Nhật Bản: Chi tiêu hộ gia đình giảm bất chấp tiền lương thực tế tăng

Theo báo cáo của Bộ Nội vụ hôm 7/3, chi tiêu hộ gia đình sau khi điều chỉnh theo lạm phát đã giảm 1,8% trong tháng 2/2026 so với cùng kỳ năm ngoái, mức giảm nhanh hơn so với mức giảm 1% của tháng 1/2026. Các nhà kinh tế trước đó dự đoán mức giảm là 0,8%.

Số liệu yếu kém so với cùng kỳ năm ngoái cho thấy những thách thức mà Thủ tướng Sanae Takaichi đang phải đối mặt khi bà cố gắng thúc đẩy nhu cầu nội địa bằng các biện pháp tài chính nhằm giảm thiểu tác động từ giá cả leo thang. Thủ tướng Takaichi đã triển khai các khoản trợ cấp để kiềm chế giá điện nước từ đầu năm. Sau khi xung đột Trung Đông thúc đẩy tăng giá trên thị trường dầu mỏ, chính quyền Thủ tướng Takaichi đã bổ sung thêm các biện pháp để giữ giá xăng ở mức thấp.

Chính phủ đưa ra những biện pháp đó trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng chịu nhiều áp lực. Tăng trưởng giá cả duy trì ở mức cao hơn mục tiêu 2% của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) trong 4 năm, đến năm 2025, đã đẩy giá trị các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm lên cao, khiến người mua sắm phải cắt giảm chi tiêu tùy ý càng nhiều càng tốt. Tiêu dùng nội địa chiếm hơn một nửa Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nền kinh tế Nhật Bản.

“Tiêu dùng thực tế vẫn còn yếu”, ông Yukihiro Morita, nhà kinh tế trưởng tại Viện Nghiên cứu Meiji Yasuda cho biết: “Mặc dù thu nhập thực tế đã tăng lên, nhưng điều đó chưa tác động ngay lập tức đến tiêu dùng”.

Áp lực lạm phát vẫn tiếp diễn. Theo một khảo sát của Teikoku Databank hồi tháng trước, các công ty thực phẩm và đồ uống dự kiến tăng giá gần 2.800 mặt hàng trong tháng này, số lượng cao nhất kể từ tháng 10/2025. Báo cáo cho thấy đa số các công ty cho rằng mức lương cao hơn là nguyên nhân chính.

Trong bối cảnh xung đột ở Trung Đông làm gia tăng nguy cơ lạm phát do nhập khẩu gia tăng, các nhà chức trách vẫn đang đánh giá tác động đối với nền kinh tế.

Ông Morita cho biết: “Tình trạng thiếu hụt naphtha và các nguyên liệu khác có thể làm tăng chi phí sản xuất. Nếu chi phí sản xuất tăng thêm này được chuyển sang người tiêu dùng, dẫn đến giá thực phẩm và các mặt hàng khác tăng cao, thì tiêu dùng có khả năng vẫn trì trệ”.

Báo cáo cho thấy chi tiêu cho giáo dục, giao thông và thông tin liên lạc là nguyên nhân chính dẫn đến sự suy giảm, trong khi chi tiêu cho chăm sóc sức khỏe lại tăng lên.

Tuy nhiên, báo cáo vẫn có một điểm sáng. Mặc dù chi tiêu giảm so với cùng kỳ năm ngoái, nhưng nếu điều chỉnh, tổng chi tiêu trong tháng 2/2026 đã tăng 1,5% so với tháng 1/2026. Điều này diễn ra sau khi chỉ số niềm tin người tiêu dùng tăng lên mức cao nhất trong gần 7 năm vào tháng 2.

Trước quyết định chính sách tiếp theo vào ngày 28/4, BoJ đang cố gắng đánh giá tác động của cuộc xung đột. Một câu hỏi then chốt là liệu tác động chủ yếu sẽ là làm gia tăng xu hướng giá cả hay làm suy giảm đầu tư và tiêu dùng.

Một yếu tố quan trọng là xu hướng tiền lương, nhìn chung vẫn khá ổn định ngay cả khi các công ty phải đối mặt với những bất ổn toàn cầu ngày càng gia tăng. Liên đoàn công đoàn lớn nhất Rengo tuần trước thông báo công nhân của họ đã đạt được mức tăng lương 5,09% tính đến đầu tháng 4/2026, không chênh lệch nhiều so với cùng kỳ năm ngoái, khi kết quả đàm phán tiền lương đạt mức cao nhất trong hơn ba thập kỷ.