Petrovietnam quản trị doanh nghiệp theo các nguyên tắc của OECD

Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) vừa tổ chức Hội thảo về tổ chức và vận hành hiệu quả các Ủy ban thuộc Hội đồng Thành viên trong doanh nghiệp Nhà nước theo các nguyên tắc quản trị của OECD (Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế).

Hội thảo là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa Nghị quyết 79-NQ/TW ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước, trong đó có việc áp dụng các chuẩn mực quản trị quốc tế, giúp doanh nghiệp nhà nước nâng cao năng lực cạnh tranh và sự minh bạch trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Phát biểu chỉ đạo Hội thảo, Chủ tịch Hội đồng Thành viên Petrovietnam Lê Ngọc Sơn nhấn mạnh mục tiêu sớm đạt được các tiêu chuẩn quốc tế trong định hướng chung của Bộ Chính trị. Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực nâng hạng thị trường chứng khoán và thực hiện các cam kết quốc tế về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh (Net Zero 2050), việc nâng cấp quản trị doanh nghiệp nhà nước theo nguyên tắc OECD là một yêu cầu tất yếu.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp nhà nước tại Việt Nam đang đối mặt với những thách thức đặc thù như sự chồng chéo giữa mục tiêu kinh tế và nhiệm vụ chính trị, áp lực bảo toàn vốn và tính minh bạch trong giải trình. Việc thiết lập các Ủy ban chuyên trách thuộc Hội đồng Thành viên được coi là "cánh tay nối dài" giúp nâng cao chất lượng giám sát và ra quyết định khách quan.

Dựa trên bộ nguyên tắc của OECD, các Ủy ban thuộc Hội đồng Thành viên không thay thế quyền quyết định của Hội đồng mà đóng vai trò tư vấn chuyên sâu, giúp Hội đồng Thành viên quản lý các mảng trọng yếu.

Qua khảo sát cho thấy, hầu hết các doanh nghiệp được hỏi cho rằng cần thiết phải thành lập Ủy ban Kiểm toán thuộc Hội đồng Thành viên /Hội đồng Quản trị của doanh nghiệp và tùy vào từng lĩnh vực hoạt động và mô hình tổ chức mà doanh nghiệp có thể thành lập thêm các Ủy ban khác phục vụ cho việc ra quyết định và giám sát của Hội đồng Thành viên được khách quan, minh bạch (Ủy ban đề cử, Ủy ban lương thưởng, Ủy Ban Phát triển bền vững, …).

OECD khuyến nghị đa số các Thành viên của Ủy ban là Thành viên không điều hành và cao hơn nữa là Thành viên độc lập, chủ tịch các Ủy ban này nên là Thành viên độc lập.

Chuyên gia Dương Chí Thành, nguyên Tổng Giám đốc Vietnam Airlines cho biết thực tế cho thấy sự hiện diện của các Thành viên độc lập hoặc Thành viên từ bên ngoài mang lại góc nhìn khách quan, giúp phản biện những vấn đề mà nhân sự nội bộ đôi khi "ngại nói".

Tuy nhiên, tại Việt Nam, cơ chế thuê và bổ nhiệm Thành viên độc lập cho các doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ hiện chưa được thể chế hóa, dẫn đến thiếu cơ sở để triển khai nguyên tắc này trên thực tế.

Tại Hội thảo, mô hình của các tập đoàn dầu khí lớn như PETRONAS (Malaysia) và CNPC (Trung Quốc) đã được đưa ra phân tích. Trong khi PETRONAS vận hành theo mô hình một cấp hiện đại, CNPC lại cho thấy sự kết hợp hài hòa giữa sự lãnh đạo của Đảng và quản trị doanh nghiệp hiện đại – một hình mẫu có nhiều điểm tương đồng với DNNN tại Việt Nam.

Hội thảo cũng đi sâu vào việc xử lý các xung đột chức năng giữa các thiết chế quản trị hiện hành, đặc biệt là giữa Ban Kiểm soát và Ủy ban Kiểm toán. Theo khảo sát quốc tế, 100% các doanh nghiệp được hỏi đều khẳng định sự cần thiết của Ủy ban Kiểm toán trong việc giám sát tính trung thực của báo cáo tài chính và quản trị rủi ro.

Để tránh chồng chéo chức năng, Petrovietnam cần làm rõ bản chất và giá trị gia tăng mà mỗi Ủy ban mang lại trong việc quản lý, điều hành tại Petrovietnam, đồng thời tích hợp các chức năng giám sát vào một đầu mối thống nhất để tăng cường nguồn lực và hiệu quả thực thi.

Ông Phan Đức Hiếu, Ủy viên Thường trực Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, đã chỉ ra những rào cản pháp lý hiện hữu đối với các công ty mẹ (F0) trong việc áp dụng toàn bộ các nguyên tắc OECD do sự ràng buộc của Luật quản lý và đầu tư vốn Nhà nước tại doanh nghiệp (Luật 68) và các quy định về quản lý người đại diện phần vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp.

Ông Hiếu đề xuất Petrovietnam cần có lộ trình chọn lọc các nguyên tắc phù hợp với điều kiện thực tế và hành lang pháp lý của Việt Nam về DNNN, đồng thời ưu tiên triển khai tại các đơn vị thành viên (F1, F2) vốn có sự linh hoạt hơn về mặt pháp lý.

Kết luận hội thảo, Chủ tịch Petrovietnam Lê Ngọc Sơn khẳng định sẽ giao các ban chuyên môn phối hợp với tư vấn để xác định danh mục các nguyên tắc OECD có thể áp dụng ngay. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống quản trị minh bạch, rõ ràng về trách nhiệm, từ đó tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của Tập đoàn trong tương lai.