Nhật Bản thận trọng về khả năng tăng lãi suất giữa rủi ro lạm phát

Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BoJ) tiếp tục tránh làm dấy lên kỳ vọng của thị trường về khả năng tăng lãi suất trong tháng này, thông qua việc phát đi những tín hiệu hết sức thận trọng từ hai báo cáo kinh tế khu vực hàng quý công bố hôm nay.

Giới quan sát nhận định động thái này cho thấy BoJ không muốn tự "trói buộc" mình vào các cam kết trước khi diễn ra cuộc họp quyết định chính sách tiếp theo vào ngày 28/4 tới. Dữ liệu từ thị trường hoán đổi qua đêm ngày 6/4 cho thấy các nhà giao dịch đang đặt cược khoảng 66% khả năng BoJ sẽ tăng lãi suất ngay trong tháng này. Nguyên nhân chủ yếu là do xung đột tại Iran có nguy cơ đẩy rủi ro lạm phát gia tăng ở một quốc gia khan hiếm tài nguyên như Nhật Bản.

Trong Báo cáo Sakura công bố cùng ngày, BoJ giữ nguyên đánh giá đối với cả 9 nền kinh tế khu vực, nhận định các địa phương này đang phục hồi hoặc tiếp đà tăng trưởng. Tuy nhiên, ngân hàng trung ương cũng cảnh báo các khu vực đang ngày càng thận trọng trước những hệ lụy từ cuộc xung đột tại Trung Đông. Bản tóm tắt ý kiến của các giám đốc chi nhánh do BoJ phát hành nêu rõ: “Trong bối cảnh bất ổn gia tăng, nhiều doanh nghiệp lo ngại giá cả leo thang, đặc biệt là giá năng lượng, sẽ tác động tiêu cực đến lợi nhuận và nhu cầu tiêu dùng tư nhân”.

Là quốc gia nhập khẩu gần như toàn bộ dầu mỏ từ Trung Đông, Nhật Bản nằm trong nhóm các nền kinh tế dễ tổn thương nhất trước biến động thị trường xuất phát từ khu vực này. Dù giá dầu đã ổn định trở lại trong ngày 6/4 nhờ các báo cáo về nỗ lực thúc đẩy lệnh ngừng bắn, mức giá hiện tại vẫn cao hơn khoảng 70% so với thời điểm trước khi nổ ra giao tranh.

Đề cập đến vấn đề giá cả, báo cáo của BoJ cho biết nhiều doanh nghiệp đang tiếp tục đẩy phần chi phí gia tăng như nhân công và logistics sang giá bán. Đáng chú ý, các công ty trong ngành vật liệu chia sẻ họ đang cân nhắc hoặc đã lên kế hoạch tiếp tục tăng giá do đồng yen mất giá và giá dầu tăng vọt. Dù vậy, thị trường cũng ghi nhận nỗ lực của nhiều doanh nghiệp nhằm đối phó với tình trạng "mệt mỏi vì lạm phát" của người tiêu dùng bằng cách hạn chế biên độ tăng giá và tăng cường cung cấp các sản phẩm giá rẻ.

Về thị trường lao động, xu hướng tiền lương đang diễn biến đúng với kỳ vọng của BoJ, ít nhất là cho đến trước khi xung đột Trung Đông leo thang. Thống đốc BoJ Kazuo Ueda từng nhiều lần nhấn mạnh việc tăng lương diện rộng nhằm duy trì lạm phát bền vững là điều kiện tiên quyết để BoJ tiếp tục nâng chi phí đi vay. Hiện nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các khu vực đang lên kế hoạch tăng lương cho năm tài chính 2026 ở mức tương đương năm tài chính 2025, đợt đàm phán mang lại mức tăng lương cao nhất trong hơn 30 năm qua, nhằm thu hút và giữ chân người lao động.

Tình hình hiện tại làm dấy lên nguy cơ lạm phát bùng phát trở lại tại Nhật Bản, sau khi đã duy trì trên mức mục tiêu 2% của BoJ trong 4 năm liên tiếp tính đến hết năm 2025. Với việc các doanh nghiệp ngày càng chủ động chuyển chi phí đầu vào sang người tiêu dùng, BoJ cam kết sẽ theo dõi chặt chẽ mọi rủi ro biến động của lạm phát.

Trên thị trường tiền tệ, đồng yen giao dịch tương đối ổn định sau khi báo cáo được công bố, dao động quanh ngưỡng quan trọng 160 yen đổi 1 USD, sát với mức mà nhà chức trách Nhật Bản từng can thiệp để hỗ trợ nội tệ vào năm 2024.

Sau khi kết thúc cuộc tham vấn chính sách ngày 3/4, Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã kêu gọi BoJ tiếp tục tăng lãi suất, dù xung đột ở Trung Đông gây ra "những rủi ro mới đáng kể" đối với triển vọng kinh tế của nước này.

Tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản dự báo sẽ chậm lại, một phần do xung đột, nhưng tăng trưởng lương được cho là sẽ hỗ trợ tiêu dùng. Rủi ro đối với triển vọng và lạm phát nhìn chung được cân bằng, với lạm phát dự kiến sẽ quay về mức mục tiêu 2% của BoJ vào năm 2027. Ban giám đốc IMF đã đánh giá cao khả năng phục hồi kinh tế mạnh mẽ của Nhật Bản trước các cú sốc toàn cầu và nhất trí rằng BoJ đang rút bớt các biện pháp hỗ trợ tiền tệ một cách phù hợp. Họ nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tỷ giá hối đoái linh hoạt như một biện pháp giảm thiểu rủi ro đáng tin cậy.

BoJ đã dừng gói kích thích kinh tế khổng lồ vào năm 2024 và tăng lãi suất nhiều lần với quan điểm cho rằng Nhật Bản có thể đạt được mục tiêu lạm phát 2% một cách bền vững. Ngân hàng này đã nhấn mạnh đến việc sẵn sàng tiếp tục tăng lãi suất, với kỳ vọng lạm phát cơ bản sẽ quay về mục tiêu 2% vào khoảng từ nửa cuối tài khoá 2026 (kết thúc cuối tháng 3/2027) đến tài khoá 2027.

Chỉ số lạm phát lõi của Nhật Bản đã giảm tốc mạnh hơn dự báo trong tháng 2/2026 và rơi xuống mức thấp nhất trong gần 4 năm qua. Tuy nhiên, giới phân tích cảnh báo đà giảm này có thể chỉ là tạm thời do giá dầu thế giới đang tăng vọt.

Theo dữ liệu công bố ngày 24/3 của Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) lõi (không bao gồm giá thực phẩm tươi sống dễ biến động) trong tháng 2/2026 chỉ tăng 1,6% so với cùng kỳ năm trước, mức tăng thấp nhất kể từ tháng 3/2022. Con số trên thấp hơn cả mức dự báo 1,7% của các chuyên gia kinh tế, đánh dấu sự sụt giảm đáng kể so với mức tăng 2,0% của tháng 1/2026.  Đáng chú ý, đây cũng là lần đầu tiên chỉ số này rơi xuống dưới mức mục tiêu 2% của Ngân hàng trung ương Nhật Bản (BOJ) kể từ năm 2022.

Lạm phát tổng thể của Nhật Bản, tính đến mọi mặt hàng, cũng giảm xuống mức thấp nhất kể từ tháng 3/2022 là 1,3%.

Nguyên nhân chính dẫn đến sự hạ nhiệt này là chi phí năng lượng giảm sâu 9,1%. Các chuyên gia kinh tế đã dự báo sự sụt giảm này từ trước, sau khi Thủ tướng Sanae Takaichi quyết định khôi phục chương trình trợ giá điện nước trong ba tháng bắt đầu từ tháng 1/2026. Bên cạnh đó, để đối phó với tình trạng giá xăng leo thang lên mức kỷ lục 190,8 yen (khoảng 1,2 USD) mỗi lít, Chính phủ Nhật Bản tuần trước cũng đã tái áp dụng trợ cấp xăng dầu nhằm giữ giá bán lẻ ở mức trần 170 yen/lít./.