Nhà máy đầu tiên vận hành cả hai công nghệ chiếu xạ cho xuất khẩu trái cây sang Mỹ

Cơ quan Kiểm dịch Động thực vật Hoa Kỳ (APHIS) thuộc Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ vừa chính thức phê duyệt cho Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát (TPI), đặt tại Khu công nghiệp Phú An Thạnh, tỉnh Tây Ninh được đồng thời ứng dụng hai công nghệ chiếu xạ Gamma và X-ray để xử lý kiểm dịch trái cây tươi xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Đây là dấu mốc quan trọng đối với ngành xuất khẩu nông sản Việt Nam, khẳng định năng lực đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật và kiểm dịch nghiêm ngặt của thị trường Mỹ, đồng thời góp phần nâng cao năng lực hạ tầng sau thu hoạch phục vụ xuất khẩu của khu vực phía Nam và cả nước.

Trước đó, Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát đã được APHIS công nhận đủ điều kiện xử lý trái cây xuất khẩu bằng công nghệ chiếu xạ Gamma sử dụng nguồn Cobalt-60. Với quyết định mới, nhà máy được bổ sung thêm công nghệ X-ray, trở thành cơ sở đầu tiên tại Việt Nam được phép vận hành đồng thời cả hai công nghệ chiếu xạ phục vụ xuất khẩu trái cây sang Hoa Kỳ.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, việc vận hành đồng thời Gamma và X-ray giúp doanh nghiệp nâng cao tính linh hoạt trong vận hành, chủ động phân bổ công suất, duy trì hoạt động liên tục trong mùa cao điểm và tăng năng lực phục vụ xuất khẩu.

Đối với nhiều loại trái cây tươi của Việt Nam như xoài, thanh long, bưởi, nhãn, vải, chôm chôm và vú sữa, chiếu xạ là yêu cầu bắt buộc trước khi xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Vì vậy, năng lực xử lý của các cơ sở chiếu xạ đóng vai trò quan trọng trong việc bảo đảm tiến độ giao hàng và khả năng đáp ứng đơn hàng của doanh nghiệp.

Để được APHIS phê duyệt bổ sung công nghệ X-ray, Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát đã trải qua quá trình đánh giá nghiêm ngặt về thiết bị, quy trình vận hành, hệ thống kiểm soát liều chiếu, nhận diện và bảo vệ lô hàng theo chương trình kiểm dịch trước xuất khẩu của Hoa Kỳ.

Ông Vương Hiếu, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Chiếu xạ Toàn Phát, cho biết, việc vận hành đồng thời Gamma và X-ray giúp doanh nghiệp chủ động lựa chọn phương án xử lý phù hợp với từng loại sản phẩm, quy cách đóng gói và kế hoạch sản xuất. Khi một hệ thống bảo trì hoặc nhu cầu xử lý tăng cao, hệ thống còn lại vẫn có thể duy trì hoạt động, hạn chế nguy cơ ùn ứ hàng hóa trong mùa vụ.

Năm 2025, Nhà máy Chiếu xạ Toàn Phát đã xử lý gần 5.670 tấn trái cây xuất khẩu sang Hoa Kỳ bằng công nghệ Gamma. Khi hệ thống X-ray chính thức đi vào vận hành, năng lực xử lý của nhà máy dự kiến tăng gần gấp đôi, mở rộng khả năng tiếp nhận hàng hóa, đặc biệt trong các giai đoạn cao điểm xuất khẩu.

Việc cơ sở chiếu xạ đầu tiên của Việt Nam được APHIS công nhận đồng thời hai công nghệ Gamma và X-ray đã đánh dấu bước phát triển mới của doanh nghiệp, góp phần hoàn thiện chuỗi hạ tầng phục vụ xuất khẩu nông sản. Đây được xem là một mắt xích quan trọng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh của trái cây Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, năm 2025, kim ngạch xuất khẩu rau quả của cả nước đạt hơn 8,5 tỷ USD, mức cao nhất từ trước đến nay. Riêng xuất khẩu sang Hoa Kỳ đạt khoảng 547 triệu USD, tăng hơn 50% so với năm trước. Trong khi đó, số liệu của Ủy ban Thương mại Quốc tế Hoa Kỳ cho thấy Việt Nam mới chiếm khoảng 1,49% tổng kim ngạch nhập khẩu nhóm rau quả và sản phẩm chế biến của nước này. Đây được xem là dư địa lớn để trái cây Việt Nam tiếp tục mở rộng thị phần, đòi hỏi đầu tư mạnh hơn vào hạ tầng sau thu hoạch và năng lực xử lý kiểm dịch.