Người tiêu dùng Mỹ bi quan giữa áp lực lạm phát và giá xăng

Khảo sát của Conference Board cho thấy niềm tin của người tiêu dùng Mỹ giảm nhẹ trong tháng này khi giá xăng duy trì ở mức cao và lạm phát vẫn tăng mạnh, trái ngược rõ rệt với việc thị trường chứng khoán tăng vọt và dao động gần mức kỷ lục.

Chỉ số niềm tin người tiêu dùng của Conference Board giảm 0,7 điểm xuống còn 93,1 điểm trong tháng 5, đánh dấu lần giảm đầu tiên sau 3 tháng tăng liên tiếp. Mức giảm của chỉ số này trong năm nay không lớn như một số thước đo khác về tâm lý người tiêu dùng, nhưng vẫn bị mắc kẹt ở mức thấp kể từ đại dịch. Trước đại dịch COVID-19, chỉ số này thường đạt mức 130 điểm.

Một thước đo khác về tâm lý người tiêu dùng do Đại học Michigan công bố tuần trước đã giảm xuống mức thấp kỷ lục 44,8 điểm trong tháng 5. Giá xăng và thực phẩm tăng vọt đã làm tình trạng lạm phát trở nên trầm trọng hơn khi tốc độ tăng giá vượt xa mức tăng trung bình của tiền lương, làm suy giảm sức mua của phần lớn người Mỹ. Các cuộc khảo sát cho thấy người Mỹ ngày càng không hài lòng với các chính sách kinh tế của Tổng thống Donald Trump, điều có thể gây khó khăn cho đảng Cộng hòa trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Tâm lý người tiêu dùng nhìn chung vẫn khá ảm đạm dù nền kinh tế vẫn tăng trưởng và tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp. Một số nhà kinh tế cho rằng khoảng cách này phản ánh sự bất bình đẳng trong một nền kinh tế “hình chữ K”, trong đó người Mỹ có thu nhập cao được hưởng lợi từ giá cổ phiếu tăng và tiếp tục chi tiêu, trong khi các hộ gia đình thu nhập thấp gặp nhiều khó khăn.

Khảo sát về niềm tin người tiêu dùng công bố ngày 26/5 cho thấy niềm tin tăng trong các hộ gia đình có thu nhập từ 100.000 USD trở lên, trong khi giảm đối với phần lớn các nhóm còn lại.

Tuy nhiên, triển vọng của người Mỹ về thị trường việc làm đã xấu đi đôi chút. Tỷ lệ người được hỏi cho rằng việc làm “dồi dào” giảm xuống còn 25,5%, mức thấp nhất trong 3 năm. Trong khi đó, chỉ 18,6% cho rằng việc làm “khó kiếm”, tỷ lệ thấp nhất kể từ tháng 10. Những phát hiện này phản ánh thị trường lao động “ít tuyển dụng, ít sa thải”, khiến những người thất nghiệp gặp khó khăn hơn trong việc tìm công việc mới.

Giá xăng đã tăng vọt lên mức trung bình toàn quốc 4,49 USD/gallon (1 gallon = 3,78 lít), so với 2,98 USD/gallon ngay trước khi chiến sự Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, và gần như toàn bộ tháng 5 đều ở mức từ 4,50 USD/gallon trở lên.

Trong tháng này, Conference Board đã bổ sung các câu hỏi đặc biệt vào khảo sát, cho thấy giá cả tăng đã khiến phần lớn người Mỹ thay đổi thói quen chi tiêu. 2/3 số người được hỏi cho biết họ đang cắt giảm chi tiêu để đối phó với việc giá tăng, trong đó phần lớn giảm tổng mức mua sắm và trì hoãn các khoản mua đắt tiền hơn.

Khảo sát cũng cho thấy nhiều người tiêu dùng đang có kế hoạch tiết kiệm chi tiêu cho quần áo, giày dép, đồ dùng sở thích cá nhân, đồ chơi và trò chơi.

Lạm phát đã tăng lên 3,8% trong tháng 4, mức cao nhất trong 3 năm và cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ngoài giá xăng tăng, giá thực phẩm cũng bắt đầu tăng nhanh hơn, nhiều khả năng do chi phí vận chuyển tăng cao. Giá thịt bò cũng tăng mạnh khi hạn hán và các yếu tố khác làm giảm số lượng đàn gia súc.

Giá cả tăng cao đang làm giảm thu nhập thực tế đã điều chỉnh theo lạm phát của người Mỹ. Thu nhập trung bình theo giờ, sau khi điều chỉnh theo biến động giá, đã giảm trong tháng 4 so với cùng kỳ năm trước.

Các dữ liệu khác cũng cho thấy người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn trước tình trạng giá cả tăng cao. Sau khi điều chỉnh theo lạm phát, doanh số bán lẻ thực tế đã giảm trong tháng 4, sau mức tăng mạnh trong tháng 3.