Nhiều khó khăn sau chuyển giao trạm y tế về cơ sở​

Sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy và chuyển giao các trạm y tế về UBND cấp xã, phường quản lý từ ngày 1/1/2026, hệ thống y tế cơ sở tại Đắk Lắk bước đầu duy trì ổn định hoạt động, bảo đảm công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân. Tuy nhiên, quá trình chuyển giao cũng bộc lộ nhiều khó khăn về nhân lực, cơ sở vật chất và cơ chế vận hành, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ để tuyến y tế cơ sở thực sự phát huy hiệu quả.

Thiếu nhân lực, cơ sở vật chất xuống cấp

Tại Trạm Y tế phường Buôn Ma Thuột, sau sáp nhập từ 5 trạm y tế cũ, đơn vị hiện quản lý địa bàn 89 tổ dân phố, thôn, buôn với gần 170.000 dân. Trạm có 62 viên chức, người lao động, gồm 6 bác sĩ cùng đội ngũ y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh, dược sĩ và cộng tác viên y tế cơ sở. Sau gần một năm thực hiện mô hình mới, các hoạt động chuyên môn như phòng chống dịch bệnh, tiêm chủng mở rộng, quản lý bệnh không lây nhiễm, an toàn thực phẩm, công tác dân số, trẻ em… vẫn được duy trì liên tục, không để gián đoạn.

Tuy nhiên, theo ông Trương Tiến Phát, Giám đốc Trạm Y tế phường Buôn Ma Thuột, khó khăn lớn nhất hiện nay là thiếu kinh phí, cơ sở vật chất xuống cấp và thiếu trang thiết bị. Trụ sở chính chưa đáp ứng yêu cầu chuyên môn; hệ thống xử lý nước thải y tế, phòng cháy chữa cháy chưa đảm bảo nên đơn vị chưa thể hoàn thiện thủ tục cấp giấy phép hoạt động. Nhiều trang thiết bị công nghệ thông tin thiếu, cũ, không đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong ngành y tế. Công tác khám chữa bệnh cũng gặp khó khăn vì người dân thường lựa chọn lên tuyến trên do địa bàn gần bệnh viện. Trong khi đó, đơn vị còn thiếu nhân lực chuyên môn cận lâm sàng... Để hoạt động mang tính hiệu quả đáp ứng nhu cầu cho người dân trên địa bàn, Trạm Y tế phường Buôn Ma Thuột đề xuất, UBND phường sớm bố trí kinh phí để hoạt động chuyên môn; nâng cấp cải tạo cơ sở vật chất; đầu tư trang thiết bị kỹ thuật mới như siêu âm, điện tim, máy phục vụ công tác y học cổ truyền, chăm sóc sức khỏe sinh sản.

Trạm Y tế xã Ea Na được thành lập trên cơ sở sắp xếp 3 trạm y tế cũ, hiện có 23 viên chức, người lao động (3 bác sĩ, 4 y sĩ, 10 điều dưỡng, 4 dược sĩ...) với cơ cấu chuyên môn tương đối đầy đủ. Sau khi chuyển giao về địa phương quản lý, dù có lợi thế gần dân, thuận tiện trong việc chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân song vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Bác sỹ Nguyễn Thị Sim, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Ea Na cho biết, cơ sở vật chất xuống cấp, trang thiết bị y tế thiếu và lạc hậu, nhất là các thiết bị cận lâm sàng như máy X-quang, siêu âm... Bên cạnh đó, áp lực về nhân lực cũng là bài toán nan giải. Với 23 biên chế trong khi địa bàn quản lý rộng, khối lượng công việc lớn, đội ngũ cán bộ y tế phải kiêm nhiệm nhiều việc, phần nào ảnh hưởng đến hiệu quả chuyên môn và chất lượng phục vụ. "Trạm mong muốn, được đầu tư cơ sở vật chất đầy đủ theo quy hoạch và bổ sung nhân lực phù hợp với vị trí việc làm nhằm nâng cao chất lượng phục vụ người dân", bà Sim cho biết.

Theo Sở Y tế Đắk Lắk, sau sắp xếp đơn vị hành chính, toàn tỉnh hiện có 102 trạm y tế xã, phường phục vụ hơn 3,3 triệu dân. Dù 100% trạm đã được thành lập và duy trì hoạt động, nhưng áp lực về nhân lực đang rất lớn. Toàn tỉnh hiện có 257 bác sĩ tại tuyến y tế cơ sở, trung bình 2,5 bác sĩ/trạm; vẫn còn 2 trạm y tế chưa có bác sĩ, nhiều nơi chỉ có 1-2 bác sĩ nên khó đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng. Ngoài ra, gần 40% trạm y tế chưa hoàn thiện quy định chức năng, nhiệm vụ; nhiều đơn vị chưa được cấp lại giấy phép hoạt động sau chuyển giao. Cơ sở vật chất, trang thiết bị tại nhiều trạm cũng chưa được đầu tư đồng bộ, nhiều nơi xuống cấp nghiêm trọng.

Cần giải pháp đồng bộ

Theo ông Hoàng Hải Phúc, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp dịch vụ y tế đến gần dân hơn, song cũng phát sinh không ít bất cập trong giai đoạn đầu. Trước đây, Trung tâm Y tế cấp huyện trực tiếp điều hành tuyến xã nên có nguồn kinh phí, phương tiện, hóa chất phục vụ công tác phòng chống dịch. Sau chuyển giao, Trung tâm chỉ còn quản lý chuyên môn, trong khi nhiều trạm y tế xã, phường còn thiếu nhân lực, trang thiết bị và kinh phí hoạt động. Nhiều trạm y tế thiếu máy móc, cơ sở vật chất, phương tiện xử lý dịch bệnh tại chỗ... do đó, rất khó khăn. Để khắc phục tình trạng trên, thời gian tới, cần có giải pháp căn cơ, sự quyết liệt từ UBND tỉnh, Sở Y tế, UBND xã, phường. "Hiện, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh đã tham mưu Sở Y tế yêu cầu các trạm y tế xã, phường xây dựng định mức danh mục kỹ thuật về trang thiết bị (máy phun, hóa chất...) để khi có dịch tại cơ sở, các trạm sẽ đáp ứng ngay công tác xử lý dịch ban đầu từ sớm, từ xa", ông Phúc nói.

Giám đốc Sở Y tế Đắk Lắk Nay Phi La cho biết, ngành đang triển khai nhiều giải pháp nhằm ổn định hoạt động tuyến cơ sở, trong đó tăng cường luân phiên bác sĩ từ các bệnh viện công và tư về hỗ trợ khám chữa bệnh tại các trạm y tế xã; đẩy mạnh đào tạo tại chỗ, xã hội hóa y tế và phối hợp giữa bệnh viện công - tư để nâng cao chất lượng điều trị tại địa phương; ký kết hợp tác với các trường đại học, đưa sinh viên năm cuối thực tập tại 102 trạm y tế, tạo nguồn nhân lực lâu dài cho cơ sở. "Ngành cũng đẩy mạnh hợp tác với các cơ sở đào tạo, bệnh viện lớn tại Thành phố Hồ Chí Minh và Huế, mời chuyên gia đầu ngành về chuyển giao kỹ thuật theo hình thức “cầm tay chỉ việc” cho đội ngũ y tế địa phương; tăng cường liên kết giữa các bệnh viện nhằm rút ngắn thời gian đào tạo, nâng cao năng lực điều trị tại chỗ", ông Nay Phi La nhấn mạnh.

Để tuyến y tế cơ sở thực sự phát huy vai trò “lá chắn” chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân, cần có sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành trong việc đầu tư cơ sở vật chất, hoàn thiện cơ chế hoạt động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây được xem là yếu tố then chốt để hệ thống y tế cơ sở tại Đắk Lắk ổn định, phát triển bền vững sau quá trình chuyển giao.