Nguy cơ cháy rừng ở mức cực kỳ nguy hiểm, nhiều địa phương tăng cường ứng phó

Đây được xem là thời điểm nắng nóng đỉnh điểm trong năm, với nền nhiệt ban ngày phổ biến từ 36–40 độ C, thậm chí một số nơi ở Bắc Trung Bộ có thể vượt 41 độ C khi chịu ảnh hưởng của gió Lào khô nóng. Độ ẩm không khí giảm sâu, nhiều thời điểm xuống dưới 50%, thậm chí dưới 30%, tạo điều kiện đặc biệt thuận lợi để cháy rừng bùng phát và lan nhanh. Theo nhận định của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, nguy cơ cháy rừng tại nhiều địa phương hiện đang ở cấp V – cấp cực kỳ nguy hiểm, mức cao nhất trong thang cảnh báo.

Tại khu vực Nam Bộ, các hệ sinh thái rừng tràm như U Minh Thượng, U Minh Hạ và nhiều khu rừng đặc dụng tại An Giang, Cà Mau… đang trong tình trạng báo động cao. Đặc điểm lớp than bùn khô dưới tán rừng tràm khiến khi cháy rất khó dập tắt và có thể âm ỉ kéo dài nhiều ngày. Riêng tỉnh Cà Mau hiện có hơn 148.000 ha đất lâm nghiệp; trong đó khoảng 45.804 ha có nguy cơ cháy cao, tập trung chủ yếu tại rừng U Minh Hạ, Vườn chim Bạc Liêu và cụm đảo Hòn Khoai, Hòn Chuối.

Trước tình hình này, ngay từ đầu mùa khô 2025–2026, UBND tỉnh Cà Mau đã ban hành kế hoạch phòng cháy, chữa cháy rừng và thành lập Ban Chỉ huy cấp tỉnh. Theo ông Lê Văn Sử, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, công tác kiểm tra, rà soát phương án phòng cháy được thực hiện thường xuyên nhằm kịp thời điều chỉnh, ứng phó với diễn biến thời tiết. Hiện 100% chủ rừng trên địa bàn, bao gồm các tổ chức, chính quyền cấp xã và hàng nghìn hộ dân, đã xây dựng và ký cam kết thực hiện các phương án phòng cháy chữa cháy rừng. Song song đó, các địa phương cũng đẩy mạnh tuyên truyền đến người dân thông qua nhiều hình thức như họp dân, truyền thông lưu động, báo chí và hệ thống biển cảnh báo.

Ông Tô Hoài Phương, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau cho biết thêm, sẵn sàng lực lượng ứng trực phòng cháy chữa cháy rừng, Cà Mau đã thành lập 75 tổ/đội, với trên 500 lực lượng người thường trực ở các đơn vị trên toàn tỉnh. Các tổ, đội này phân công lực lượng tăng cường tuần tra, kiểm soát rừng, ứng trực xuyên suốt từ đầu tháng 3/2026 đến khi kết thúc mùa khô nên thông tin về phòng, chống cháy rừng luôn được cập nhập, báo cáo hàng ngày. Qua công tác kiểm tra, các lực lượng chức năng cũng đã phát hiện 8 vụ vi phạm quy định về bảo vệ rừng và đã có hình thức xử lý nghiêm để răn đe, không để tái phạm.

Tại Vườn Quốc gia U Minh Hạ, nơi có hơn 8.500 ha rừng, hiện có hàng nghìn hecta đang ở cấp cảnh báo cháy cao. Đơn vị đã triển khai hệ thống camera giám sát nhằm phát hiện sớm nguy cơ cháy, đồng thời tổ chức nhiều lớp tập huấn, diễn tập nâng cao năng lực cho lực lượng tại chỗ. Đặc biệt, tại khu vực đảo Hòn Khoai, nơi đang có hoạt động xây dựng với đông lao động, công tác tập huấn càng được chú trọng nhằm hạn chế rủi ro cháy rừng.

Ở khu vực Bắc Trung Bộ, nơi chịu ảnh hưởng nặng nề của gió Lào, các tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Trị thường xuyên ghi nhận các vụ cháy rừng lớn trong thời gian này. Rừng thông, rừng keo và thảm cỏ khô là những loại dễ bắt lửa và có tốc độ cháy lan rất nhanh. Tại Quảng Trị, lực lượng kiểm lâm đã duy trì ứng trực 24/24 giờ từ đầu tháng 4, đồng thời tăng cường kiểm tra tại các khu vực trọng điểm như rừng ven biển, rừng gần khu dân cư và những nơi từng xảy ra cháy.

UBND tỉnh Quảng Trị yêu cầu các đơn vị xác định phòng cháy chữa cháy rừng là nhiệm vụ cấp bách, thực hiện nghiêm phương châm “phòng là chính” và “4 tại chỗ”. Các chủ rừng được yêu cầu hoàn thiện phương án phòng cháy trước thời hạn, chuẩn bị đầy đủ lực lượng, phương tiện và tăng cường tuần tra nhằm phát hiện sớm, xử lý kịp thời các điểm cháy ngay từ khi mới phát sinh.

Tại các tỉnh miền núi phía Bắc như Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang… nguy cơ cháy rừng cũng gia tăng do thời tiết hanh khô kết hợp với tập quán đốt nương rẫy đầu vụ của người dân. Đặc biệt, Tuyên Quang – địa phương có độ che phủ rừng đứng thứ 3 cả nước đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác phòng cháy rừng do địa hình đồi núi phức tạp, diện tích rừng trồng lớn và thói quen canh tác đốt nương trồng rừng.

Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Tuyên Quang chỉ đạo lực lượng kiểm lâm đẩy mạnh kiểm tra bảo vệ rừng, kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không để xảy ra tình trạng lợi dụng chuyển mục đích sử dụng rừng để phá rừng, khai thác lâm sản trái pháp luật. Đồng thời, chủ động cung cấp thông tin cảnh báo, dự báo cháy rừng để các địa phương và người dân nắm bắt, phòng ngừa hiệu quả.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, 3 tháng đầu năm 2026, công tác quản lý, phòng cháy, chữa cháy rừng được tăng cường, diện tích rừng bị thiệt hại giảm mạnh so với cùng kỳ năm trước. Cụ thể, cả nước đã xảy ra 12 vụ cháy rừng, giảm 82,9% so với cùng kỳ năm trước, với diện tích rừng bị thiệt hại là 0,9 ha, giảm 98,1%.

Trước diễn biến phức tạp của thời tiết và nguy cơ cháy rừng ở mức cao, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm khuyến cáo, người dân và du khách cần tuyệt đối không đốt lửa, không hút thuốc trong và gần rừng vào mùa khô nắng nóng; không đốt nương rẫy hoặc thực bì khi có gió mạnh hoặc khi chưa được cơ quan chức năng cho phép. Khi phát hiện cháy rừng, người dân phải nhanh chóng thông báo cho lực lượng kiểm lâm, cảnh sát phòng cháy chữa cháy và các cơ quan liên quan, đồng thời không tự ý vào rừng khi mức cảnh báo cháy rừng ở cấp IV – V.

Chủ rừng và các đơn vị quản lý cần tăng cường công tác tuần tra, canh gác tại các khu vực trọng điểm, đặc biệt trong những ngày nguy cơ cháy ở cấp IV – V; chủ động phát dọn đường băng cản lửa và làm sạch thực bì khô xung quanh khu dân cư gần rừng; kiểm tra, chuẩn bị đầy đủ phương tiện, dụng cụ chữa cháy để sẵn sàng ứng phó, đồng thời phối hợp chặt chẽ với lực lượng kiểm lâm, công an và quân đội địa phương khi xảy ra tình huống khẩn cấp.