Nguy cơ biến đổi hệ sinh thái tại rừng tràm U Minh Hạ

Hàng trăm ha rừng tràm Vườn quốc gia U Minh Hạ có dấu hiệu suy kiệt nghiêm trọng, nhiều khu vực cây tràm bản địa chết và đổ ngã diện rộng, có nguy cơ chuyển sang hệ sinh thái khác nếu không sớm có giải pháp khắc phục.

Phó Giám đốc Vườn quốc gia U Minh Hạ (tỉnh Cà Mau) Lê Thanh Dũng cho biết, dù chưa có con số thống kê đầy đủ, nhưng hiện tại đã xuất hiện hiện tượng suy giảm rừng nghiêm trọng. Nguyên nhân do một số khu rừng đã có từ rất lâu, tuổi rừng quá thuần thục dẫn đến nhiều cây bị chết và đổ ngã.

Ghi nhận thực tế cho thấy chất lượng cây rừng đặc dụng tại khu bảo tồn nghiêm ngặt của Vườn quốc gia U Minh Hạ đang bị suy kiệt đáng kể. Tình trạng này xảy ra chủ yếu tại những khu vực vùng trũng thấp có thời gian ngập nước kéo dài quá 6 tháng.

Theo ông Lê Thanh Dũng, rừng nghèo và cây chết còn xuất phát từ nguồn nước đỏ U Minh tan từ trong đất than bùn ra. Nước đỏ làm mất ánh sáng quang hợp của cây tràm con, khiến rừng không thể tái sinh tự nhiên. Qua thời gian dài phát triển, dưới chân rừng đã hình thành lớp than bùn dày từ 0,5m đến 1,5m. Vào mùa khô, phần chân rừng này trở nên xốp và thiếu kết dính, khiến nhiều cây tràm lâu năm không thể trụ vững.

Theo diễn thế tự nhiên, hệ sinh thái cây tràm bản địa dần suy thoái và nhường chỗ cho thảm thực vật tự nhiên. Nhiều diện tích rừng tràm mất dần, hình thành nên những "trảng" lớn các loại cỏ, năng, sậy, dớn. Hiện tại, khu vực suy thoái ước tính khoảng 200 đến 300 ha, tập trung tại tiểu khu 1 và tiểu khu 4. Nếu cây tràm không thể tiếp tục phát triển, nơi đây sẽ chuyển sang các hệ sinh thái khác.

Để cứu rừng, lãnh đạo Vườn quốc gia U Minh Hạ sẽ kiến nghị đến các cơ quan chức năng có giải pháp cân bằng lượng nước để cây phát triển trở lại. Hiện đơn vị đang phối hợp với các vụ, viện Trung ương để đánh giá toàn diện hiện trạng suy thoái than bùn và suy thoái rừng.

Vườn quốc gia U Minh Hạ là một trong ba điểm bảo tồn đất ngập nước tại Đồng bằng sông Cửu Long, được UNESCO công nhận là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Mũi Cà Mau. Vườn có đặc trưng là hệ sinh thái rừng tràm thuộc họ sim, hình thành trong điều kiện ngập nước, úng phèn trên đất than bùn. Trong tổng diện tích vùng lõi trên 8.500 ha, có hơn 2.500 ha thuộc Phân khu Bảo tồn hệ sinh thái rừng tràm trên đất than bùn và hơn 5.100 ha thuộc phân khu phục hồi, sử dụng bền vững hệ sinh thái ngập nước. Vì là khu vực rừng nguyên sinh nên hệ sinh thái tại đây được bảo vệ nghiêm ngặt, diễn tiến tự nhiên và nghiêm cấm mọi sự tác động của con người.