Nhiều chính sách kinh tế quan trọng có hiệu lực từ tháng 4/2026

* Thúc đẩy khai thác tài sản trí tuệ cho tăng trưởng kinh tế

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ (Luật số 131/2025/QH15), được Quốc hội ban hành ngày 10/12/2025, tập trung hoàn thiện khung pháp lý về bảo hộ, quản lý và khai thác quyền sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ 1/4/2026. 

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật Trí tuệ nhân tạo, ngày 10/12/2025. Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Điểm đáng chú ý, luật mới nhấn mạnh việc khai thác tài sản trí tuệ như một nguồn lực kinh tế quan trọng. Quyền sở hữu trí tuệ được khuyến khích tham gia vào các hoạt động thương mại, đầu tư như góp vốn, thế chấp vay vốn, chuyển nhượng hoặc cấp phép sử dụng, qua đó gia tăng giá trị cho doanh nghiệp. 

Cùng với đó, các chính sách ưu đãi về tài chính, thuế, tín dụng được bổ sung nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Việc phát triển hệ sinh thái sở hữu trí tuệ đồng bộ, cùng các tổ chức trung gian hỗ trợ, được kỳ vọng tạo cầu nối hiệu quả giữa nhà nước, doanh nghiệp và giới khoa học. 

Luật cũng mở rộng cơ chế khai thác dữ liệu phục vụ phát triển trí tuệ nhân tạo, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý sở hữu trí tuệ, góp phần nâng cao tính minh bạch và giảm chi phí giao dịch. 

Những quy định mới được kỳ vọng tạo động lực cho nền kinh tế tri thức, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản vô hình trong bối cảnh hội nhập sâu rộng. 

* Đẩy mạnh chuyển giao công nghệ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế 

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chuyển giao công nghệ (Luật số 115/2025/QH15), được Quốc hội ban hành ngày 10/12/2025, quy định về hoạt động chuyển giao, thương mại hóa công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. 

Dây chuyền sản xuất xe ô tô ở nhà máy Hyundai Thành Công được chuyển giao từ Tập đoàn Hyundai Hàn Quốc. Toàn bộ công đoạn hàn sẽ được lập trình trực tiếp từ trước mang lại độ chính xác tuyệt đối cho từng điểm hàn. Ảnh minh họa: Văn Xuyên/BNEWS/TTXVN

Luật mới nhấn mạnh vai trò của chuyển giao công nghệ trong phát triển kinh tế, đặc biệt ưu tiên công nghệ cao, công nghệ chiến lược, công nghệ xanh và thân thiện môi trường. Đây là nền tảng để nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Đáng chú ý, quy định cho phép góp vốn bằng công nghệ, đồng thời khuyến khích thương mại hóa kết quả nghiên cứu nhằm tạo giá trị gia tăng. Các chính sách ưu đãi về đầu tư, thuế, đất đai, tín dụng cũng được mở rộng đối với dự án có yếu tố chuyển giao công nghệ, nhất là từ khu vực FDI sang doanh nghiệp trong nước.

Bên cạnh đó, Nhà nước tăng cường đầu tư hạ tầng khoa học – công nghệ, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và các tổ chức trung gian, hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận, làm chủ công nghệ. 

Việc hoàn thiện khung pháp lý được kỳ vọng thúc đẩy dòng chảy công nghệ, nâng cao hiệu quả khai thác tri thức, góp phần chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng bền vững. 

* Chuẩn hóa khai thác dữ liệu vi phạm hành chính 

Chính phủ ban hành Nghị định số 61/2026/NĐ-CP quy định quy trình thu thập, sử dụng dữ liệu từ phương tiện, thiết bị kỹ thuật do cá nhân, tổ chức cung cấp để phát hiện vi phạm hành chính, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. 

Nghị định cho phép tiếp nhận dữ liệu qua nhiều kênh như trực tiếp, thư điện tử, cổng thông tin điện tử, ứng dụng di động (trong đó có VNeID), dịch vụ bưu chính hoặc kết nối qua nền tảng số. Việc đa dạng hóa nguồn dữ liệu góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, giảm chi phí quản lý và tăng tính chủ động trong phát hiện vi phạm. 

Đáng chú ý, cá nhân, tổ chức cung cấp dữ liệu được bảo đảm quyền bảo mật thông tin và có thể yêu cầu thông báo kết quả xử lý. Đồng thời, phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu đã cung cấp.

Quy định thời hạn xác minh tối đa 30 ngày, trường hợp phức tạp không quá 60 ngày, giúp rút ngắn quy trình xử lý, nâng cao hiệu lực thực thi pháp luật. 

Việc chuẩn hóa cơ chế tiếp nhận và khai thác dữ liệu được kỳ vọng thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị và tiết kiệm nguồn lực xã hội.

* Đẩy sớm công bố số liệu kinh tế vĩ mô 

Chính phủ ban hành Nghị định số 13/2026/NĐ-CP ngày 13/1/2026 sửa đổi, bổ sung quy định về phổ biến thông tin thống kê, nhằm rút ngắn thời gian công bố các chỉ tiêu kinh tế quan trọng, có hiệu lực từ ngày 10/4/2026. 

Theo quy định mới, hàng loạt chỉ tiêu như chỉ số giá tiêu dùng (CPI), tỷ lệ thất nghiệp, tỷ lệ lao động qua đào tạo và các báo cáo kinh tế - xã hội định kỳ sẽ được công bố sớm hơn, chuyển từ ngày 6 xuống ngày 3 của kỳ kế tiếp. Đáng chú ý, số liệu tổng sản phẩm trong nước (GDP) được công bố từ ngày mùng 6 xuống mùng 3, trong khi số liệu GRDP được đẩy lên ngày 29 của tháng trước. 

Việc rút ngắn thời gian công bố dữ liệu giúp nâng cao tính kịp thời, minh bạch của thông tin thống kê, hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư đưa ra quyết định nhanh chóng, chính xác hơn. 

Động thái này được kỳ vọng cải thiện chất lượng điều hành kinh tế vĩ mô, tăng khả năng phản ứng chính sách trước biến động thị trường, đồng thời góp phần nâng cao uy tín của hệ thống thống kê quốc gia trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng. 

* Bắt buộc xác thực tên thật tài khoản ngân hàng 

Thông tư số 30/2025/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sửa đổi, bổ sung quy định về cung ứng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt, chính thức yêu cầu sử dụng tên thật đối với tài khoản ngân hàng, có hiệu lực từ ngày 1/4/2026. 

Theo quy định mới, các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán phải kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ tính hợp pháp của lệnh thanh toán, trong đó thông tin số tài khoản và tên tài khoản phải trùng khớp với tên thật trên Căn cước công dân hoặc thẻ Căn cước của khách hàng khi đăng ký và sử dụng tài khoản. 

Đồng thời, thông tin này phải được hiển thị đầy đủ trên chứng từ thanh toán nhằm đảm bảo tính minh bạch và khả năng truy vết giao dịch.

Quy định được kỳ vọng góp phần siết chặt quản lý hoạt động thanh toán không dùng tiền mặt, hạn chế tình trạng gian lận, mạo danh tài khoản, qua đó nâng cao mức độ an toàn của hệ thống tài chính – ngân hàng và củng cố niềm tin của người dùng trong các giao dịch điện tử...