Nhận diện động lực và thách thức của kinh tế Việt Nam
BNEWS Bên cạnh kết quả tăng trưởng tích cực, nền kinh tế vẫn chịu sức ép từ lạm phát, tỷ giá, nhập siêu, chất lượng tín dụng, nợ xấu và sức khỏe doanh nghiệp.
Ngày 9/7, tại Hà Nội, Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế Việt Nam 6 tháng đầu năm 2026: Thách thức, động lực và triển vọng phát triển” nhằm tạo diễn đàn để các chuyên gia, nhà khoa học, nhà quản lý và nhà hoạch định chính sách trao đổi về những vấn đề nổi bật của kinh tế Việt Nam trong bối cảnh mới.
Phát biểu khai mạc, Tiến sĩ Đặng Xuân Thanh, Phó Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cho biết, năm 2026 là năm đầu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030, có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, việc đánh giá toàn diện tình hình kinh tế 6 tháng đầu năm, nhận diện động lực tăng trưởng, các thách thức và những cân đối lớn của nền kinh tế sẽ góp phần quan trọng cho công tác điều hành thời gian tới.
TS. Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới, báo cáo đề dẫn hội thảo. Ảnh: Thanh Hương - TTXVN
Bên cạnh kết quả tăng trưởng tích cực, nền kinh tế vẫn chịu sức ép từ lạm phát, tỷ giá, nhập siêu, chất lượng tín dụng, nợ xấu và sức khỏe doanh nghiệp. Đáng chú ý, nhập siêu trở lại sau nhiều năm không chỉ tạo áp lực lên tỷ giá và dự trữ ngoại hối mà còn cho thấy sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu, máy móc và linh kiện nhập khẩu. Tăng trưởng cao chỉ có ý nghĩa khi đi cùng ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Vì vậy, hội thảo tập trung phân tích thực chất của tăng trưởng, đánh giá các rủi ro về lạm phát, tỷ giá, ngân sách, hệ thống tài chính - ngân hàng và khu vực doanh nghiệp, qua đó đề xuất các giải pháp điều hành phù hợp.
Báo cáo đề dẫn hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Đình Chúc, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhận định, để đạt mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026-2030 cần bảo đảm đồng thời các cân đối lớn của nền kinh tế, từ xuất nhập khẩu, tiền tệ - tín dụng, thu chi ngân sách đến tiết kiệm - đầu tư và sức khỏe doanh nghiệp. Bài toán đặt ra không chỉ là huy động đủ vốn cho tăng trưởng mà còn phải đa dạng hóa các kênh huy động, giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng thương mại và bảo đảm an toàn tài chính. Dù dư địa tài khóa còn khá lớn nhờ nợ công ở mức thấp, việc bố trí nguồn lực cho các dự án hạ tầng chiến lược vẫn gặp nhiều thách thức khi các nguồn thu truyền thống suy giảm, cơ cấu chi ngân sách còn bất cập. Thặng dư tiết kiệm của nền kinh tế hiện chủ yếu đến từ khu vực đầu tư nước ngoài, trong khi khu vực kinh tế trong nước vẫn thiếu vốn cho đầu tư, tạo áp lực lên mặt bằng lãi suất và hệ thống tài chính. Sức khỏe doanh nghiệp cần được xem là chỉ báo quan trọng phản ánh chất lượng tăng trưởng của nền kinh tế trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều bất định. Để đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% trong năm 2026 và duy trì mức tăng trưởng hai con số giai đoạn 2026-2030, cần tiếp tục cải cách thể chế, phát triển thị trường vốn, nâng cao năng lực nội tại và sử dụng hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước. Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới cho rằng, thương mại tiếp tục là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế trong 6 tháng đầu năm khi xuất khẩu duy trì đà tăng, cơ cấu nhập khẩu chủ yếu là máy móc, thiết bị và nguyên liệu phục vụ sản xuất. Điều này cho thấy hoạt động sản xuất, đầu tư và chuẩn bị đơn hàng xuất khẩu vẫn được duy trì. Tuy nhiên, nhập siêu quay trở lại cũng đặt ra những vấn đề cần được theo dõi. Trước mắt, nhập siêu chưa phải là yếu tố đáng lo ngại do chủ yếu phục vụ sản xuất, nhưng sẽ tạo áp lực lớn hơn lên tỷ giá và dự trữ ngoại hối nếu kéo dài. Quan trọng hơn, quy mô thương mại tăng nhanh nhưng giá trị gia tăng tạo ra trong nước chưa tương xứng, phản ánh sự phụ thuộc lớn vào khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài và nguồn nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu. Do đó, để nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế, cần từng bước tăng năng lực sản xuất trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng tỷ lệ nội địa hóa và thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là giải pháp quan trọng để nâng cao tính tự chủ của nền kinh tế trong bối cảnh thương mại quốc tế còn nhiều biến động.
Quang cảnh hội thảo. Ảnh: Thanh Hương - TTXVN
Theo ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), khu vực doanh nghiệp vẫn cho thấy sức sống khi số doanh nghiệp gia nhập thị trường tiếp tục cao hơn số rút lui. Nhưng hiện nay, xu hướng doanh nghiệp rời thị trường gia tăng phản ánh sức chống chịu của nhiều doanh nghiệp còn hạn chế, nhất là trong bối cảnh thị trường xuất khẩu, chi phí đầu vào và khả năng tiếp cận vốn vẫn còn nhiều khó khăn.
Ông Phạm Ngọc Thạch cho rằng, dư địa hỗ trợ doanh nghiệp hiện nằm nhiều ở chính sách cải cách thể chế. Vì vậy, cần tiếp tục cắt giảm chi phí tuân thủ, đơn giản hóa quy định về thuế, kế toán và hóa đơn điện tử; tháo gỡ vướng mắc trong thực thi pháp luật, tạo thuận lợi cho hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp. Cùng với đó, mở rộng khả năng tiếp cận vốn, phát triển thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh để doanh nghiệp đủ sức thích ứng với những biến động của thị trường. Tại phiên thảo luận, các chuyên gia tập trung phân tích những vấn đề nổi bật của kinh tế Việt Nam trong 6 tháng đầu năm, từ cân đối xuất nhập khẩu, tiền tệ - tín dụng, thu chi ngân sách đến sức khỏe doanh nghiệp và cân đối tiết kiệm - đầu tư. Nhiều ý kiến cho rằng, cùng với việc duy trì đà tăng trưởng, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, phát triển khu vực kinh tế tư nhân, nâng cao năng lực nội tại và khả năng thích ứng của nền kinh tế trước những biến động của môi trường kinh tế quốc tế.
