Nhiều giải pháp khắc phục ô nhiễm không khí ở Thủ đô Hà Nội

Hà Nội đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ nhất trong nhiều thập niên trở lại đây. Những tuyến đường vành đai liên tục mở rộng, hàng loạt khu đô thị mới mọc lên...đang dần hướng tới một thủ đô xanh, thông minh, hiện đại. Tuy nhiên, phía sau bức tranh phát triển ấy là một thực tế không thể phủ nhận: chất lượng không khí của Hà Nội vẫn là nỗi lo thường trực đối với hàng triệu người dân. Ô nhiễm không khí đang đặt ra những thách thức đối với sức khỏe cộng đồng và phát triển kinh tế - xã hội. Điều này đồi hỏi cần có những giải pháp hiệu quả, đủ mạnh để dần mang lại bầu không khí trong lành cho Thủ đô.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chất lượng không khí tại Hà Nội từ đầu năm 2026 đến nay đã ghi nhận những chuyển biến tích cực với tỷ lệ số ngày đạt mức tốt và trung bình đạt 73,28%. Tuy nhiên, diễn biến ô nhiễm vẫn rất phức tạp và chưa thực sự ổn định do tác động đan xen của các yếu tố khí tượng bất lợi và nhiều nguồn phát thải khác nhau. Trong đó, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình đạt mức 40,95 µg/m3, chịu ảnh hưởng chủ yếu từ bụi thứ cấp (27%), giao thông vận tải (23%), xây dựng và bụi đường (20%), đốt mở (12%), và công nghiệp (10%).

Để cải thiện tình trạng ô nhiễm không khí hiện nay ở các khu vực ô nhiễm trên cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên, cần sự nỗ lực lớn của cả hệ thống chính trị, sự hưởng ứng của doanh nghiệp và toàn thể người dân; đồng thời phải có nguồn lực đủ mạnh cùng cơ chế phối hợp liên ngành đồng bộ. Ngoài ra cần quan tâm, đề xuất các giải pháp mang tính tổng thể về công nghệ, kỹ thuật, chính sách cho Hà Nội; đồng thời chủ động học hỏi kinh nghiệm quốc tế...

Tiến sĩ Hoàng Dương Tùng, Chủ tịch Mạng lưới Không khí sạch Việt Nam cho biết, ô nhiễm không khí ở Hà Nội là bài toán tổng hợp, không có một giải pháp đơn lẻ nào có thể giải quyết triệt để. Muốn cải thiện chất lượng không khí phải đồng thời kiểm soát phát thải từ giao thông, xây dựng, công nghiệp và các nguồn phát thải khác, kết hợp với phát triển giao thông công cộng và quy hoạch đô thị xanh. Cần chuyển từ xử lý ô nhiễm theo thời điểm sang kiểm soát nguồn phát thải ngay từ đầu.

Theo các chuyên gia, giao thông, cần giảm dần phương tiện phát thải cao, mở rộng xe buýt điện, metro và triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm nhằm hạn chế phương tiện gây ô nhiễm.

Cùng với đó, thành phố cần siết chặt kiểm soát bụi xây dựng thông qua che chắn công trình, phun nước giảm bụi, rửa bánh xe và giám sát bằng camera, dữ liệu trực tuyến để xử lý nghiêm các vi phạm. Đối với khu công nghiệp và logistics, việc kiểm soát phải bao phủ toàn bộ chuỗi phát thải từ nhà máy, kho bãi, xe container, xe đầu kéo đến hoạt động vận chuyển hàng hóa.

Về lâu dài, Hà Nội được định hướng mở rộng hành lang xanh, hồ điều hòa và vùng đệm sinh thái để giảm hiệu ứng đảo nhiệt và tăng khả năng lưu thông không khí. Đồng thời, thành phố đang xây dựng hệ thống kiểm kê phát thải, bản đồ phát thải và mở rộng mạng lưới quan trắc, tích hợp dữ liệu khí tượng, giao thông và môi trường nhằm quản lý chất lượng không khí bằng dữ liệu và cảnh báo sớm đến từng xã, phường.

Đối với Hà Nội, một trong những giải pháp đang được thành phố triển khai là Vùng phát thải thấp. Từ ngày 1/7/2026, Thành phố đã thí điểm Vùng phát thải thấp tại khu vực Hoàn Kiếm trong Vành đai 1. Trong giai đoạn đầu, trọng tâm là tuyên truyền, hướng dẫn, hoàn thiện tổ chức giao thông, hạ tầng, hệ thống giám sát và các chính sách hỗ trợ để người dân, doanh nghiệp từng bước thích ứng.

Hiện thành phố có 220 bãi, điểm trông giữ phương tiện; 171 trạm, điểm xe đạp, xe điện công cộng với khoảng 1.820 phương tiện. Hạ tầng sạc, đổi pin và hệ thống camera phục vụ quản lý Vùng phát thải thấp cũng đang tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện.

Từ ngày 1/7/2026, các tuyến xe buýt hoạt động trong khu vực Vùng phát thải thấp Hà Nội đã được bố trí phương tiện xanh. Chính sách miễn vé trên một số tuyến buýt trong phạm vi Vành đai 1 cũng được triển khai nhằm khuyến khích người dân sử dụng phương tiện công cộng, giảm nguy cơ ô nhiễm.

Ngoài ra, Hà Nội cũng đang triển khai 15 trạm quan trắc môi trường không khí tự động, đồng thời phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường bổ sung thiết bị cảm biến. Thành phố cũng đang nghiên cứu, thử nghiệm hệ thống HanoiAir và mô hình dự báo PM2.5 nhiều ngày để nâng khả năng cảnh báo sớm.

Kiểm soát ô nhiễm không khí tại Hà Nội là bài toán khó, đòi hỏi sự kiên trì và quyết tâm chính trị cao. Tuy nhiên, với khung chính sách ngày càng hoàn thiện, sự vào cuộc của các cấp, ngành và tiếng nói ngày càng rõ ràng của giới chuyên gia, Thủ đô đang đứng trước cơ hội tạo chuyển biến thực chất.