Nông sản Việt Nam đối mặt với nhiều hàng rào phi thuế quan

Tuy cắt giảm thuế nhưng nhiều hàng rào phi thuế quan có xu hướng tăng cao. Ảnh: Mạnh Linh-TTXVN

Ngày 10/12, tại Tp. Hồ Chí Minh, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức Hội thảo chuyên đề về thời cơ và thách thức khi Việt Nam tham gia các Hiệp định tự do thương mại (FTA) và tiếp cận mở rộng thị trường nông, lâm, thủy sản.

Ông Trần Thanh Nam, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết, Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP) mở ra cho Việt Nam một thị trường xuất khẩu rộng lớn với nhiều mặt hàng xuất khẩu nông nghiệp chủ lực của Việt Nam được hưởng mức thuế ưu đãi.

Một cơ hội khác lớn hơn là vấn đề đầu tư xuyên quốc gia đi kèm với khoa học công nghệ tiên tiến và nâng cao trình độ kỹ năng lao động, tạo điều kiện thuận lợi cho nâng cao quy mô phát triển sản xuất, đẩy mạnh quá trình tái cơ cấu ngành theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Bên cạnh những thuận lợi, theo ông Trần Thanh Nam, tham gia TPP, ngành nông nghiệp sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức lớn khi phải chịu sức ép cạnh tranh cao hơn với hàng nhập khẩu trên thị trường trong nước.

Tuy cắt giảm thuế nhưng nhiều hàng rào phi thuế quan có xu hướng tăng cao. Các quy định khác của TPP về bảo vệ bản quyền (giống, thuốc bảo vệ thực vật, phân bón, thuốc thú y), lao động, nguồn gốc xuất xứ, bảo vệ môi trường… cũng đặt ra những quy tắc rất chặt chẽ. Đặc biệt, đối với những ngành kém lợi thế, sức cạnh tranh yếu sẽ bị thiệt hại nhiều ở những mức độ khác nhau.

Theo các chuyên gia kinh tế, ngành nông nghiệp phải biết khai thác tốt những cơ hội từ việc ký kết các FTA khu vực mà nhất là TPP.

Tham gia TPP sẽ tạo điều kiện cho Việt Nam cân bằng lại quan hệ thương mại với các khu vực thị trường trọng điểm, tránh phụ thuộc quá mức vào một khu vực thị trường nhất định.

Bên cạnh đó, quan hệ thương mại tự do với các thị trường lớn như Mỹ, Canada và việc Nhật Bản xóa bỏ ngay thuế nhập khẩu cho phần lớn mặt hàng nông sản trong TPP sẽ là cú hích thực sự cho xuất khẩu của Việt Nam.

Ngoài ra, cơ hội tiếp cận các thị trường rộng lớn như Mỹ, Nhật Bản, Canada với thuế nhập khẩu bằng 0%, kết hợp với các cam kết rõ ràng hơn về cải thiện môi trường đầu tư và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ chắc chắn sẽ góp phần thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, nhất là của các tập đoàn lớn.

Số đông các doanh nghiệp tham dự hội thảo đều cho rằng, các FTA mới sẽ tạo ra động lực mới, tạo ra sự tăng trưởng. Đối với các doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp, cơ hội đến từ các FTA rất nhiều nhưng để tận dụng được các cơ hội đó không hề dễ dàng. Việc bảo đảm an toàn và chất lượng cho nông sản trong toàn bộ chuỗi sản xuất, tiêu thụ, chế biến cần phải có quy trình, hệ thống và nhân lực có năng lực kỹ thuật cao.

Tiến sĩ Trần Công Thắng, Phó Viện trưởng Viện Chính sách chiến lược phát triển nông nghiệp nông thôn cho rằng, cần tuyên truyền nhanh nội dung của các FTA và tác động của chúng đến các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, thương lái, hợp tác xã, nông dân. Đồng thời phải xây dựng được hệ thống tiêu chuẩn để đáp ứng yêu cầu của các nước thành viên TPP, AEC cũng như chống hàng nhập khẩu kém chất lượng của cả trong và ngoài khối.

Bên cạnh đó, với nhóm nông sản có lợi thế, cần thúc đẩy các hoạt động mở rộng thương mại đi kèm với hình thành các chuỗi giá trị toàn cầu. Còn với nhóm nông sản cạnh tranh kém, cần rà soát lại các ngành hàng dễ bị tổn thương, đồng thời xây dựng chính sách giảm thiểu thiệt hại khi phải cạnh tranh, khi cần thiết cần có định hướng chuyển đổi hợp lý.

Cùng với đó, các giải pháp trung hạn và dài hạn cũng được đưa ra như đẩy nhanh quá trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững; giảm thiểu sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu; hoàn thiện môi trường chính sách, nâng cao khả năng vận dụng các biện pháp kiểm dịch động thực vật (SPS) trong các FTA, đồng thời từng bước nâng cao hiệu quả các rào cản SPS và rào cản kỹ thuật trong thương mại (TBT)…/.