Nhật Bản: Dư thừa nguồn cung khiến giá gạo giảm mạnh xuống dưới giá thành sản xuất

Tổ chức nông nghiệp đại diện cho vùng trồng lúa lớn nhất Nhật Bản sẽ trả ít hơn khoảng 40% cho vụ thu hoạch lúa năm nay so với năm ngoái trong bối cảnh sản lượng dư thừa kỷ lục - đưa giá bán xuống dưới chi phí sản xuất.

Ngày 18/8, chi nhánh tại tỉnh Niigata của Tập đoàn Hợp tác xã Nông nghiệp Nhật Bản (JA) đã ấn định mức thanh toán tạm ứng ước tính cho các trang trại thành viên là 18.500 yen (116 USD) cho 60 kg gạo lứt Koshihikari. Mức này thấp hơn chi phí sản xuất là 20.535 yen do do một tổ chức trong ngành xác định.

Lý do chính dẫn đến sự sụt giảm đột ngột so với mức giá tăng vọt năm ngoái là tình trạng dư cung, và tình trạng này có thể còn tồi tệ hơn.

Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản, lượng tồn kho gạo của khu vực tư nhân đã đạt mức cao kỷ lục 2,43 triệu tấn vào cuối tháng 6/2026, tăng 57% so với cùng kỳ năm ngoái và cao hơn nhiều so với mức bình thường từ 1,8 triệu tấn đến 2 triệu tấn.

Cú sốc giá gạo do thiếu hụt nguồn cung năm ngoái đã khiến người tiêu dùng quay lưng lại với mặt hàng này, và phần lớn sản lượng thu hoạch năm 2025 bị ứ đọng trên thị trường. Lượng gạo dư thừa 590.000 tấn giải phóng từ kho dự trữ của Chính phủ thời điểm đó đã góp phần làm tăng thêm lượng gạo tồn kho.

Bất chấp sự mất cân bằng cung cầu, nông dân vẫn rất muốn tăng sản lượng. Sản lượng lúa gạo dự kiến đạt 7,32 triệu tấn trong năm nay, cao hơn mức nhu cầu tối đa dự báo của Bộ Nông nghiệp là 7,11 triệu tấn.

Tại tỉnh Niigata, với mùa thu hoạch tính đến giữa tháng 8, một số nông dân dự đoán sẽ có một vụ mùa bội thu. Theo ước tính của Bộ Nông nghiệp, cùng với lượng tồn kho vốn đã cao, vụ mùa bội thu năm nay có thể khiến lượng tồn kho tư nhân tăng lên tới 2,81 triệu tấn vào cuối tháng 6/2027. Đây là yếu tố khiến giá thu mua của JA tiếp tục giảm.

Chi nhánh Niigata của JA cho biết hôm 18/8: “Trong bối cảnh cán cân cung cầu nới lỏng chưa từng có, sự bất ổn về tương lai đã gia tăng, thể hiện qua việc thiếu các hợp đồng đặt trước với người mua”.

Mức thanh toán tạm ứng ước tính năm nay cho vụ lúa sớm ở các vùng Kyushu và Shikoku đã giảm, đây là một chỉ báo quan trọng. Các tỉnh Kagoshima và Miyazaki ghi nhận mức giảm lần lượt khoảng 20% và 40%.

Việc giá gạo giảm 40% xuống dưới giá thành sản xuất tại Niigata, vùng sản xuất gạo hàng đầu Nhật Bản, dự kiến sẽ có tác động đáng kể, khiến cho việc giảm mạnh hơn nữa có thể xảy ra ở các khu vực như vùng Đông Bắc - Tohoku.

Trong khi đó, xung đột ở Trung Đông đã đẩy giá phân bón và các vật liệu khác lên cao. Điều kiện khó khăn hơn có thể khiến nhiều nông dân phải rời bỏ ngành này.

Việc JA giảm số tiền thanh toán ước tính trực tiếp dẫn đến giá cả thấp hơn trên các kệ hàng. Một số nhà quan sát dự đoán một bao gạo Koshihikari 5 kg thu hoạch tại Niigata năm nay sẽ có giá khoảng 3.000 yên.

Mức giá này sẽ giảm gần 2.000 yêe so với mức của mùa Thu năm ngoái, một diễn biến mà người tiêu dùng đang chịu ảnh hưởng bởi lạm phát sẽ hoan nghênh.

Tuy nhiên, do nhu cầu tiêu thụ giảm, các doanh nghiệp sẽ bán gạo mới trong khi vẫn còn tồn kho lượng lớn gạo vụ năm ngoái. Giá gạo năm 2026 giảm sẽ càng kéo giá gạo vụ cũ xuống thấp hơn.