/12, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính yêu cầu ngành xây dựng thực hiện 5 “bảo đảm” và 6 đột phá; trong đó tập trung đảm bảo thể chế thông thoáng; hạ tầng thông suốt; quản trị thông minh; cách làm thông dụng; hợp tác “thông hiểu”.

Thủ tướng nhấn mạnh, trong thành tựu chung của đất nước trong nhiệm kỳ vừa qua và đặc biệt trong năm 2025, có sự đóng góp rất tích cực của Bộ Xây dựng và toàn ngành. Nổi bật là thể chế từng bước hoàn thiện; quy hoạch tầm nhìn đột phá; hạ tầng phát triển bứt phá; giao thông mở lối kết nối; bộ máy tinh gọn hiệu quả; chuyển đổi “xanh - số” tích cực.

Năm 2026 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng - năm đầu tổ chức triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030; trong đó, xác định rõ 1 trong 3 đột phá chiến lược là phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại nhất là kết cấu hạ tầng giao thông đa phương thức, hạ tầng công nghệ, hạ tầng phục vụ chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Ngành xây dựng hiện đang tăng trưởng trên 9%, đóng góp khoảng 1,96 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP của cả nước. Do đó, trong năm tiếp theo, ngành xây dựng cũng phải nỗ lực để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số - Thủ tướng nhấn mạnh.

Theo đó, 5 “đảm bảo” được Thủ tướng yêu cầu gồm: thể chế thông thoáng; hạ tầng thông suốt; quản trị thông minh; cách làm thông dụng; hợp tác “thông hiểu”.

Cùng đó là 6 đột phá phải chú trọng. Trước tiên là đột phá trong tư duy và tầm nhìn; trong đó, thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý nhà nước, không sa vào các công việc cụ thể, nhỏ lẻ… mà tập trung xây dựng chiến lược, kế hoạch, quy hoạch, thể chế, cơ chế chính sách, hành lang pháp lý, tiêu chuẩn, tiêu chí, công cụ để giám sát kiểm tra. Cùng đó là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, đi đôi với phân bổ nguồn lực, để tăng cường năng lực thực thi cho các cấp, các địa phương theo tinh thần “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”.

Đột phá tiếp theo chính là tập trung nguồn lực trong tổ chức triển khai xây dựng và hoàn thành các dự án, công trình trọng điểm quốc gia, nhất là các dự án giao thông vận tải trọng điểm: Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng; đường sắt tốc độ cao trục Bắc - Nam; Giai đoạn 2 của Dự án Cảng Hàng không quốc tế Long Thành; các tuyến cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, Vinh - Thanh Thủy; hoàn thành mục tiêu 5.000 km đường bộ cao tốc sớm hơn mục tiêu năm 2030... Đồng thời, đẩy nhanh việc triển khai xây dựng nhà ở xã hội, trường học nội trú tại các xã biên giới, nhà ở cho người dân chịu ảnh hưởng bởi thiên tai...

Cùng đó là đột phá trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, trọng tâm là giao thông xanh và đô thị thông minh. Bộ Xây dựng cần có giải pháp nhằm xây dựng quy hoạch, phát triển đô thị bền vững, thông minh, xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu; nâng cao chất lượng hạ tầng kỹ thuật giải quyết triệt để vấn đề ùn tắc giao thông, ngập úng – Thủ tướng yêu cầu.

Trong quản lý và phát triển thị trường nhà ở, bất động sản cần đột phá và đảm bảo công khai, minh bạch. Cụ thể là xây dựng, công khai dữ liệu bất động sản và kiểm soát giá bất động sản ngay từ đầu vào (gồm cơ sở dữ liệu về thị trường bất động sản, nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà tạm, nhà dột nát trên cả nước); tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, khơi thông nguồn cung các dự án phát triển nhà ở.

Bên cạnh đó, phát triển phương thức giao thông cũng cần đột phá từ đường bộ cao tốc, hàng không, đường sắt, đường biển và đường thủy nội địa. Qua đó, tổ chức thị trường vận tải cạnh tranh, minh bạch, chất lượng cao và  chi phí vận tải hợp lý, giảm chi phí logistics, tăng sức cạnh tranh của sản phẩm, hàng hóa.

Đột phá thứ 6 được Thủ tướng đặt ra cho ngành xây dựng là khắc phục những tồn tại, hạn chế, nhất là việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công ngay từ đầu năm 2026 đối với các dự án, công trình trọng điểm.

“Cần có cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi để huy động nguồn lực, đẩy mạnh hợp tác công tư, mạnh dạn áp dụng các hình thức chỉ định thầu với các nhà thầu có năng lực, uy tín, kinh nghiệm, miễn là công khai, minh bạch, không tham nhũng, tiêu cực. Tăng cường quản lý nhà nước về hoạt động đầu tư xây dựng, bảo đảm chất lượng, tiến độ, an toàn, hiệu quả và phòng, chống thất thoát, lãng phí” – Thủ tướng nhấn mạnh.

Đồng thời, Bộ Xây dựng cần tập trung vào 3 nhiệm vụ trọng tâm: Khẩn trường rà soát tiêu chuẩn, quy chuẩn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam trong tháng 12, để ngay trong tháng 1/2026 có thể tiến hành lựa chọn phương thức đầu tư, chuẩn bị cho công tác đầu tư tiếp theo. Sớm thành lập Sàn giao dịch bất động sản, tạo cuộc cách mạng về chuyển đổi số, minh bạch thị trường bất động sản; chú trọng công tác kiểm tra, giám sát từ sớm từ xa, tránh tình trạng sau dự án phải thanh kiểm tra, kỷ luật cán bộ. Song song đó, kịp thời tổng kết các phong trào thi đua, động viên, khích lệ tinh thần cán bộ, nhân viên và người lao động.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Trần Hồng Minh khẳng định, toàn ngành xác định năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là năm bản lề thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 – 2031, là bước khởi đầu quan trọng cho một giai đoạn mới. Bộ Xây dựng tiếp tục cụ thể hoá chỉ đạo của Trung ương để hiện thực hóa các mục tiêu đặt ra; triển khai thực hiện trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Với phương châm hành động “Kỷ cương, trách nhiệm; chủ động, kịp thời; tinh gọn, hiệu quả; tăng tốc, bứt phá”, toàn ngành sẽ tiếp tục tăng cường đoàn kết, thống nhất, tập trung phấn đấu trên tinh thần “chỉ bàn làm, không bàn lùi”, “làm hết việc không làm hết giờ làm việc”, nỗ lực lớn, quyết tâm cao, hành động quyết liệt, khắc phục khó khăn, tranh thủ thời cơ, thuận lợi bảo đảm thực hiện tốt các nhiệm vụ năm 2026, góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Tại hội nghị, Bộ Xây dựng cho biết, năm 2026, ngành xác định tập trung hoàn thiện thể chế, xây dựng văn bản quy phạm pháp luật; quản lý đầu tư xây dựng, phát triển kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng xây dựng; quản lý nhà ở và thị trường bất động sản; quản lý phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật; quản lý quy hoạch, kiến trúc; quản lý vận tải, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông; quản lý khoa học công nghệ, chuyển đổi số, môi trường và vật liệu xây dựng; tổ chức cán bộ, cải cách hành chính; và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bộ Xây dựng đặt mục tiêu tiếp tục triển khai Quyết định số 1084/QĐ-BXD ngày 16/7/2025 về Kế hoạch của Bộ Xây dựng thực hiện Nghị quyết số 153/NQ-CP ngày 31/5/2025 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 59-NQ/TW, ngày 24/01/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới; Triển khai có hiệu quả các Điều ước quốc tế và Thỏa thuận quốc tế đã ký kết nhằm thu hút nguồn lực phát triển hạ tầng giao thông và xây dựng, tăng cường hợp tác chuyên ngành, tạo thuận lợi...

Song song đó, tập trung triển khai các hoạt động hợp tác với Trung Quốc nhằm thúc đẩy tiến độ triển khai 3 dự án đường sắt kết nối với Trung Quốc; Tiếp tục tổ chức triển khai hiệu quả các nhiệm vụ thuộc khuôn khổ các Ủy ban liên Chính phủ: Việt Nam - Cuba, Việt Nam - Algeria, Việt Nam - Lybia; Triển khai hợp tác với các đối tác quốc tế trong lĩnh vực quy hoạch và phát triển đô thị, đô thị xanh, thông minh, ứng phó biến đổi khí hậu.

Bộ Xây dựng tiếp tục triển khai thực hiện Quyết định số 1479/QĐ-TTg ngày 29/11/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phê duyệt Kế hoạch sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn nhà nước giai đoạn 2022-2025 (tái cơ cấu, cổ phần hóa, thoái vốn, chuyển giao quyền đại diện chủ sở hữu doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp có vốn góp của Nhà nước do Bộ Xây dựng làm đại diện chủ sở hữu; đôn đốc, giám sát các Tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ triển khai thực hiện Công điện số 77/CĐ-TTg ngày 29/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ về các giải pháp thúc đẩy sản xuất kinh doanh hiệu quả đối với doanh nghiệp nhà nước.

Tại hội nghị, Bộ Xây dựng chính thức công bố và vận hành đồng loạt ba hệ thống công nghệ thông tin mới, bao gồm: Hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng cùng 9 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tập trung tại địa phương và Cổng thông tin đô thị thông minh quốc gia.