Người dân ở phố cổ Hà Nội được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm

Chiều 28/10, tại kỳ họp thứ Bảy, HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII, nhiệm kỳ 2026-2031 đã thông qua Nghị quyết về chủ trương giải quyết chỗ ở cho nhóm đối tượng khó khăn về nhà ở tại khu vực phố cổ, phố cũ được mua, thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm.

Chủ trương nhằm sớm giải quyết chỗ ở an toàn, ổn định cho những hộ dân đang sống trong điều kiện chật hẹp, xuống cấp; đồng thời góp phần giãn dân, giảm áp lực lên hạ tầng, phục vụ chỉnh trang và bảo tồn khu vực phố cổ, phố cũ.

Theo tờ trình của UBND thành phố, trước mắt, chính sách được triển khai tại phường Hoàn Kiếm. Kết quả rà soát trên địa bàn cho thấy có 902 hộ với 3.621 nhân khẩu đang sinh sống trong các nhà đông hộ, có diện tích nhà ở bình quân dưới 5 m² sàn/người. Bình quân mỗi hộ khoảng 4 người, nhiều thế hệ cùng sinh hoạt trong không gian chưa đến 20 m².

Nhiều nhà cũ nằm sâu trong ngõ nhỏ, lối thoát nạn hạn chế hoặc sử dụng chung; hệ thống điện được cải tạo chắp vá, có nơi kết hợp ở với kinh doanh, đun nấu, tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ. Không gian thiếu ánh sáng, thông gió, nhiều hộ dùng chung bếp, khu vệ sinh và nguồn nước, ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh hoạt hằng ngày, nhất là đối với trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật.

Việc tự cải thiện chỗ ở của người dân gặp nhiều khó khăn. Một số công trình thuộc khu vực bảo tồn, hạn chế cơi nới, xây mới; nhiều nhà thuộc tài sản công cho nhiều hộ thuê hoặc có nhiều chủ sở hữu, sử dụng chung nên khó cải tạo. Trong khi đó, phần lớn các hộ là lao động tự do, thu nhập thấp, không ổn định, khó tiếp cận nhà ở thương mại.

Để giải quyết tình trạng này, UBND thành phố đề xuất bố trí tối đa 902 căn hộ nhà ở xã hội, điều chỉnh theo số lượng đăng ký mua, thuê mua thực tế. Mỗi hộ đủ điều kiện được giải quyết một căn hộ, một lần, trong quỹ nhà do thành phố bố trí, không phải tham gia bốc thăm.

Đối tượng được đề xuất áp dụng phải đáp ứng đồng thời các điều kiện: đã đăng ký thường trú và đang thực tế sinh sống tại nhà ở thuộc khu vực phố cổ, phố cũ trên địa bàn phường Hoàn Kiếm trước ngày Nghị quyết được thông qua; có diện tích nhà ở bình quân dưới 5 m² sàn/người; đủ điều kiện mua, thuê mua nhà ở xã hội theo pháp luật về nhà ở; tự nguyện đăng ký và được phê duyệt trong danh sách.

Giá bán, giá thuê mua, hồ sơ, thủ tục và chính sách vay vốn ưu đãi thực hiện theo quy định về nhà ở xã hội. Người mua, thuê mua tự chi trả; không phát sinh chi ngân sách trực tiếp để thanh toán tiền mua, thuê mua nhà ở cho các hộ.

Về nguồn cung, theo phương án UBND thành phố trình, quỹ nhà được bố trí tại các dự án nhà ở xã hội trên địa bàn, mỗi dự án không quá 20% số căn hộ mở bán, theo thỏa thuận với chủ đầu tư. Trước mắt, năm 2026 dự kiến bố trí 552 căn hộ tại 9 dự án.

Các dự án được lựa chọn cần thuận lợi về giao thông công cộng, ưu tiên gắn với tuyến đường sắt đô thị; có hạ tầng xã hội đồng bộ, đáp ứng nhu cầu học tập, khám chữa bệnh và sinh hoạt. Quỹ nhà phải được công bố công khai về dự án, số lượng, loại căn hộ và tiến độ trước khi tổ chức đăng ký. Những căn hộ không có người đủ điều kiện đăng ký sau thời hạn quy định được bán, cho thuê mua cho các đối tượng khác.

Qua thẩm tra, Ban Đô thị HĐND thành phố đề nghị quan tâm khả năng chi trả của người dân, vị trí quỹ nhà và tác động của việc di chuyển đến sinh kế, học tập, khám chữa bệnh. Việc bố trí chỗ ở mới cần phù hợp với quy mô hộ gia đình, tránh tái diễn tình trạng chật chội hoặc vượt khả năng tài chính của người mua, thuê mua.

HĐND thành phố giao UBND thành phố tổ chức lập danh sách đối tượng; xác định, công bố quỹ nhà; ban hành các quyết định, quy định và kế hoạch triển khai, bảo đảm đúng đối tượng, công khai, minh bạch. Việc giải quyết chỗ ở gắn với quản lý phần diện tích nhà ở cũ, góp phần giãn dân và nâng cao chất lượng sống tại khu vực phố cổ, phố cũ.

Cùng với triển khai chủ trương này, UBND thành phố được giao khẩn trương xây dựng, trình HĐND thành phố ban hành hoặc điều chỉnh nghị quyết quy phạm pháp luật để áp dụng trên địa bàn khu vực nội đô lịch sử.