Người tiêu dùng thận trọng chi tiêu khi thị trường biến động

Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, kép theo mặt bằng hàng hóa, dịch vụ tại TP. Hồ Chí Minh tăng theo, qua đó ảnh hưởng đến các chi phí sinh hoạt tăng lên, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu, ưu tiên mua sắm những mặt hàng thực sự thiết yếu và hàng hóa có ưu đãi nhằm cân đối ngân sách chi tiêu gia đình. Trong bối cảnh đó, hệ thống bán lẻ, doanh nghiệp “gồng mình” giữ giá, giữ ổn định thị trường.

Người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu

Ghi nhận tại nhiều siêu thị và chợ truyền thống trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh, không khó để bắt gặp hình ảnh người tiêu dùng cân nhắc kỹ lưỡng trước khi mua sắm, ưu tiên các sản phẩm thiết yếu với gia đình. Như bao ngày khác, chị Nguyễn Thanh Kiển, ngụ phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh tất bật đi chợ sớm mua sắm thức ăn cho gia đình. Khác với vài tuần trước, chị Kiển nhận thấy mặt bằng giá cả tại chợ đã biến động tăng lên trông thấy.

“Giá cả đã tăng lên thấy rõ, như bó rau tơi, rau muống này cũng tăng vài nghìn 1 bó, chưa kể thịt, cá, trứng đều không còn giữ được mức giá như khoảng 1 – 2 tuần sau Tết. Với tình hình này chi tiêu của gia đình phải kiểm soát chặt chẽ hơn. Trước mắt tôi cắt giảm một số chi tiêu ăn vặt, chỉ mua sắm những thực phẩm cơ bản nhất cho bữa ăn như rau, thịt, cá…, chủ động nấu cơm 3 bữa tại nhà, mang đồ ăn đến công ty để tiết giảm phần nào chi phí”, chị Kiển chia sẻ.

Xu hướng mua sắm hàng thiết yếu được phản ánh rõ nét trên sức tiêu thụ tại nhiều sạp kinh doanh. Các tiểu thương cho biết, khi giá tăng, người tiêu dùng mua sắm ít lại là xu hướng rất phổ biến. Họ sẽ tập trung chi tiêu cho những thực phẩm thiết yếu, đảm bảo dinh dưỡng nhưng giá cả phải chăng.

“Nếu trước đây người dân mua 10 thì nay họ cắt giảm xuống còn 7,8. Thay vì mua những loại to, đắt tiền thì họ sẽ chú trọng vào một số loại nhỏ hơn, rẻ hơn mà vẫn phù hợp với khẩu vị của cả nhà. Ví dụ ở sạp tôi tôm sú to mấy hôm nay tiêu thụ chững lại rõ rệt, người dân chỉ mua khi nhà có tiệc, việc ăn uống hàng ngày chuyển sang loại tôm có trọng lượng nhỏ hơn, giá cả phải chăng hơn”, một tiểu thương kinh doanh hải sản tại chợ Phước Long, TP. Hồ Chí Minh cho biết.

Làn sóng thắt chặt chi tiêu diễn ra trong bối cảnh thị trường biến động tăng giá bởi áp lực đầu vào. Nhiều tiệm kinh doanh thực phẩm, bán đồ ăn sáng trên đường Phạm Hữu Lầu, TP. Hồ Chí Minh ghi nhận lượng khách sụt giảm đáng kể khi giá dịch vụ tăng lên.

“Nguyên liệu đầu vào tăng, buộc chúng tôi phải bán tăng giá, điều này tác động ngay đến doanh thu của tiệm. Lượng khách ra vào quán giảm xuống cũng khá nhiều, họ sử dụng những dịch vụ cơ bản, hạn chế gọi thêm đồ”, đại diện tiệm phở Quang trên địa bàn phường Tân Mỹ, TP. Hồ Chí Minh cho biết.

Trước đây, chị Nguyễn Thị Toán, phường Tân Thuận TP. Hồ Chí Minh thường mua đồ ăn sáng bên ngoài cho cả gia đình. Thế nhưng việc giá cả biến động, trung bình bữa ăn sáng của gia đình tăng lên 20.000 – 30.000 đồng so với trước đây, buộc chị phải chuyển hướng chi tiêu. Chị ưu tiên những món đồ ăn sáng gọn nhẹ hơn khi không có thời gian, hoặc mua nguyên liệu về nhà chế biến để phù hợp với tình hình tài chính hiện tại.

Nhiều doanh nghiệp bán lẻ cũng lo ngại tình hình thị trường sẽ ảnh hưởng lớn tới sức mua tại các hệ thống siêu thị. Theo ông Phan Minh Tâm, Giám đốc Thu mua hệ thống Wincommerce, khoảng 80% nhà cung cấp đã đề nghị tăng giá khi không thể xoay sở trong tình hình chi phí đầu vào tăng mạnh như hiện nay. Điều này khiến nhà bán lẻ “đứng ngồi không yên” bởi thị trường đang “ảm đạm” sau cao điểm tiêu dùng Tết.

“Chúng tôi chưa có đo lường cụ thể nhưng chắc chắn sức mua ảnh hưởng. Mình đặt ở vị trí người tiêu dùng thì thấy, giá cả tăng quá thì chi tiêu sẽ phải cân đo đong đếm ưu tiên những gì thiết yếu nhất, còn tiền mới nghĩ đến những thứ khác. Chúng tôi đang rất thận trọng trong việc kiểm soát, bình ổn giá cả” ông Tâm chia sẻ.

Siêu thị “gồng mình” giữ giá

Bà Nguyễn Thị Bích Vân, Giám đốc truyền thông Central Retail Việt Nam cho biết, hệ thống GO! buộc phải tăng giá bán với một số mặt hàng như rau củ vì các nhà cung cấp phải tăng giá để bù vào chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, trước phản ứng về sức mua của thị trường, đơn vị phải “gồng mình” giữ giá nhiều mặt hàng hóa thiết yếu khác để giữ chân người tiêu dùng và kích cầu thị trường.

“Việc thị trường biến động gây khó khăn rất nhiều cho chúng tôi và các nhà cung cấp. Trước mắt chúng tôi vẫn triển khai được nhiều chương trình ưu đãi, giá tốt, giữ ổn định giá, nhờ đã chủ động nguồn hàng hóa dự trữ trong kho từ sớm. Hiện chúng tôi vẫn đang trong quá trình đàm phán với các nhà cung cấp để hạn chế những tác động của chi phí đầu vào đến giá cả. Về lâu dài, sẽ có những tính toán phù hợp để đảm bảo quyền lợi cho người tiêu dùng và các nhà cung cấp”, bà Nguyễn Thị Bích Vân chia sẻ.

Tương tự, nhiều hệ thống bán lẻ cho biết, việc tăng giá hiện nay có thể dẫn đến nhiều hệ lụy kéo giảm sức mua, giảm giá trị giỏ hàng hóa của người dân nếu không kiểm soát được mặt bằng giá cả. Trước mắt, nhiều hệ thống bán lẻ vẫn cố gắng duy trì các chương trình bình ổn giá, hỗ trợ cho người tiêu dùng trong chi tiêu, mua sắm các mặt hàng thiết yếu.

“Chúng tôi đề xuất nên chăng mở rộng danh mục hàng hóa bình ổn, ngoài những mặt hàng hiện nay thì nên thêm vào những danh mục hàng hóa thiết yếu khác để người tiêu dùng có cơ hội lựa chọn mua sắm phù hợp. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng kiến nghị Chính phủ xem xét giảm thuế VAT để giảm chi phí cho người tiêu dùng”, đại diện hệ thống AEON Việt Nam chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Nguyên Phương, Phó Giám đốc Sở Công Thương TP. Hồ Chí Minh, chi phí giá thành tăng, dẫn đến áp lực tăng giá cho cả chuỗi cung ứng, từ sản xuất đến siêu thị, gây khó khăn lớn cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, việc tăng giá hiện nay sẽ tác động ngay đến sức mua, ảnh hưởng đến dòng chảy hàng hóa trên thị trường. Ông Phương cho rằng, đây là cơ hội để sàng lọc những doanh nghiệp nhỏ, sức đề kháng kém, đồng thời sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp lớn có dây chuyền sản xuất ổn định, quy mô lớn, có khả năng cung ứng hàng hóa giá thành cạnh tranh cho tiêu dùng.

“Trong áp lực tăng giá hiện nay, chúng tôi khuyến khích các nhà bán lẻ ưu tiên những nhà cung cấp có thể kiểm soát được giá thành, không bị tác động mạnh bởi chi phí đầu vào ngắn hạn. Đồng thời, khuyến khích doanh nghiệp đẩy mạnh thực hiện chương trình bình ổn thị trường, rất có ý nghĩa trong bối cảnh giá cả biến động. Chúng tôi sẽ đồng hành cùng doanh nghiệp, tạo điều kiện tốt nhất cho doanh nghiệp phát huy vai trò bình ổn thị trường trong giai đoạn hiện nay”, ông Nguyễn Nguyên Phương cho biết.

Bộ Công Thương cũng kêu gọi các doanh nghiệp giữ ổn định giá, chia sẻ với người tiêu dùng, cũng là giải pháp để giữ vững doanh thu, kích cầu thị trường, ổn định sản xuất, kinh doanh trong bối cảnh giá nguyên liệu, xăng dầu và chi phí đầu vào gia tăng.