Trao "bộ lọc" mới cho dòng vốn FDI

Các dự án công nghệ cao, có khả năng chuyển giao tri thức, đào tạo nhân lực và liên kết với doanh nghiệp Việt Nam được đặt ở vị trí trung tâm, phù hợp với tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.

 

* Từ những dự án tỷ USD đến giá trị lan tỏa

Năm 2006, Intel khởi công nhà máy tại Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh với quy mô ban đầu chỉ vài trăm nhân sự. Gần hai thập kỷ sau, cơ sở này đã trở thành nhà máy lắp ráp và kiểm định chip lớn nhất trong mạng lưới toàn cầu của Tập đoàn.

Theo ông Kenneth Tse, Tổng Giám đốc Intel Products Việt Nam, Intel đã cam kết đầu tư tổng cộng 4,1 tỷ USD vào Việt Nam. Nhà máy của Tập đoàn tại TP. Hồ Chí Minh đã tạo việc làm cho khoảng 6.500 lao động công nghệ cao, xuất xưởng hơn 4 tỷ sản phẩm và đóng góp hơn 110 tỷ USD giá trị xuất khẩu kể từ khi đi vào hoạt động.

Riêng năm 2025, Intel Products Việt Nam đạt kim ngạch xuất khẩu khoảng 11,67 tỷ USD, chiếm 57% tổng kim ngạch xuất khẩu của Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh và tương đương khoảng 12% tổng kim ngạch xuất khẩu của Thành phố.

Tuy nhiên, điều khiến Intel trở thành một trong những dự án FDI tiêu biểu của TP. Hồ Chí Minh không chỉ nằm ở quy mô vốn đầu tư hay giá trị xuất khẩu. Phát biểu tại lễ kỷ niệm 20 năm Intel hiện diện tại Việt Nam mới đây, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân nhận định, Intel có thể được xem là doanh nghiệp mở đường cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam. Hai thập kỷ hoạt động của Tập đoàn đã góp phần xây dựng năng lực sản xuất quy mô lớn, đồng thời tạo nền tảng về công nghệ và nhân lực cho một ngành công nghiệp chiến lược.

Câu chuyện của Intel cũng phản ánh quá trình chuyển dịch trong thu hút đầu tư nước ngoài của TP. Hồ Chí Minh. Từ chỗ cạnh tranh chủ yếu bằng chi phí sản xuất và nguồn lao động dồi dào, Thành phố đang dần trở thành điểm đến của các dự án công nghệ cao, nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo.

Theo ông Andre De Jong, Tổng Giám đốc Bosch Việt Nam, khi Bosch mở rộng hoạt động tại Việt Nam vào năm 2008, cơ cấu sản xuất trong nước vẫn chủ yếu tập trung ở các ngành dệt may, da giày, thực phẩm và nông nghiệp. Đến nay, Việt Nam đã thu hút được nhiều tập đoàn công nghệ lớn trong các lĩnh vực điện tử, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI) và dịch vụ hiện đại.

“Các ngành công nghiệp hỗ trợ cũng phát triển mạnh mẽ hơn rất nhiều so với 20 năm trước. Chúng ta đang chứng kiến sự chuyển dịch rất nhanh của nền sản xuất”, ông Andre De Jong nhận định.

Theo lãnh đạo Bosch Việt Nam, những nỗ lực cải cách thủ tục hành chính, tinh gọn bộ máy và hoàn thiện khung khổ pháp lý của Chính phủ đang góp phần cải thiện môi trường đầu tư, tạo nền tảng để Việt Nam tiếp tục thu hút các dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Thực tế từ Intel, Bosch và nhiều tập đoàn đang hiện diện tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy giá trị của FDI không chỉ nằm ở vốn đầu tư hay kim ngạch xuất khẩu, mà còn ở khả năng chuyển giao công nghệ, đào tạo nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đây cũng là định hướng được Bộ Chính trị đặt ra trong Nghị quyết số 10-NQ/TW trong giai đoạn phát triển mới, khi FDI được kỳ vọng không chỉ mang lại nguồn vốn mà còn góp phần nâng cao năng lực công nghệ, quản trị và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

* Xây hệ sinh thái đón dòng vốn FDI thế hệ mới

Là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư nước ngoài, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng sẽ đi đầu trong hiện thực hóa các định hướng mà Nghị quyết số 10-NQ/TW đặt ra.

Theo ông Hoàng Vũ Thảnh, Giám đốc Sở Tài chính TP. Hồ Chí Minh, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, Thành phố không còn chỉ đặt mục tiêu gia tăng quy mô vốn đăng ký mà hướng tới nâng cao chất lượng dòng vốn, hiệu quả triển khai dự án, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước.

Định hướng này đang được cụ thể hóa tại Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, nơi được xem là hạt nhân trong chiến lược thu hút FDI công nghệ cao của Thành phố.

Theo ông Nguyễn Kỳ Phùng, Trưởng Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, đến nay khu này có 166 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đầu tư hơn 13,7 tỷ USD. Trong đó, 57 dự án FDI chiếm trên 11 tỷ USD, tương đương hơn 80% tổng vốn đầu tư.

Đáng chú ý, cơ cấu dòng vốn đầu tư vào Khu này đang có sự dịch chuyển rõ rệt. Thay vì tập trung vào các công đoạn gia công, lắp ráp truyền thống, nhiều dự án mới hướng đến các lĩnh vực công nghệ lõi như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu và nghiên cứu - phát triển (R&D).

Một số dự án tiêu biểu có thể kể đến hoạt động nghiên cứu, kiểm thử và đóng gói bán dẫn của BESI (Hà Lan), Dynamic Test Solutions, Genbyte hay các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn từ các nhà đầu tư Singapore với tổng vốn hàng trăm triệu USD.

Song song với việc thu hút các dự án mới, TP. Hồ Chí Minh cũng đặt mục tiêu gia tăng khả năng lan tỏa của khu vực FDI đối với nền kinh tế trong nước. Theo Ban Quản lý Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh, tỷ trọng vốn đầu tư của doanh nghiệp nội địa tại khu đã tăng từ khoảng 10-12% lên 17-18% trong những năm gần đây.

Bên cạnh việc gia tăng tỷ trọng đầu tư, nhiều doanh nghiệp Việt Nam như Gremsy, TVD Việt Nam, Mismart… đang từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu. Tín hiệu này cho thấy FDI không chỉ tạo ra việc làm hay kim ngạch xuất khẩu mà còn góp phần hình thành hệ sinh thái công nghệ nội địa và nâng cao năng lực doanh nghiệp Việt Nam.

Để chuẩn bị cho làn sóng đầu tư mới, TP. Hồ Chí Minh đang đồng thời mở rộng không gian phát triển công nghệ cao. Bên cạnh khu công nghệ cao hiện hữu, Thành phố đang triển khai mở rộng thêm gần 195 ha tại Long Phước theo mô hình "Xanh - Sạch - Số", tích hợp hạ tầng số hiện đại, hạ tầng xanh và các không gian nghiên cứu, đổi mới sáng tạo.

Đồng thời, khu đất gần 53 ha trong Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh đang được quy hoạch thành Trung tâm Công nghệ Chiến lược với các phân khu dành cho sản xuất thử nghiệm công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, dịch vụ AI, đào tạo và ươm tạo doanh nghiệp công nghệ.

Không chỉ mở rộng quỹ đất, TP. Hồ Chí Minh cũng đang thay đổi cách lựa chọn nhà đầu tư. Các dự án quy mô lớn sẽ phải cam kết về hoạt động R&D, đào tạo nhân lực, tỷ lệ nội địa hóa và lộ trình chuyển giao công nghệ cho doanh nghiệp Việt Nam.

Dù còn nhiều thách thức về thể chế, nhân lực và hạ tầng công nghệ, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước chuẩn bị các điều kiện cần thiết để đón dòng vốn FDI thế hệ mới. Với lợi thế về quy mô thị trường, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và nền tảng công nghệ đang được củng cố, TP. Hồ Chí Minh được kỳ vọng tiếp tục giữ vai trò đầu tàu trong thu hút và phát huy hiệu quả dòng vốn FDI thế hệ mới theo tinh thần Nghị quyết số 10-NQ/TW.

Bài 4: Kiến tạo cực tăng trưởng mới từ "cú hích kép"