Đánh giá kỹ tác động việc tăng mức phạt vi phạm hành chính, bảo đảm công bằng và khả thi

Thảo luận tại tổ về dự án Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) chiều 26/10, các đại biểu Quốc hội đề nghị đánh giá kỹ tác động của việc tăng mức phạt, phân hóa mức phạt theo tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và lợi ích thu được.

Theo điều 24 dự thảo Luật, mức phạt tiền được quy định từ 50 nghìn đồng đến 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân và từ 100 nghìn đồng đến 3 tỷ đồng đối với tổ chức. Tại các thành phố, mức phạt có thể cao hơn nhưng không quá hai lần mức phạt chung đối với cùng hành vi vi phạm trong một số lĩnh vực như giao thông, đất đai, xây dựng, nhà ở, môi trường, an toàn thực phẩm, phòng cháy, chữa cháy...

Đại biểu Lý Văn Huấn (Tuyên Quang) đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá kỹ tác động của việc tăng mức phạt, bảo đảm tính tương xứng, công bằng và khả thi trong thực tiễn áp dụng. Đồng thời, cần phân hóa rõ mức xử phạt giữa các hành vi có tính chất nguy hiểm cao, gây hậu quả nghiêm trọng hoặc mang lại khoản thu lợi lớn với những vi phạm hành chính thông thường trong cùng lĩnh vực.

Do đó, đại biểu đề nghị tiếp tục rà soát các quy định về hoãn, giảm, miễn và nộp tiền phạt nhiều lần, tạo điều kiện cho người gặp khó khăn nhưng có thiện chí chấp hành, đồng thời không để phát sinh kẽ hở cho các trường hợp cố tình vi phạm.

Đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) cho rằng, cần làm rõ lĩnh vực nào thực sự cần thiết phải tăng mức phạt, đồng thời đánh giá khả năng thi hành trên thực tế.

Từ thực tiễn giám sát việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông, đại biểu chỉ ra nhiều vướng mắc trong việc tạm giữ phương tiện của người dân. Nhiều nơi không có kho bãi bảo quản, khiến phương tiện phải phơi nắng, phơi mưa; tại các khu vực đô thị chật hẹp, việc lưu giữ phương tiện còn tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ, thậm chí đã xảy ra trên thực tế.

Theo đại biểu, dù quy định pháp luật về vấn đề này tương đối đầy đủ, quá trình xử lý phương tiện bị tạm giữ vẫn còn kéo dài. Khi tiền phạt cao hơn giá trị phương tiện, người vi phạm có thể bỏ lại xe, không đến nhận. Trong khi đó, thủ tục thanh lý phương tiện còn phức tạp, từ xác minh nguồn gốc, xác định chủ sở hữu và lịch sử chuyển nhượng, thông báo chờ người đến nhận, phân loại phương tiện để quyết định tiếp tục sử dụng, bán linh kiện hay tiêu hủy. Quá trình này có thể kéo dài từ 6 tháng đến 1 năm, gây áp lực cho cơ quan quản lý, bảo quản phương tiện và phát sinh chi phí tổ chức thực hiện.

Từ thực tế trên, đại biểu Ma Thị Thúy đề nghị các cơ quan chức năng rà soát, sửa đổi quy định để tháo gỡ vướng mắc, giải quyết dứt điểm việc xử lý phương tiện bị tạm giữ, bảo đảm quản lý tài sản của người dân.

Đối với việc nâng mức phạt tối đa, đại biểu đề nghị cần đánh giá tỷ lệ thi hành quyết định xử phạt theo từng lĩnh vực trước khi nâng mức trần; đồng thời, phân hóa mức phạt theo tính chất, mức độ vi phạm, hậu quả và lợi ích thu được, gắn với việc thu hồi lợi bất chính và khắc phục hậu quả.

Cũng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Vũ Văn Tiến (thành phố Hải Phòng) cho rằng, những hành vi cố tình vi phạm, thu lợi bất chính, gây hậu quả nghiêm trọng phải được xử lý nghiêm. Tuy nhiên, mức phạt phải tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm và khả năng thi hành, đặc biệt đối với hộ kinh doanh, doanh nghiệp nhỏ. Nếu người vi phạm không có khả năng nộp phạt, cơ sở kinh doanh phải đóng cửa, người lao động mất việc trong khi hậu quả vi phạm chưa được khắc phục thì cần xem xét liệu mục tiêu cuối cùng của xử phạt đã đạt được hay chưa.

Về quy định cưỡng chế ngừng cung cấp điện, nước, Internet, đại biểu Vũ Văn Tiến chia sẻ với yêu cầu phải có công cụ cưỡng chế đủ mạnh đối với những trường hợp đã bị xử phạt, đình chỉ hoạt động nhưng vẫn cố tình không chấp hành. Tuy nhiên, điện, nước, Internet hiện nay không chỉ phục vụ sinh hoạt mà còn là công cụ lao động, phương tiện bảo đảm sinh kế của người dân. Trường hợp một cơ sở kinh doanh vi phạm nhưng việc ngừng cung cấp điện, nước lại ảnh hưởng đến những hộ dân sử dụng chung hệ thống thì quyền lợi của người không vi phạm sẽ được bảo vệ như thế nào? “Liệu vì một người làm sai có nên để những người không có lỗi cũng phải chịu thiệt?”, đại biểu nêu quan điểm.

Theo đại biểu, dự thảo Luật đã bổ sung nguyên tắc chỉ áp dụng biện pháp này khi không còn biện pháp cưỡng chế khác phù hợp, đồng thời giới hạn phạm vi tác động nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người liên quan. Tuy nhiên, cần tiếp tục đánh giá tác động, làm rõ ngay trong Luật trách nhiệm xác minh hạ tầng dùng chung, các trường hợp cần loại trừ và cơ chế khắc phục, bồi thường thiệt hại khi áp dụng không đúng.